EnΟ Στέφανος Ξενάκης στη "Στροφή" του parapolitika.gr και τη Σοφία Τουντούρη: "Ένιωθα ότι δεν δικαιούμαι να υπάρξω, δεν δικαιούμαι να μιλήσω" (Βίντεο)
Μια εκ βαθέων εξομολόγηση
Ο Στέφανος Ξενάκης μιλά "Στη Στροφή" και τη Σοφία Τουντούρη και η συζήτηση πήρε τον δρόμο που παίρνουν πάντα οι πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις: προς τα μέσα
Υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν για τις δυσκολίες αφού πρώτα τις έχουν εξωραΐσει. Και υπάρχει ο Στέφανος Ξενάκης, που κάθεται απέναντί σου και σου λέει, χωρίς ίχνος πόζας, ότι το οκταήμερο στο κρατητήριο ήταν «από τα καλύτερα πράγματα που συνέβησαν στη ζωή» του. Ο συγγραφέας που έχει πουλήσει εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα μιλά «Στη Στροφή» και τη Σοφία Τουντούρη και η συζήτηση πήρε τον δρόμο που παίρνουν πάντα οι πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις: προς τα μέσα.
Πριν από τα best sellers, πριν από τις ομιλίες και τους εκατομμύρια αναγνώστες, υπήρχε ένα παιδί που ένιωθε ότι δεν υπάρχει. «Ήταν σαν να ήμουν ένα αόρατο παιδί», λέει για τα σχολικά του χρόνια. «Ένιωθα ότι δεν δικαιούμαι να υπάρξω, δεν δικαιούμαι να μιλήσω». Μοναχοπαίδι, γιος καπετάνιου, μεγάλωσε ανάμεσα σε πλοία και λιμάνια, με μαθήματα δι' αλληλογραφίας και μια υπερεξάρτηση από τη μητέρα του, μια παιδική ηλικία «πολύ μοναχική και πολύ αόρατη».
Άρχισε να καταλαβαίνει τι του συνέβαινε μετά τα 40, όταν ξεκίνησε ψυχοθεραπεία. Τότε έπεσε στα χέρια του ένα παιδικό βιβλίο, «Το Αόρατο Παιδί», όπου όλα τα παιδιά ήταν χρωματιστά κι ένα μόνο ήταν ένα άδειο μαύρο περίγραμμα. Αναγνώρισε τον εαυτό του. Και αποφάσισε να τάξει ένα κομμάτι της ζωής του σε όσους νιώθουν έτσι: «Για να βρεις τον σκοπό σου, γίνε αυτός που είχες ανάγκη σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές σου».
Στο γράμμα που έχει γράψει στον μικρό Στέφανο, η φράση είναι απλή: «Μη φοβάσαι, θα τα καταφέρεις. Αξίζεις. Και ακόμα κι όταν νομίζεις ότι δεν αξίζεις, πάντα αξίζεις».
Η πιο σκληρή στροφή ήρθε πριν από περίπου τρία χρόνια, με μια εκκρεμότητα παλιάς εταιρείας που, όπως παραδέχεται ο ίδιος, «όφειλε να είχε κλείσει νωρίτερα». Οκτώ μέρες μέσα στο κρατητήριο, εν μέσω ενός απερίγραπτου μιντιακού θορύβου. Δεν διάβασε σχεδόν τίποτε απ' όσα γράφτηκαν για εκείνον, «είναι επιλογή», λέει.
Μέσα, όπως το περιγράφει, «πέρασε πάρα πολύ καλά»: δημιουργήθηκε ομάδα κρατουμένων, έγιναν ομιλίες και όταν ο δικηγόρος του ήρθε να τον βγάλει, του ζήτησε να μείνει μία μέρα παραπάνω για να ολοκληρώσει μια ομιλία. Η στιγμή που τον σημάδεψε περισσότερο, όμως, δεν συνέβη μέσα στο κρατητήριο. Ήταν η φράση που είπε η μεγάλη του κόρη στη μητέρα της, Μάρτιο του 2023: «Ο μπαμπάς παίζει μέσα να περνάει καλύτερα απ' ό,τι εμείς έξω». Και αυτό, λέει, ήταν «από τις σημαντικότερες στιγμές μου σαν γονέα».
