Ο διασημότερος σκιτσογράφος της χώρας μας έχει καταφέρει κάτι σπάνιο: να κατακτήσει την κορυφή της δημοτικότητας διατηρώντας παράλληλα την ανωνυμία του. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ο άνθρωπος πίσω από τα σκίτσα του Αρκά παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του ελληνικού καλλιτεχνικού χώρου. Κανένας δεν γνωρίζει με βεβαιότητα την πραγματική του ταυτότητα, παρά τις αμέτρητες φήμες και εικασίες που κυκλοφορούν.

Διαβάστε: Το καυστικό σκίτσο του Αρκά για εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ μετά τις καρατομήσεις Φάμελλου και τις αποχωρήσεις - "Υπερπροσφορά σε υλικά κατεδαφίσεων"


Η καριέρα που χτίστηκε στη σκιά της ανωνυμίας

Το 1988, όταν πολλοί νόμιζαν ότι μόλις ξεκινούσε την καριέρα του, ο Αρκάς είχε ήδη εδραιωθεί στον χώρο. Ηλικίας 30 με 35 ετών εκείνη την εποχή, είχε κερδίσει το σεβασμό του κοινού της Αριστεράς και είχε καταλάβει σημαντική θέση στην αγορά του βιβλίου. Τα έργα του είχαν ήδη γίνει σημείο αναφοράς.

Από το 1981 με τον «Κόκκορα» που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "ΒΑΒΕΛ", μέχρι το «Σιγά τ' αυγά» το ίδιο έτος, ο μυστηριώδης δημιουργός είχε αρχίσει να χτίζει το αυτοκρατορικό του. Τα «Χοντρά Κόλπα» το 1982, τα «Νυχτερινά Επεισόδια» το 1983, οι «Συναναστροφές» το 1985, τα «Αδιέξοδα» το 1986 και το προκλητικό «Κορίτσια Μας Βιάζουνε!» το 1987 ακολούθησαν.

Ακόμη και με τεράστιες επιτυχίες όπως το «Ξυπνάς μέσα μου το ζώο» και οι «Χαμηλές πτήσεις», ο δημιουργός επέλεξε συνειδητά να μείνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η μόνη πληροφορία που παραχωρούσε ήταν η καταγωγή του από την Αρκαδία, γεγονός που εξηγεί και το ψευδώνυμο.


Ο Αντώνης Ευδαίμων και οι θεωρίες για την ταυτότητα

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει, ο άνθρωπος πίσω από τα σκίτσα ζει στο Θησείο, ψηφίζει στον κεντρικό τομέα Αθηνών και είναι σήμερα γύρω στα 65 με 70 έτη. Το όνομα που κυκλοφορεί είναι Αντώνης Ευδαίμων του Αθανασίου, με το επώνυμο Λούλης και γένος μητρός Παπαθεοδώρου.

Ωστόσο, υπάρχει πιθανότητα και αυτό να αποτελεί απλώς ένα ακόμη ψευδώνυμο, όπως το Γεράσιμος Σπανοδημήτρης που έχει χρησιμοποιήσει σε διάφορα έργα του. Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι το πραγματικό του όνομα είναι Άρης Καστρινός, από το οποίο προκύπτει το ΑΡ ΚΑΣ. Η γέννησή του στην Τρίπολη με ρίζες από τη Μυγδαλιά Αρκαδίας επιβεβαιώνει την αρκαδική καταγωγή, ενώ σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΑΠΘ Θεσσαλονίκης, όπου και εκπαιδεύτηκε στο σκίτσο.


Οι καλλιτεχνικές παρέες και η προσωπική ζωή

Οι κοντινοί του φίλοι προέρχονταν από καλλιτεχνικούς κύκλους. Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου ήταν από τους στενότερους συνοδοιπόρους του, με τους δυο τους να περνούν ατελείωτες νύχτες σε συζητήσεις στο «Πάρτυ» στον πεζόδρομο της Ευφορίωνος. Εκείνη την εποχή, όπως θυμούνται οι σημερινοί 65άρηδες και 70άρηδες διανοούμενοι, η ταυτοποίηση προσώπου με ψευδώνυμο δεν τον απασχολούσε ιδιαίτερα.

Περιγράφεται ως όμορφος και γοητευτικός άνδρας με το χαρακτηριστικό μούσι της εποχής, σύμβολο της διανοουμενίστικης προσωπικότητας. Το πραγματικό του όνομα όμως παρέμενε κλειδωμένο σε ασφαλές συρτάρι, με την αστυνομική του ταυτότητα να αποτελεί εφτασφράγιστο μυστικό που τροφοδοτούσε τον μύθο γύρω από το πρόσωπό του.


Η δύναμη του μύθου και η γοητεία του μυστηρίου

Το μυστήριο γύρω από την ταυτότητα του Αρκά αποτελούσε μεγάλο κομμάτι της γοητείας του. Η δυνατή σκέψη, το περιεκτικό μήνυμα και το αξεπέραστο χαρακτηριστικό σκίτσο του πλαισιώνονταν από αυτόν τον μύθο που καλλιεργούσε επιμελώς.

Κάθε φορά που άλλαζε θεματολογία και ύφος, εμφανίζονταν θεωρίες ότι πίσω από το ψευδώνυμο κρύβεται ομάδα σκιτσογράφων. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί η μετάβαση από το καυστικό πολιτικό σχόλιο στον «Καστράτο» στην ιδεολογική και αισθητική διαφορετικότητα της «Ζωής μετά» και του «Ισοβίτη», και από εκεί στον σύγχρονο «Θαναθάκη» και τη «Θίθυ»;


Οι φήμες για τον θάνατό του και η απάντηση

Πρόσφατα, οι χρήστες των social media διέδωσαν ότι ο σκιτσογράφος είχε πεθάνει. Η απάντησή του ήρθε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο: ένα σκίτσο που απεικόνιζε τάφο σε σχήμα εκτυπωτή με το όνομα Αρκάς στην πλάκα. Ένα καυστικό μήνυμα που επιβεβαίωνε ότι εξακολουθεί να είναι ζωντανός και δημιουργικός.


