Ο Βλαντιμίρ Πούτιν χάνει γρήγορα τους συμμάχους του. Ο Νικολάς Μαδούρο, κάποτε σταθερός σύμμαχος, οδηγείται αλυσοδεμένος σε δικαστήριο του Μανχάταν. Ο Μπασάρ αλ-Ασαντ της Συρίας, που κάποτε προσέφερε στη ρωσική ναυτική δύναμη ένα λιμάνι με θερμά νερά, τώρα βρίσκεται παγιδευμένος στη Μόσχα, εξόριστος μαζί με την οικογένειά του. Σύμφωνα με πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, σύντομα θα τον ακολουθήσει και ο αδύναμος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν.

Ο Πούτιν δεν κατάφερε να σώσει τον Μαδούρο από την ταπείνωση που του προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, να αποτρέψει την ανατροπή του «Χασάπη της Δαμασκού» από έναν πρώην τζιχαντιστή, αλλά ούτε και να εμποδίσει τις αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις να καταστρέψουν μεγάλο μέρος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ο Πούτιν μπαίνει σε έναν παγωμένο χειμώνα εξουσίας. Τι γίνεται με το σχέδιό του για ναυτική βάση στο Πορτ Σουδάν; Η κυβέρνηση του Σουδάν έχει αναστείλει τις εργασίες της. Η Ρωσία έχει εκδιωχθεί από την Υπερκαυκασία, ο επί χρόνια σύμμαχός του στην Τσετσενία, Ραμζάν Καντίροφ, είναι σοβαρά άρρωστος, ενώ στην Κεντρική Ασία οι εντάσεις με το Καζακστάν εντείνονται. Στην Ουκρανία, η τρομακτική απόσταση ανάμεσα στις υποσχέσεις του προς τους Ρώσους και τα πραγματικά εδαφικά κέρδη από το 2022 πλήττει σοβαρά την εικόνα του ως ηγέτη πολέμου. Η επιδρομή του Τραμπ στο Καράκας -και η γρήγορη υπόσχεσή του να αναβαθμίσει τις πετρελαϊκές υποδομές της χώρας- θα οδηγήσει τελικά σε αύξηση της προσφοράς πετρελαίου σε μια αγορά που ήδη παρουσιάζει υπερπροσφορά, θα πιέσει τις τιμές προς τα κάτω και θα ασκήσει σοβαρή πίεση στον Πούτιν.

Η τιμή του αργού των Ουραλίων έχει ήδη πέσει κάτω από τα 50 δολάρια το βαρέλι. Το αργό της Ρωσίας και της Βενεζουέλας πωλείται σήμερα σε τιμή λίγο κάτω από τα 40 δολάρια το βαρέλι. Η εξέλιξη αυτή θα δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό στον ρωσικό προϋπολογισμό. Η επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα ανέδειξε, επίσης, το πρόβλημα των χωρών που βασίζονται στη ρωσική αεράμυνα. Στον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ κατέστρεψαν συστηματικά πυραύλους S-300 που προμήθευσε η Ρωσία. Πέρυσι ο Μαδούρο καυχιόταν ότι η Βενεζουέλα είχε στη διάθεσή της 5.000 αντιαεροπορικούς πυραύλους χαμηλού ύψους Igla-S. Η αλαζονεία του είχε σκοπό να δείξει ότι θα μπορούσε να αντέξει οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ και ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα έπρεπε να φοβάται την έναρξη του Γ’ Παγκόσμιου Πολέμου. Στην πραγματικότητα, ο συνδυασμός πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, ηλεκτρονικού πολέμου και όπλων ακριβείας κατέδειξε πόσο πολύ υστερεί η ρωσική βιομηχανία όπλων σε σχέση με την αμερικανική.

Δεν αποτελεί, λοιπόν, έκπληξη το γεγονός ότι ο Πούτιν δεν είναι παρών σε αυτή την κρίσιμη στιγμή. Η αδυναμία του υπονομεύει την ιδέα μιας συλλογικής ομάδας ασφάλειας υπό την ηγεσία της Ρωσίας, ουσιαστικά μιας φρουράς αντιδυτικών αυταρχικών ηγετών σε όλο τον κόσμο. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι αν θα ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο με τους ηγέτες που κάποτε τον εμπιστεύτηκαν. Στην πράξη, μπορεί να μείνει στην εξουσία για ακόμα έξι χρόνια μετά την τρέχουσα θητεία, έως το 2036, όταν στα 83 του θα αφήσει τα ψηλά του παπούτσια και θα αφιερωθεί στο ψάρεμα. Θα έχει ξεπεράσει σε διάρκεια εξουσίας ακόμα και τον Ιωσήφ Στάλιν. Μια ολόκληρη γενιά έχει φτάσει σε πολιτική ωριμότητα από τότε που ανέλαβε την εξουσία. Γνωρίζουν μόνο έναν ηγέτη και ξέρουν ότι κάθε σοβαρή προσπάθεια να του αντιταχθούν έχει μοιραία κατάληξη. Το αποτέλεσμα είναι ότι μεγάλα τμήματα του πληθυσμού αποπολιτικοποιούνται. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Κέντρου Λεβάδα, περίπου το 20% υποστηρίζει τον Πούτιν, ενώ περίπου το 20% απορρίπτει τον Πούτιν και τον πόλεμό του στην Ουκρανία. Ενα μεγάλο μέρος των ερωτηθέντων απαντά σε ερωτήσεις όπως «δεν είναι στο χέρι μου», «η Δύση είναι ρωσοφοβική» και «πρέπει να είμαστε ενωμένοι σε καιρό πολέμου». Αυτό διευκολύνει τη δουλειά ενός δικτάτορα που ελέγχει τα μέσα ενημέρωσης.

