H απόφαση για αεροπορικό πλήγμα στο Ιράν μπορεί να κριθεί "με ρίψη νομίσματος" από τον Tραμπ

Ο πρόεδρος Τραμπ υποσχέθηκε σε όσους ρισκάρουν τη ζωή τους συμμετέχοντας σε διαμαρτυρίες στο Ιράν ότι «η βοήθεια είναι καθ' οδόν» και τις τελευταίες ημέρες ενημερώθηκε για τις επιλογές που έχει για να τηρήσει την υπόσχεσή του. «Ο πρόεδρος έχει καταστήσει σαφή τη θέση του και έχει αποδείξει με την Επιχείρηση Midnight Hammer [τον βομβαρδισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν πέρυσι] και την Επιχείρηση Absolute Resolve [τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο], ότι εννοεί αυτό που λέει», δήλωσε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.

Σύμφωνα με πηγές, ο στενός κύκλος συνεργατών του Τραμπ -μεταξύ των οποίων ο Μάρκο Ρούμπιο, ο Τζέι Ντι Βανς και ανώτατοι αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών-παρουσιάζει στον πρόεδρο εναλλακτικά σενάρια «χωρίς να εισηγείται κάποια συγκεκριμένη επιλογή». Η απόφαση για το αν θα υπάρξει πλήγμα ενδέχεται τελικά να κριθεί από μια «ρίψη νομίσματος» μεταξύ των διαθέσιμων επιλογών, δήλωσε χθες (Τετάρτη) πηγή στην Washington Post.

Υπάρχουν, ωστόσο, και εσωτερικές πιέσεις που πρέπει να συνυπολογιστούν. Πολλοί από τους υποστηρικτές του Τραμπ, ιδίως οι σκληροπυρηνικοί του MAGA, εμφανίζονται αντίθετοι με την εμπλοκή των ΗΠΑ σε μια ξένη σύγκρουση — πόσο μάλλον στη Μέση Ανατολή. «Δεν μας απασχολεί να βοηθήσουμε το Ιράν να γίνει “ξανά σπουδαίο”», είπε ο πρώην σύμβουλος του Τραμπ, Στιβ Μπάνον, παραφράζοντας το σύνθημα MAGA. Την ίδια ώρα, πάνω από το 50% των ενηλίκων εκτιμά ότι ο Τραμπ έχει «υπερβεί τα όρια» στη χρήση του στρατού για παρεμβάσεις σε άλλες χώρες, σύμφωνα με δημοσκόπηση του AP-NORC. Αυτές είναι οι πιο πιθανές μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται.

Στρατιωτική επιβολή

Δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια μετατόπισης των αμερικανικών στρατιωτικών πόρων για την αντιμετώπιση της κρίσης. Η περιοχή της Μέσης Ανατολής υπάγεται στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η οποία δεν επιβεβαίωσε τις εντολές του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, μία από τις επιλογές που επιβεβαίωσε ο Λευκός Οίκος είναι οι αεροπορικές επιδρομές σε βασικούς στόχους στο Ιράν.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν επιλογές για τέτοιου είδους επιθέσεις, με κυριότερη —μεταξύ άλλων— τη χρήση βομβαρδιστικών B-2 Spirit που σταθμεύουν στην αεροπορική βάση Γουάιτμαν στο Μιζούρι. Η μεγάλη εμβέλεια του B-2, με ή χωρίς ανεφοδιασμό εν πτήσει, παρέχει στον Τραμπ το πιο καταστροφικό σύστημα συμβατικών αεροπορικών όπλων στον κόσμο. Τα B-2 συμμετείχαν στις επιθέσεις εναντίον των κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν τον Ιούνιο, ρίχνοντας 14 βόμβες GBU-57 στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Φόρντο και του Νατάνζ, στο πλαίσιο της επιχείρησης Midnight Hammer, χωρίς να εντοπιστούν από τα ραντάρ του Ιράν.