Οι κριτικές και οι πολιτικές διαστάσεις

Κατά καιρούς ασκήθηκε κριτική στο έργο του, κυρίως από τον χώρο της Αριστεράς, με αφορμή σκίτσα που χαρακτηρίστηκαν μισογυνικά και περιείχαν στοιχεία body shaming. Οι γνώστες του εξηγούσαν ότι οι αναφορές σε εύσωμα άτομα αντανακλούσαν τον βαθύ αυτοσαρκασμό του, καθώς ο ίδιος αγαπά το καλό φαγητό και ποτό, με αποτέλεσμα να έχει πάντα κάποια επιπλέον κιλά.

Τον Ιούλιο του 2019, η σελίδα του στο Facebook απενεργοποιήθηκε για μία εβδομάδα λόγω συνεχών αναφορών από χρήστες. Ο ίδιος και πολλά ΜΜΕ χαρακτήρισαν το γεγονός ως απόπειρα λογοκρισίας, υποστηρίζοντας ότι η σάτιρά του στοχεύει το φαινόμενο της πολιτικής ορθότητας, το οποίο θεωρεί επικίνδυνο για τα δημοκρατικά δικαιώματα και την ελευθερία του λόγου.


Η οικονομική αξία των σκίτσων

Τα σκίτσα του Αρκά είναι περιζήτητα στην αγορά των ΜΜΕ. Πωλούνται γύρω στα 1.000 ευρώ το καθένα, τιμή που μπορεί να μην είναι εξωφρενική για τη φήμη και τον μύθο του, αλλά είναι σημαντική για τα εκδοτικά μισθολογικά δεδομένα της εποχής μας.


Η επίσημη θέση για το χιούμορ και την ταυτότητα

Μέσα από την επίσημη σελίδα του στο Facebook, οι διαχειριστές ξεκαθάρισαν την πραγματική φύση του έργου του. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, εδώ και τριάντα πέντε χρόνια κάνει ένα και μόνο πράγμα: χιούμορ. Παίζει με λέξεις, στερεότυπα και κοινωνικές συμβάσεις για να παράγει αυτό το συγκεκριμένο προϊόν.

Δεν κάνει σάτιρα, ούτε κοινωνική παρέμβαση, ούτε κατάθεση γνώμης. Απλώς δημιουργεί χιούμορ, και η αξιολόγησή του ανήκει στις χιλιάδες αναγνωστών των δεκάδων βιβλίων του.


Οι παρερμηνείες και η πολιτική εκμετάλλευση

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, πολλοί προσπάθησαν να προσδώσουν πολιτική ταυτότητα στον άνθρωπος πίσω από τα σκίτσα. Με τον «Κόκκορα» τον θεώρησαν άνθρωπο με σεξουαλικά προβλήματα. Με τον «Ισοβίτη» πίστεψαν ότι είχε φυλακιστεί, πιθανώς για πολιτικούς λόγους στη δικτατορία, αφού διέκριναν αριστερό προφίλ.

Οι «Χαμηλές πτήσεις» τον έκαναν ψυχίατρο στα μάτια του κοινού, ενώ το «Η ζωή μετά» τον μετέτρεψε σε άθεο, αριστερό ψυχίατρο. Με τους «Συνομηλίκους» πίστεψαν ότι βρισκόταν κοντά στον θάνατο από γηρατειά, με κάποιους να γράφουν ότι είχε ήδη πεθάνει.

Τα «Επικίνδυνα νερά» εδραίωσαν την άποψη περί αριστερής ιδεολογίας, ενώ με «Τα μαύρα» ήταν σίγουροι ότι πάσχει από ανίατη ασθένεια, στέλνοντας μηνύματα ανησυχίας. Τα «Θηρία ένημερα», τα «Ζώα πολιτικά» και τα πρόσφατα πολιτικά σκίτσα τον μετέτρεψαν σε δεξιό, με αποτέλεσμα κάποιοι να αισθανθούν προδομένοι.


Η αλήθεια πίσω από το μυστήριο

Η πραγματική ταυτότητα του Αρκά παραμένει ένα από τα καλύτερα φυλαγμένα μυστικά του ελληνικού πολιτισμού. Ο άνθρωπος που κέρδισε δόξα και χρήμα με ένα ψευδώνυμο κατάφερε να διατηρήσει την ανωνυμία του για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, κάτι σπάνιο στην εποχή των social media και της υπερπληροφόρησης.

Τελευταία, τα σκίτσα του έγιναν αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να τα χρησιμοποιεί για επιθέσεις κατά του Αλέξη Τσίπρα, ενώ πολλά κατατέθηκαν στα πρακτικά της Βουλής. Παράλληλα, κυκλοφόρησαν πλαστά πολιτικά σκίτσα που αποδόθηκαν εσφαλμένα στον Αρκά.

Ο δημιουργός όμως απευθύνεται εδώ και δεκαετίες στον μέσο πολίτη και ποτέ δεν έχει ταχθεί κομματικά κάπου. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο άνθρωπος πίσω από τα σκίτσα του Αρκά είναι κάποιος με υπέροχο χιούμορ, που επέλεξε να μιλήσει μέσα από τη δουλειά του και όχι μέσα από την προσωπική του ζωή. Και αυτή η επιλογή τον έκανε ακόμη πιο συναρπαστικό.