Για έναν εξαντλημένο και αποσπασμένο ρωσικό πληθυσμό, κάθε ειρήνη είναι καλοδεχούμενη. Η νίκη επί της Ουκρανίας είναι θέμα επιδέξιας παρουσίασης από την ομάδα μάρκετινγκ του Πούτιν. Σε περίπτωση ημιτελούς συμφωνίας με την Ουκρανία, που αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για μελλοντικές συγκρούσεις, ο Πούτιν μπορεί να θεωρεί ότι έχει δεκαετή «ασυλία». Το όνειρό του ίσως είναι να διαδεχθεί τον Πούτιν κάποιος που θα υιοθετήσει τον πουτινισμό - την κυριαρχία των ρωσικών αξιών, ένα πανίσχυρο κράτος ασφαλείας και μια πιο ευημερούσα κοινωνία. Ωστόσο, μπορεί ο πουτινισμός να ευδοκιμήσει, αν ο ίδιος ο Πούτιν συνεχίζει να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη, απορρίπτοντας τις συμβουλές που προέρχονται έξω από τον κύκλο των στενών συνεργατών του; Το 2000, πριν αναλάβει την εξουσία, ο Πούτιν ρωτήθηκε ποιοι ηγέτες θεωρούσε «πιο ενδιαφέροντες». Πρώτα ανέφερε το όνομα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη και μετά γέλασε, γνωρίζοντας ότι ο βοναπαρτισμός δεν είναι αποδεκτός από την Αριστερά.

Αποφάσισε να επιλέξει τον Σαρλ ντε Γκωλ και γρήγορα έγινε σαφές το γιατί: Οι Αλγερινοί εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση για να πιέσουν για πλήρη ανεξαρτησία, αφού είδαν την ταπείνωση της Γαλλίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πρώτη πρόκληση για τον Πούτιν ήταν να συντρίψει τους Τσετσένους, που διεκδικούσαν ανεξαρτησία, εκμεταλλευόμενοι τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης. Ο αγώνας για τη διατήρηση της εξουσίας μπορεί να οδηγήσει στη διάλυση της πολιτικής τάξης, σε έναν αμείλικτο αγώνα ενάντια στους αντιπάλους για πενιχρά κέρδη που δεν οδηγούν πουθενά. Αν βρεθεί αντιμέτωπος με την επιλογή ανάμεσα σε έναν αδιάκοπο κύκλο εκκαθαρίσεων και εξοστρακισμού αντιπάλων ή σε μια ασφαλή εξορία που κρύβεται πίσω από τη «συνταξιοδότηση», ένας εξουθενωμένος ηγέτης με απόθεμα κλεμμένων χρημάτων θα μπορούσε να προτιμήσει τη δεύτερη λύση. Η υποτιθέμενα εύκολη επιλογή, όμως, κρύβει επίσης κινδύνους.

Οπως έχει επισημάνει ο Πολωνός συγγραφέας Γκούσταφ Χέρλινγκ-Γκρουντζίνσκι, η εξορία για τους ηγέτες δεν είναι απλώς γεωγραφική απομάκρυνση· συνεπάγεται και ηθική απομόνωση. Αποκόπτει τους πρώην ηγέτες από τον νοητικό μηχανισμό που μετέτρεπε τα εγκλήματα του παρελθόντος σε «αναγκαιότητες». Το καταφύγιο μετατρέπεται σε φυλακή. Η εξορία υπόσχεται διέξοδο προς την ασφάλεια, αλλά, όπως διαπιστώνει ο Ασαντ στη Μόσχα, η ασφάλεια με φρουρούς έξω από την πόρτα του υπνοδωματίου δεν φέρνει γαλήνη. Εάν, όπως συζητείται στα παρασκήνια, ο Μαδούρο καταδικαστεί στις ΗΠΑ και στη συνέχεια ανταλλαχθεί με κρατούμενους από τη Ρωσία, θα αντιμετωπίσει και αυτός την εξουθενωτική απώλεια εξουσίας. Φυσικά, ο Πούτιν θα πρέπει να βρει μια χώρα καταφυγής που θα συμφωνήσει να μην τον εκδώσει σε δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου. Ο παθιασμένος κυνηγός αρκούδων θα μπορούσε στο τέλος της αιματηρής καριέρας του να γίνει το θήραμα.


ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News Licensing