Την ανάκαμψη τη διαχειρίστηκε με «εργαλεία» που κουβαλούσε από την προηγούμενη ζωή του, δύο δεκαετίες στη διαφήμιση. Έμεινε σιωπηλός για δύο μήνες, έγραψε ένα βιβλίο και μίλησε τον Μάιο, όταν δεν ασχολούνταν πια κανείς μαζί του. Το μάθημα το δανείζεται από το τένις: «Όταν η μπάλα πάει έξω, την αφήνεις να βγει έξω. Γιατί στη ζωή δεν το μαθαίνουμε αυτό;»
Το νέο του βιβλίο, «Το λεξικό της ζωής σου», έχει 73 λέξεις και 73 ιστορίες. Μία από αυτές είναι η λέξη «κακολογία», που τη βρήκε σε ένα παλιό βιβλιοπωλείο, από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, ο οποίος μιλούσε για το hate speech πριν από πέντε δεκαετίες, με μία ελληνική λέξη.
«Για τη συκοφαντία δεν φταίει μόνο ο συκοφάντης», λέει. «Φταίνε κι εκείνοι που την απολαμβάνουν». Κάτω από μια ανάρτηση μπορεί να υπάρχουν σαράντα σχόλια, το μάτι μας θα πάει στο αρνητικό. Το εξηγεί εξελικτικά: ο προϊστορικός άνθρωπος ήταν προγραμματισμένος να ανιχνεύει την απειλή. «Όταν υπάρχει μια άφθα μέσα στο μάγουλο, η γλώσσα πάει στην άφθα. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβω γιατί πηγαίνω εκεί και να σταματήσω».
Έχει μπει στον πειρασμό να απαντήσει σε επιθετικά σχόλια; Ναι. Το κάνει ακόμη; Όχι. «Είμαι επιεικής με τον εαυτό μου, με την καλή έννοια: το κάναμε τότε, δεν μας ωφέλησε, δεν θα το ξανακάνουμε».
Ο πυρήνας όλης της συζήτησης ήταν η προπόνηση. «Μάθαμε να κάνουμε ποδήλατο επειδή κάναμε πολλή προπόνηση. Γιατί δεν μαθαίνουμε τα υπόλοιπα πράγματα της ζωής, που είναι εξίσου σημαντικά; Δεν είναι ότι είναι δύσκολο, είναι ότι δεν κάναμε προπόνηση». Το χιούμορ, η ψυχραιμία, η ευθυκρισία, η ευτραπελία: δεξιότητες που «οφείλουμε να αναπτύξουμε εν καιρώ ειρήνης, γιατί εν καιρώ πολέμου θα μας χρειαστούν».
Και επειδή στο τέλος τα σημαντικά είναι τα απλά: «Ξέρεις πόσο σημαντικό είναι να μην πονάει το δόντι σου; Το καταλαβαίνουμε όταν αρχίσει να πονάει. Ευφυΐα είναι να μπορείς να απολαύσεις τη στιγμή που δεν πονάει». Ή, όπως το είχε γράψει σε ένα από τα βιβλία του: «Δεν είναι κάθε μέρα καλή, αλλά κάθε μέρα έχει κάτι καλό. Βρες το».
Ένα από τα μηνύματα που κρατά καλά φυλαγμένο ήρθε το 2020, από έναν άγνωστο αναγνώστη του «Κάπταιν», του βιβλίου που έγραψε για τον καπετάνιο πατέρα του. Ο άνθρωπος αυτός δεν μιλούσε με τον πατέρα του πέντε-έξι χρόνια. Μετά το βιβλίο, χτύπησε το κουδούνι του, κάθισαν, μίλησαν, δεν τα βρήκαν, τον αγκάλιασε και έφυγε. Δεκαπέντε μέρες μετά, ο πατέρας του πέθανε. «Αυτή την αγκαλιά τη χρωστάω σ' εσένα και στο βιβλίο σου», του έγραψε.
«Η ζωή είναι πάρα πολύ σύντομη», λέει ο Στέφανος Ξενάκης κλείνοντας. «Στο τέλος έχει να κάνει με το τι θα αφήσουμε πίσω. Ποιους βοηθήσαμε και πώς».
Ο Στέφανος Ξενάκης στη "Στροφή" του parapolitika.gr και τη Σοφία Τουντούρη
Πριν από τα best sellers, πριν από τις ομιλίες και τους εκατομμύρια αναγνώστες, υπήρχε ένα παιδί που ένιωθε ότι δεν υπάρχει. «Ήταν σαν να ήμουν ένα αόρατο παιδί», λέει για τα σχολικά του χρόνια. «Ένιωθα ότι δεν δικαιούμαι να υπάρξω, δεν δικαιούμαι να μιλήσω». Μοναχοπαίδι, γιος καπετάνιου, μεγάλωσε ανάμεσα σε πλοία και λιμάνια, με μαθήματα δι' αλληλογραφίας και μια υπερεξάρτηση από τη μητέρα του, μια παιδική ηλικία «πολύ μοναχική και πολύ αόρατη».Άρχισε να καταλαβαίνει τι του συνέβαινε μετά τα 40, όταν ξεκίνησε ψυχοθεραπεία. Τότε έπεσε στα χέρια του ένα παιδικό βιβλίο, «Το Αόρατο Παιδί», όπου όλα τα παιδιά ήταν χρωματιστά κι ένα μόνο ήταν ένα άδειο μαύρο περίγραμμα. Αναγνώρισε τον εαυτό του. Και αποφάσισε να τάξει ένα κομμάτι της ζωής του σε όσους νιώθουν έτσι: «Για να βρεις τον σκοπό σου, γίνε αυτός που είχες ανάγκη σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές σου».
Στο γράμμα που έχει γράψει στον μικρό Στέφανο, η φράση είναι απλή: «Μη φοβάσαι, θα τα καταφέρεις. Αξίζεις. Και ακόμα κι όταν νομίζεις ότι δεν αξίζεις, πάντα αξίζεις».
Η πιο σκληρή στροφή ήρθε πριν από περίπου τρία χρόνια, με μια εκκρεμότητα παλιάς εταιρείας που, όπως παραδέχεται ο ίδιος, «όφειλε να είχε κλείσει νωρίτερα». Οκτώ μέρες μέσα στο κρατητήριο, εν μέσω ενός απερίγραπτου μιντιακού θορύβου. Δεν διάβασε σχεδόν τίποτε απ' όσα γράφτηκαν για εκείνον, «είναι επιλογή», λέει.
Μέσα, όπως το περιγράφει, «πέρασε πάρα πολύ καλά»: δημιουργήθηκε ομάδα κρατουμένων, έγιναν ομιλίες και όταν ο δικηγόρος του ήρθε να τον βγάλει, του ζήτησε να μείνει μία μέρα παραπάνω για να ολοκληρώσει μια ομιλία. Η στιγμή που τον σημάδεψε περισσότερο, όμως, δεν συνέβη μέσα στο κρατητήριο. Ήταν η φράση που είπε η μεγάλη του κόρη στη μητέρα της, Μάρτιο του 2023: «Ο μπαμπάς παίζει μέσα να περνάει καλύτερα απ' ό,τι εμείς έξω». Και αυτό, λέει, ήταν «από τις σημαντικότερες στιγμές μου σαν γονέα».
Την ανάκαμψη τη διαχειρίστηκε με «εργαλεία» που κουβαλούσε από την προηγούμενη ζωή του, δύο δεκαετίες στη διαφήμιση. Έμεινε σιωπηλός για δύο μήνες, έγραψε ένα βιβλίο και μίλησε τον Μάιο, όταν δεν ασχολούνταν πια κανείς μαζί του. Το μάθημα το δανείζεται από το τένις: «Όταν η μπάλα πάει έξω, την αφήνεις να βγει έξω. Γιατί στη ζωή δεν το μαθαίνουμε αυτό;»
Το νέο του βιβλίο, «Το λεξικό της ζωής σου», έχει 73 λέξεις και 73 ιστορίες. Μία από αυτές είναι η λέξη «κακολογία», που τη βρήκε σε ένα παλιό βιβλιοπωλείο, από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, ο οποίος μιλούσε για το hate speech πριν από πέντε δεκαετίες, με μία ελληνική λέξη.
«Για τη συκοφαντία δεν φταίει μόνο ο συκοφάντης», λέει. «Φταίνε κι εκείνοι που την απολαμβάνουν». Κάτω από μια ανάρτηση μπορεί να υπάρχουν σαράντα σχόλια, το μάτι μας θα πάει στο αρνητικό. Το εξηγεί εξελικτικά: ο προϊστορικός άνθρωπος ήταν προγραμματισμένος να ανιχνεύει την απειλή. «Όταν υπάρχει μια άφθα μέσα στο μάγουλο, η γλώσσα πάει στην άφθα. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβω γιατί πηγαίνω εκεί και να σταματήσω».
Έχει μπει στον πειρασμό να απαντήσει σε επιθετικά σχόλια; Ναι. Το κάνει ακόμη; Όχι. «Είμαι επιεικής με τον εαυτό μου, με την καλή έννοια: το κάναμε τότε, δεν μας ωφέλησε, δεν θα το ξανακάνουμε».
Ο πυρήνας όλης της συζήτησης ήταν η προπόνηση. «Μάθαμε να κάνουμε ποδήλατο επειδή κάναμε πολλή προπόνηση. Γιατί δεν μαθαίνουμε τα υπόλοιπα πράγματα της ζωής, που είναι εξίσου σημαντικά; Δεν είναι ότι είναι δύσκολο, είναι ότι δεν κάναμε προπόνηση». Το χιούμορ, η ψυχραιμία, η ευθυκρισία, η ευτραπελία: δεξιότητες που «οφείλουμε να αναπτύξουμε εν καιρώ ειρήνης, γιατί εν καιρώ πολέμου θα μας χρειαστούν».
Και επειδή στο τέλος τα σημαντικά είναι τα απλά: «Ξέρεις πόσο σημαντικό είναι να μην πονάει το δόντι σου; Το καταλαβαίνουμε όταν αρχίσει να πονάει. Ευφυΐα είναι να μπορείς να απολαύσεις τη στιγμή που δεν πονάει». Ή, όπως το είχε γράψει σε ένα από τα βιβλία του: «Δεν είναι κάθε μέρα καλή, αλλά κάθε μέρα έχει κάτι καλό. Βρες το».
Ένα από τα μηνύματα που κρατά καλά φυλαγμένο ήρθε το 2020, από έναν άγνωστο αναγνώστη του «Κάπταιν», του βιβλίου που έγραψε για τον καπετάνιο πατέρα του. Ο άνθρωπος αυτός δεν μιλούσε με τον πατέρα του πέντε-έξι χρόνια. Μετά το βιβλίο, χτύπησε το κουδούνι του, κάθισαν, μίλησαν, δεν τα βρήκαν, τον αγκάλιασε και έφυγε. Δεκαπέντε μέρες μετά, ο πατέρας του πέθανε. «Αυτή την αγκαλιά τη χρωστάω σ' εσένα και στο βιβλίο σου», του έγραψε.
«Η ζωή είναι πάρα πολύ σύντομη», λέει ο Στέφανος Ξενάκης κλείνοντας. «Στο τέλος έχει να κάνει με το τι θα αφήσουμε πίσω. Ποιους βοηθήσαμε και πώς».
