Πάνω από τα κρυστάλλινα νερά του Λούσιου ποταμού στο νοτιότερο άκρο του Αγίοφάραγγου της Γορτυνίας στην Αρκαδία βρίσκεται η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Καλαμίου. Εκεί που η φύση, η ιστορία και η πίστη συναντήθηκαν πριν από πολλά πολλά χρόνια. Εκεί που το νερό κυλά αδιάκοπα έμελλε να «γεννηθεί» μια Μονή που αποτέλεσε καταφύγιο, ιατρείο αλλά και κρησφύγετο. Το όνομα της Ιεράς Μονής συνδέεται με τις συστάδες των καλαμιών που φύονται δίπλα στο ποτάμι έως και σήμερα ενώ στα διάσπαρτα στον χώρο της ερείπια αποκαλύπτεται η μεγάλη ιστορία της.

Διαβάστε: "Διαδρομές": Η νέα εκπομπή του parapolitika.gr σας ταξιδεύει στο Γαλαξίδι - Κάθε σοκάκι, σπίτι, εκκλησία αφηγείται και μια ιστορία

Ένας τόπος πολύτιμος με ιδιαίτερο μικροκλίμα, χαμηλή υψομετρική θέση και συνύπαρξη διαφορετικών φυτικών ειδών. Η τοποθεσία αυτή, δίπλα στον Λούσιο ποταμό είχε επιλεχθεί από τις Ασκληπιάδες για την ίδρυση θεραπευτικού κέντρου αναγνωρίζοντας τη μοναδικότητα του σημείου. Η Γερόντισσα Αλεξία αφηγείται την ιστορία αυτού του τόπου και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε όταν επαναλειτούργησε η μονή. Η ιστορία της μονής ξεκινάει την περίοδο της αυτοκρατορίας του Νικηφόρου Φωκά, το 967. Ο Νικηφόρος Φωκάς ένας από τους ιδιοφυής στρατάρχες του Βυζαντίου ιδρύει μέσω του Ιωάννη Λαμπαρδόπουλου το Αγιο Φάραγγο του Λούσιου ποταμού. Αρχής γενομένης από το περίφημο για την εποχή κοινόβιο, τη Μονή Φιλοσόφου. Μια μονή που εξελίχθηκε στο «Χάρβαρντ» του αγώνα. Από αυτό αποφοίτησαν 40 πατριάρχες και αμέτρητοι ιεροδιδάσκαλοι. Η Μονή Καλαμίου αποτελείται από δύο συγκροτήματα το παλαιό και το καινούριο. Η παλαιά μονή είναι χτισμένη σ’ έναν σπηλαιώδη απότομο βράχο. Το καθολικό της ευτυχώς διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση. Χτισμένο μέσα στον βράχο όπως και στα υπόλοιπα μοναστήρια της κοιλάδας του Λούσιου ποταμού, σώζονται καλοδουλεμένες τοιχογραφίες. Μάλιστα κάποιες τοιχογραφίες είναι ζωγραφισμένες απευθείας πάνω στον βράχο…

Η ζωή του Λαμπαρδόπουλου, που ήταν μια φωτεινή, απαστράπτουσα ζωή, είναι προφανές ότι απέδωσε μαθητές όσο για την αγιογράφηση την οποία βλέπουμε στο σπηλαιώδες πρώτο καθολικό της Μονής που είναι του 14ου αιώνα, είναι Μυστριώτικη τέχνη. Το σπηλαιώδες ασκητήριο είναι συνδεδεμένο με ένα κυλινδρικό βυζαντινό πυργίσκο που είχε χρήση αποχωρητηρίου. Είναι τουλάχιστον εντυπωσιακό να μαθαίνουμε σήμερα ότι κάτι τέτοιο δημιουργήθηκε κάποτε σε αυτό το άγριο ασκητικό περιβάλλον πάνω από τη χαράδρα σε ύψος τριακόσιων μέτρων από τον Λούσιο ποταμό. Ανάλογη ειδική κατασκευή υπάρχει και στην Ιερά Μονή Φιλοσόφου γεγονός που επιβεβαιώνει την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα του Λαμπαρδόπουλου. Στο καθολικό της μονής υπάρχει χαραγμένο το όνομα Ιωάσαφ, δηλαδή το όνομα του Ιωάννη Λαμπαρδόπουλου, κτήτωρα της Ιερας Μονής Φιλοσόφου ο οποίος επέλεξε να τελειώσει τον βίο του ενδυόμενος το μοναχικό τριβώνιο λαμβάνων το όνομα Ιωάσαφ. Όλα αυτά τα στοιχεία μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η μονή δημιουργήθηκε στα τέλη του δέκατου αιώνα.

