Ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ιδιαίτερα έθιμα της Μάλτας διατηρείται ζωντανό μέχρι σήμερα στη Βαλέτα, την πρωτεύουσα της χώρας. Κάθε ημέρα, τα ιστορικά κανόνια της Saluting Battery πυροδοτούνται μπροστά σε εκατοντάδες επισκέπτες, αναβιώνοντας μια παράδοση που ξεκίνησε πριν από περισσότερους από τέσσερις αιώνες. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα λεγόμενα κανόνια είναι στην πραγματικότητα όπλα με εμβέλεια 500 μέτρων, σε αντίθεση με ένα κανόνι που έχει εμβέλεια περίπου 1 χιλιόμετρο. Η αντικατάσταση των κανονιών με όπλα, σύμφωνα με τους ειδικούς έγινε και πρακτικούς λόγους.

Πίσω από το θεαματικό αυτό τελετουργικό κρύβεται η μακρά ιστορία ενός νησιού που βρέθηκε στο επίκεντρο των σημαντικότερων γεωπολιτικών εξελίξεων της Μεσογείου. Η στρατηγική θέση της Μάλτας την κατέστησε διαχρονικά αντικείμενο διεκδίκησης από ισχυρές αυτοκρατορίες και μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ σε κρίσιμες περιόδους της ιστορίας η κατοχή της θεωρούνταν καθοριστική για τον έλεγχο της περιοχής. Η στρατηγική σημασία του μικρού αυτού νησιωτικού κράτους ήταν τεράστια ήδη από τον 16ο αιώνα. Βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της Μεσογείου, ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική, ελέγχοντας ουσιαστικά τους σημαντικότερους θαλάσσιους δρόμους της εποχής. Για τον λόγο αυτό αποτέλεσε στόχο ισχυρών αυτοκρατοριών και μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων.

Το 1565 η Οθωμανική Αυτοκρατορία επιχείρησε να καταλάβει τη Μάλτα στη διάρκεια της περίφημης Μεγάλης Πολιορκίας. Οι Οθωμανοί γνώριζαν ότι η κατάκτηση του νησιού θα τους επέτρεπε να ελέγξουν μεγάλο μέρος της Μεσογείου και να επεκτείνουν ακόμη περισσότερο την επιρροή τους προς τη Δύση. Απέναντί τους βρέθηκαν οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη, οι οποίοι ύστερα από πολύμηνες και σκληρές μάχες κατάφεραν να αποκρούσουν την επίθεση. Η νίκη αυτή θεωρήθηκε ιστορικής σημασίας για ολόκληρη την Ευρώπη. Αμέσως μετά οι Ιππότες αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια νέα και πανίσχυρη οχυρωμένη πόλη. Έτσι γεννήθηκε η Βαλέτα, η σημερινή πρωτεύουσα της Μάλτας. Τα ισχυρά της τείχη, τα φρούρια και οι πυροβολαρχίες της σχεδιάστηκαν για να προστατεύσουν το νησί που είχε εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία της Μεσογείου.

Τα κανόνια που έγιναν σύμβολο μιας παράδοσης αιώνων

Σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία των οχυρώσεων κατασκευάστηκε η Saluting Battery. Τα κανόνια της είχαν αρχικά αμυντικό χαρακτήρα και ήταν στραμμένα προς το λιμάνι, προστατεύοντας την πόλη από κάθε πιθανή απειλή. Με την πάροδο των χρόνων όμως απέκτησαν και τελετουργικό ρόλο. Οι βολές τους χρησιμοποιούνταν για την υποδοχή βασιλέων, ναυάρχων και άλλων υψηλών προσώπων που έφταναν στο νησί.

