Περισσότερα δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου προσπαθούν να διαφύγουν από τη Βενεζουέλα και φέρουν ρωσικές σημαίες σε μια προφανή προσπάθεια να κερδίσουν τη ρωσική προστασία από την κατάσχεση από τις αμερικανικές δυνάμεις. Τουλάχιστον 17 δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου άλλαξαν σημαία στης Ρωσίας τον τελευταίο μήνα, σύμφωνα με ανάλυση της ναυτιλιακής εφημερίδας Lloyds List, συμπεριλαμβανομένων άλλων πλοίων που βρίσκονται υπό αποκλεισμό στη Βενεζουέλα.

Πριν διαφύγει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το Marinera ήταν γνωστό ως Bella 1. Είχε προσπαθήσει να αποφύγει την αμερικανική επέμβαση αλλάζοντας τη σημαία του από μια παραποιημένη σημαία της Γουιάνας σε μια ρωσική σημαία και βάφοντας μια πρόχειρη ρωσική σημαία στο πλαϊνό μέρος του, καθώς και αλλάζοντας το όνομά του. Συνολικά, το πλοίο είχε έξι ονόματα από το 2020 και μετά και ταξίδεψε υπό σημαίες πέντε διαφορετικών χωρών. Οι περισσότερες από αυτές ταξινομούνται ως «βολικές σημαίες» - χώρες που επιτρέπουν στα πλοία να καταχωρηθούν με ελάχιστη εποπτεία.

Τις ημέρες και τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της επιβίβασης στο Marinera και το M Sophia, άλλα σκιώδη δεξαμενόπλοια νηολογημένα υπό «βολικές σημαίες» καταχωρήθηκαν ως ρωσικά πλοία, ενδεχομένως σε μια προσπάθεια να προστατευθούν από την καταδίωξη των ΗΠΑ. Η ανάλυση της Lloyd's List πρότεινε ότι θα μπορούσε να είναι μια «μόνιμη εξέλιξη του σκιώδους στόλου με άμεση εποπτεία και προστασία από τη Ρωσία». Ωστόσο, η τακτική αυτή απέτυχε να προστατεύσει είτε το Marinera είτε το M Sophia από την κατάσχεση από τον πρόεδρο Τραμπ.

Τα Hyperion, Aquila III, Premier και Veronica III είναι μεταξύ των πλοίων του σκιώδους στόλου που εξυπηρετούν τη Βενεζουέλα και έχουν αλλάξει σημαία στης Ρωσίας και θα μπορούσαν τώρα να λάβουν ρωσική στρατιωτική προστασία. Το Hyperion άλλαξε τη σημαία του πέντε φορές μόνο το 2025, μεταξύ άλλων χρησιμοποιώντας ψευδώς σημαίες των Κομορών και της Γκάμπια, πριν ενταχθεί στο ρωσικό νηολόγιο. Συνδέεται εδώ και καιρό με τη Ρωσία και το διαχειριζόταν προηγουμένως ο ρωσικός ναυτιλιακός κολοσσός Sovcomflot. Έφτασε στη Βενεζουέλα για να παραδώσει ρωσική νάφθα στη χώρα και τώρα βρίσκεται στη μέση της διαδρομής κατά μήκος του Ατλαντικού με πορεία που χθες βράδυ (Τετάρτη) έδειξε ότι θα μπορούσε να περάσει τη Μάγχη την επόμενη εβδομάδα.

Το Veronica III, το οποίο μεταδίδει ψεύτικες τοποθεσίες όπως η Φινλανδία και η Νιγηρία μέσω του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS), προσπαθεί επίσης να εγκαταλείψει τα ύδατα της Βενεζουέλας. Το πλοίο ταξιδεύει συνήθως χωρίς να είναι ενεργοποιημένα τα συστήματα εντοπισμού θέσης και τα τελευταία χρόνια μεταφέρει καύσιμα τόσο από το Ιράν όσο και από τη Βενεζουέλα. Δεν μπόρεσαν όλα τα δεξαμενόπλοια να ξεφύγουν από τον αποκλεισμό, ακόμη και όταν χρησιμοποίησαν ρωσικές σημαίες. Το δεξαμενόπλοιο Premier έχει επίσης αλλάξει σημαία στης Ρωσίας και προηγουμένως το διαχειριζόταν η ίδια εταιρεία με το Hyperion, αλλά παραμένει εκτός του Jose Terminal στη Βενεζουέλα.

Κυνηγώντας τις σκιές

Ο όρος «σκιώδης στόλος» ή «σκοτεινός στόλος» αναφέρεται σε πλοία που μεταφέρουν εμπορεύματα και πετρέλαιο κατά παράβαση των κυρώσεων και των ανώτατων ορίων τιμών. Ενώ τα πλοία αυτά χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό για τη μεταφορά πετρελαίου από χώρες που έχουν υποστεί κυρώσεις, όπως η Βενεζουέλα και το Ιράν, ο στόλος επεκτάθηκε ραγδαία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επιβάλει κυρώσεις σε 520 πλοία σε σχέση με τη μεταφορά πετρελαίου από τον ρωσικό σκιώδη στόλο.

Τα πλοία που δραστηριοποιούνται στον σκιώδη στόλο, εκτός από το ότι τελούν υπό κυρώσεις, χαρακτηρίζονται από παραπλανητικές και επικίνδυνες πρακτικές. Πολλά από αυτά ανήκουν σε πολύπλοκα δίκτυα εταιρειών-βιτρίνες και οι αναλυτές της Windward εκτιμούν ότι το 60% των πλοίων του σκιώδους στόλου έχουν άγνωστους ιδιοκτήτες. Το μέσο πλοίο είναι περίπου 20 ετών, σε σύγκριση με τα 13 έτη για τα νόμιμα πετρελαιοφόρα, και θεωρούνται υψηλού κινδύνου για πετρελαιοκηλίδες και ατυχήματα.

Η βιομηχανική ομάδα Tanker Trackers έχει καταμετρήσει δεκάδες πετρελαιοκηλίδες, ορατές σε δορυφορικές εικόνες, που προκλήθηκαν από πλοία του σκοτεινού στόλου που εκτελούν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, όπου πετρελαιοειδή μεταφέρονται από ένα πλοίο σε άλλο σε ανοιχτή θάλασσα για να αποκρύψουν την προέλευση και τον προορισμό του πετρελαίου.

Τα πλοία του σκοτεινού στόλου συχνά λειτουργούν επίσης χωρίς το Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισής (AIS) τους να είναι ενεργοποιημένο, καθιστώντας δύσκολο τον εντοπισμό του πλοίου, ή στέλνουν παραποιημένα σήματα μέσω μιας διαδικασίας παραποίησης δεδομένων («spoofing»). Ένα από τα πλοία που συνελήφθησαν από τις ΗΠΑ χθες Τετάρτη, το M Sophia, είχε παραποιήσει τα δεδομένα θέσης του. Έστειλε επίσης «σήματα ζόμπι», αναγνωρίζοντας το ίδιο στο Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης (AIS) ως ένα εγκαταλελειμμένο δεξαμενόπλοιο για να μπερδέψει τις αρχές.

Όμως, παρά τις κυρώσεις και τις πιέσεις των κυβερνήσεων, οι προσπάθειες για τον περιορισμό του σκιώδους στόλου επικεντρώθηκαν στη ρύθμιση και όχι στην άμεση παρέμβαση. Το 2024, η Βρετανία ανακοίνωσε νέα μέτρα για να αναγκάσει τα πλοία του σκιώδους στόλου να φέρουν ισχυρότερη ασφάλιση εάν επιθυμούν να διέρχονται από τη Μάγχη - ωστόσο δεκάδες ρωσικά σκοτεινά δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το Στενό του Ντόβερ κάθε μήνα. Ο κλάδος θα περιμένει τώρα να μάθει: η νέα, πιο επιθετική στάση της Αμερικής απέναντι στον σκοτεινό στόλο θα περιορίσει τη δραστηριότητά του;

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News Licensing