Λίγα μέτρα πιο ψηλά είναι χτισμένη η νέα μονή Καλαμίου. Η παράδοση μιλάει για ένα μοναστήρι με μεγάλη περιουσία που στα χρόνια της ακμής του έφτασε να φιλοξενεί 70 μοναχούς. Το 1600 γίνεται ένα ατύχημα στο παλαιό Καθολικό και πέφτει ένας βράχος, καταστρέφει το μεγαλύτερο μέρος του Καθολικού και τότε αναγκάζεται ο ηγούμενος της εποχής να προσφύγει στον αρμόδιο επίσκοπο της εποχής που ήταν ο Άγιος Αθανάσιος Χριστιανουπόλεως. Καταφεύγει λοιπόν και ζητά τη συντήρηση του παλαιού Καθολικού και περαιτέρω την ανοικοδόμηση και επέκταση της μονής. Η Μονή Καλαμίου προσέφερε πολλά στο έθνος γι’ αυτό και τιμωρήθηκε σκληρά. Τελικά κάποια στιγμή διαλύεται και μένει σιωπηλή για 181 χρόνια. Οι πόρτες της Μονής παρέμεναν κλειστές έως ότου η γερόντισσά Αλεξία μαζί με μια ακόμα μοναχή πέρασαν το κατώφλι της και ξεκίνησαν τον δικό τους αγώνα για να γίνουν όλα όπως έπρεπε. Η επαναλειτουργία της μονής δεν ήταν εύκολη. Ήθελε αγώνα και κόπο…. Μα πάνω από όλα δυνατή πίστη ότι όλα μπορούν να γίνουν στη χάρη της.

Τα κλειδιά της Μονής παρέδωσε ο Δεσπότης στις δυο μοναχές που ήταν έτοιμες να αφοσιωθούν έτσι ώστε να λειτουργήσει ξανά η Μονή το συντομότερο δυνατόν. Σήμερα η ζωή στη Μονή Καλαμίου κυλάει ήρεμα… Ξημερώνει και βραδιάζει υπό τους ήχους του Λούσιου ποταμού και τα τρυφερά αγγίγματα του Θεού. «Η μοναχική ζωή είναι γέννηση», θα μας πει η γερόντισσα Αλεξία. Ο μοναχισμός ωριμάζει σιγά – σιγά και αθόρυβα, μέσα στη χάρη του Αγίου Πνεύματος ώσπου να γίνει η σχέση με τον Θεό δυνατή. Η ιστορία της Μονής όλα τα χρόνια εκτός από πνευματική ήταν και αγωνιστική. Με τον ίδιο τρόπο αγωνίζονται και σήμερα οι μοναχές που εγκαταβιώνουν σ’ αυτόν τον μικρό παράδεισο. Οι μελέτες για την αποκατάσταση της μονής έχουν εκπονηθεί και εγκριθεί από το κεντρικό αρχαιολογικό συμβούλιο ωστόσο η υλοποίηση τους παραμένει μετέωρη. Η «μικρή Σουμελά» της Αρκαδίας έχει ανάγκη από φροντίδα για να διαφυλάξει τη μνήμη και την θυσία.

Το επικίνδυνο μονοπάτι που χωρίζει το παλαιό από το νέο τμήμα της μονής όταν φτιαχτεί θα ενώσει ξανά τα κομμάτια της ιστορίας. Θα δώσει πρόσβαση στους επισκέπτες να μπορούν να βλέπουν από κοντά το παλιό ιστορικό μοναστήρι. Αυτός είναι ο αγώνας που δίνουν σήμερα οι δύο Μοναχές. Και ανάμεσα σε όλα, η σιωπή. Μια σιωπή που είναι η πιο δυνατή προσευχή… Δίπλα στα κρυστάλλινα νερά του Λούσιου ποταμού που δεν ησυχάζει ποτέ όπως η πίστη μας στον Θεό…



Παραγωγός: Μαρία Γιαχνάκη
Δημοσιογραφική Επιμέλεια – Έρευνα: Κατερίνα Μαραγκού
Κάμερα: Ανδρέας Χαλκιόπουλος