Σύμφωνα με τον Stefano, ο οποίος υπηρετεί σήμερα ως Ceremonial Royal Master Gunner και είναι ο άνθρωπος που πυροδοτεί καθημερινά τα ιστορικά κανόνια της Βαλέτας, στους αιώνες που ακολούθησαν την ίδρυση της Βαλέτας, η Saluting Battery εξοπλίστηκε με διαφορετικούς τύπους πυροβόλων ανάλογα με τις στρατιωτικές ανάγκες κάθε εποχής. Τον 18ο αιώνα η συστοιχία διέθετε έως και 16 κανόνια, ενώ αργότερα οι Βρετανοί εγκατέστησαν νέα πυροβόλα τα οποία χρησιμοποιούνταν τόσο για αμυντικούς σκοπούς όσο και για επίσημους χαιρετισμούς. Μετά την απομάκρυνση των κανονιών το 1954, πολλοί πίστεψαν ότι η παράδοση είχε χαθεί οριστικά. Ωστόσο, κατά την αποκατάσταση του ιστορικού χώρου στις αρχές του 21ου αιώνα, τοποθετήθηκαν οκτώ λειτουργικά αντίγραφα βρετανικών κανονιών 32 λιβρών. Αυτά είναι τα κανόνια που δεσπόζουν σήμερα πάνω από το Μεγάλο Λιμάνι της Βαλέτας και συνεχίζουν να βροντούν καθημερινά, συνδέοντας το σύγχρονο νησί με αιώνες στρατιωτικής και ναυτικής ιστορίας.

Η Μάλτα συνέχισε να αποτελεί στρατηγικό κέντρο και κατά τη βρετανική περίοδο. Η θέση της ήταν τόσο σημαντική ώστε εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες ναυτικές βάσεις της Μεσογείου. Τότε καθιερώθηκε και η καθημερινή βολή του μεσημεριού, η οποία βοηθούσε τους καπετάνιους των πλοίων να ρυθμίζουν με ακρίβεια τα χρονόμετρά τους για τη ναυσιπλοΐα. Σε μια εποχή χωρίς δορυφόρους και σύγχρονα συστήματα πλοήγησης, ο ήχος του κανονιού λειτουργούσε ως σημείο αναφοράς για εκατοντάδες ναυτικούς που διέσχιζαν τη Μεσόγειο. Η στρατιωτική σημασία της Μάλτας κορυφώθηκε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το νησί βρέθηκε ανάμεσα στις δυνάμεις του Άξονα και στις συμμαχικές δυνάμεις, αποτελώντας κρίσιμο σημείο ανεφοδιασμού και ελέγχου της Μεσογείου. Όποιος κατείχε τη Μάλτα μπορούσε να ελέγχει τις θαλάσσιες μεταφορές, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις γραμμές ανεφοδιασμού σε ολόκληρη την περιοχή.

«Όποιος κατείχε τη Μάλτα κατείχε τη δύναμη»

«Όποιος κατείχε τη Μάλτα κατείχε τη δύναμη», δήλωσε στο Parapolitika.gr ο Stefano, περιγράφοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη γεωπολιτική σημασία που είχε το νησί κατά τη διάρκεια του πολέμου και τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε στις εξελίξεις της Μεσογείου.Οι σφοδροί βομβαρδισμοί που δέχθηκε η Μάλτα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο άφησαν βαθιά σημάδια. Παρ' όλα αυτά το νησί δεν λύγισε. Η αντοχή των κατοίκων και η στρατηγική συμβολή της χώρας στις συμμαχικές επιχειρήσεις αναγνωρίστηκαν διεθνώς, μετατρέποντας τη Μάλτα σε σύμβολο αντίστασης για ολόκληρη την Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον Stefano, μετά τον πόλεμο η σημασία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων μειώθηκε και το 1954 τα κανόνια της Saluting Battery απομακρύνθηκαν. Για δεκαετίες ο ιστορικός χώρος έμεινε εγκαταλελειμμένος και σιωπηλός. Στις αρχές όμως του 21ου αιώνα ξεκίνησε μια μεγάλη προσπάθεια αποκατάστασης. Η ιστορική πυροβολαρχία αναγεννήθηκε και μαζί της αναβίωσε μια παράδοση που πολλοί θεωρούσαν χαμένη. Σήμερα η συστοιχία διαθέτει οκτώ λειτουργικά κανόνια και οι τελετουργικές βολές πραγματοποιούνται καθημερινά. Αν και υπάρχουν οκτώ πυροβόλα, συνήθως πυροδοτείται ένα κανόνι στις 12 το μεσημέρι και στις 4 το απόγευμα, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Δείτε φωτογραφίες και βίντεο: