Ένα απλό βαμβακερό εσώρουχο θαμμένο στο χώμα μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα για την υγεία της γης από όσα θα περίμενε κανείς, όπως διαπίστωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης.

Διαβάστε: Νέα Υόρκη: Η στιγμή που άνθρωποι μπαινοβγαίνουν ξημερώματα στους υπονόμους σαν "τυφλοπόντικες" - Σε εξέλιξη έρευνα της αστυνομίας (Βίντεο)


Ζυρίχη: Πώς τα εσώρουχα μετατράπηκαν σε δείκτη βιολογικής δραστηριότητας

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και το ερευνητικό κέντρο Agroscope επιστράτευσαν περίπου 1.000 πολίτες, ζητώντας τους να θάψουν περισσότερα από 2.000 βαμβακερά εσώρουχα σε διαφορετικές τοποθεσίες σε ολόκληρη την Ελβετία. Μετά την πάροδο δύο μηνών, οι εθελοντές τα ξέθαψαν, τα φωτογράφισαν και απέστειλαν το υλικό μαζί με δείγματα εδάφους στους επιστήμονες.

Ο στόχος της διαδικασίας ήταν απλός: όσο ταχύτερα διασπάται το βαμβακερό ύφασμα, τόσο υψηλότερη είναι η βιολογική δραστηριότητα του εδάφους. Μέσα από αυτή την πρωτότυπη μέθοδο, τα εσώρουχα λειτούργησαν ως ένας ασυνήθιστος δείκτης μέτρησης για τη μικροσκοπική ζωή που κρύβεται κάτω από την επιφάνεια.


Η αόρατη βιοποικιλότητα του εδάφους και το εγχείρημα "Proof by Underpants"

Το έδαφος δεν προσφέρει απλώς το υπόστρωμα για την παραγωγή της τροφής μας. Λειτουργεί παράλληλα ως φυσικός ταμιευτήρας νερού, άνθρακα και θρεπτικών συστατικών, ενώ φιλοξενεί ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας βιοποικιλότητας.

Γαιοσκώληκες, μύκητες, βακτήρια και αναρίθμητοι άλλοι οργανισμοί συμμετέχουν καθημερινά σε διαδικασίες που καθορίζουν τη γονιμότητα του εδάφους και την ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η υπόγεια ζωή παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη και γι’ αυτό συχνά υποτιμάται.

Αυτό επιχείρησε να αλλάξει το πρόγραμμα πολιτών-επιστημόνων «Proof by Underpants», που ξεκίνησε το 2021.

Εκτός από τα βαμβακερά εσώρουχα, οι συμμετέχοντες έθαψαν και 12.000 φακελάκια τσαγιού, ακολουθώντας την ίδια τυποποιημένη διαδικασία.


Από τους κήπους στους χλοοτάπητες: Τα ευρήματα και ο ρόλος της χρήσης γης

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Plants, People, Planet, έδειξαν μεγάλες διαφορές στον ρυθμό αποσύνθεσης ανάλογα με το πού είχε θαφτεί το ύφασμα.

Η μεγαλύτερη βιολογική δραστηριότητα καταγράφηκε σε ιδιωτικούς κήπους. Εκεί, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης υψηλότερα επίπεδα οργανικής ύλης, ένα περιβάλλον ιδιαίτερα ευνοϊκό για τους οργανισμούς του εδάφους.

Στον αντίποδα, η χαμηλότερη δραστηριότητα καταγράφηκε στους χλοοτάπητες. Τα γεωργικά χωράφια και τα λιβάδια βρέθηκαν ανάμεσα στις δύο αυτές κατηγορίες.

Το σημαντικότερο εύρημα, ωστόσο, ήταν ότι η χρήση της γης αποδείχθηκε ο ισχυρότερος παράγοντας για τον ρυθμό με τον οποίο αποσυντέθηκαν τα εσώρουχα.

Το αν ένα σημείο ήταν κήπος, λιβάδι, καλλιεργούμενη έκταση ή γκαζόν εξηγούσε τις διαφορές καλύτερα από τις περισσότερες άλλες ιδιότητες του εδάφους που μετρήθηκαν.


Ταχεία αποσύνθεση: Είναι πάντα συνώνυμο ενός υγιούς εδάφους;

Εδώ βρίσκεται και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες της έρευνας.

Η ταχύτερη αποσύνθεση συνδέεται συχνά με υψηλή βιολογική δραστηριότητα και καλή διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα θετικό για τη γεωργική παραγωγή.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι το έδαφος με τη μεγαλύτερη δυνατή δραστηριότητα είναι πάντα και το πιο «υγιές» σε κάθε περιβάλλον.

Σε φυσικά ή σχεδόν φυσικά οικοσυστήματα, για παράδειγμα, υπερβολικά υψηλές συγκεντρώσεις θρεπτικών συστατικών μπορεί να υποδηλώνουν διαταραχή της φυσικής ισορροπίας.

Το ίδιο μπορεί να ισχύει ακόμη και για έναν ιδιωτικό κήπο, όπου η πολύ γρήγορη αποσύνθεση μπορεί να αποτελεί ένδειξη υπερβολικής χρήσης λιπασμάτων.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι η ζωή στο έδαφος επηρεάζεται έντονα από τη θερμοκρασία και την υγρασία. Όταν το έδαφος είναι πολύ κρύο ή πολύ ξηρό, η δραστηριότητα των οργανισμών περιορίζεται σημαντικά.


Ένας απλός δείκτης για κάτι εξαιρετικά σύνθετο

Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι ένα θαμμένο εσώρουχο μπορεί από μόνο του να αντικαταστήσει μια πλήρη επιστημονική ανάλυση του εδάφους. Μπορεί, όμως, να δώσει μια πρώτη, εύκολα κατανοητή εικόνα της βιολογικής του δραστηριότητας.

Για τον λόγο αυτό προτείνουν ακόμη και έναν «δείκτη εσωρούχου» – έναν απλό τρόπο να μεταφερθεί στο ευρύ κοινό μια διαδικασία που συνήθως παραμένει κρυμμένη πίσω από εργαστηριακές μετρήσεις και επιστημονικούς όρους.

Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα του πειράματος.

Για να μελετήσει κανείς έναν από τους πιο πολύπλοκους και κρίσιμους κόσμους του πλανήτη, δεν χρειάστηκε απαραίτητα ένα εντυπωσιακό μηχάνημα. Χρειάστηκε ένα κομμάτι βαμβακερό ύφασμα, δύο μήνες υπομονής και 1.000 πολίτες πρόθυμοι να θάψουν τα εσώρουχά τους για χάρη της επιστήμης.

Η συμμετοχή των πολιτών ήταν τόσο εκτεταμένη, ώστε περίπου 240 από αυτούς αναφέρονται ως συν-συγγραφείς της επιστημονικής δημοσίευσης.

Φωτογραφία από Gabriela Brändle, Agroscope (Universität Zürich)