Αν και θεωρείται απίθανο το Πεντάγωνο να θελήσει να εξαντλήσει περαιτέρω τα περιορισμένα αποθέματα των βομβών διάτρησης καταφυγίων βάρους περίπου 13,6 τόνων, τα βομβαρδιστικά B‑2 από το Μιζούρι —ή ενδεχομένως από τη βάση RAF Fairford στο Γκλόστερσαϊρ, εφόσον μετασταθμεύσουν στο Ηνωμένο Βασίλειο— θα μπορούσαν να φέρουν τα ιδιαίτερα αποτελεσματικά πυρομαχικά JDAM. Τίθεται, ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα: τι θα μπορούσαν να πετύχουν οι αεροπορικές επιδρομές ως προς τον τερματισμό της αιματηρής καταστολής των διαδηλωτών από το ιρανικό καθεστώς και ποιες αλυσιδωτές αντιδράσεις θα προκαλούσαν στην ευρύτερη περιοχή;

Με την ικανότητα του Ιράν να ανιχνεύει εισερχόμενα αεροσκάφη ή πυραύλους να έχει υποβαθμιστεί δραματικά από τις ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις το 2024, οι οποίες κατέστρεψαν πολλά από τα προηγμένα ρωσικά συστήματα αεροπορικής άμυνας S-300 της Τεχεράνης, οι πιο προφανείς στόχοι θα περιλαμβάνουν το αρχηγείο του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στην Τεχεράνη και τα καταφύγια διοίκησης και τους χώρους επικοινωνίας που συντονίζουν τη στρατιωτική δράση του ΣΦΙΕΕ κατά των διαδηλωτών.

Ο Τραμπ έχει υπαινιχθεί στο παρελθόν ότι ενδέχεται να στοχεύσει τον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος συνήθως ζει στο λεγόμενο «Σπίτι της Ηγεσίας» στην 11η περιφέρεια της Τεχεράνης, αν και σύμφωνα με πληροφορίες έχει μετακομίσει σε ένα υπόγειο καταφύγιο στα βορειοανατολικά της πόλης. Κατά τη διάρκεια των αμερικανικών επιθέσεων τον Ιούνιο, ο Τραμπ δήλωσε ότι γνώριζε πού κρυβόταν ο Χαμενεΐ, αλλά απέφυγε να τον στοχεύσει, «τουλάχιστον προς το παρόν».

Οποιαδήποτε επιλογή στόχου για αεροπορικές επιδρομές είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον των 2.500 αμερικανικών στρατευμάτων στο Ιράκ ή των 10.000 στρατιωτικών στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, προειδοποίησε ότι το Ιράν είναι έτοιμο για πόλεμο. Το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους στη βάση του Κατάρ τον Ιούνιο μετά τα αμερικανικά πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ένας πρώην ανώτερος αμυντικός αξιωματούχος των ΗΠΑ επισήμανε μια άλλη επιλογή. «Η κατάσχεση πετρελαιοφόρων πλοίων με προορισμό το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει την κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας. Όμως, μια τέτοια κίνηση θα πάρει χρόνο, ίσως μήνες».

Ηλεκτρονική επίθεση

Οι ΗΠΑ, σε συντονισμό με το Ισραήλ, έχουν ήδη καταδείξει ότι διαθέτουν ικανότητες επιθετικού κυβερνοπολέμου απέναντι στο Ιράν. Το 2009, για παράδειγμα, ένας ιός υπολογιστών με την κωδική ονομασία Stuxnet εισήχθη στο σύστημα φυγοκέντρησης αερίου της χώρας, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για τον εμπλουτισμό ουρανίου για πυρηνικά όπλα, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές.

Ωστόσο, στο πλαίσιο των διαμαρτυριών, η Αμερικανική Κυβερνοδιοίκηση θα μπορούσε να κληθεί να επιτεθεί στα δίκτυα προπαγάνδας του Ιράν και στα κρατικά μέσα ενημέρωσης. «Οι κυβερνοεπιχειρήσεις θα μπορούσαν επίσης να στοχεύουν σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως το ηλεκτρικό δίκτυο, τους αγωγούς ενέργειας και τα συστήματα μεταφοράς», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.

Το Ιράν έχει διακόψει τις τηλεφωνικές υπηρεσίες και το διαδίκτυο για να εμποδίσει τους ηγέτες των διαδηλώσεων να συντονίσουν τις διαμαρτυρίες. Ο Τραμπ βρίσκεται σε συζητήσεις με τον Έλον Μασκ για την αναβίωση του διαδικτύου και των επικοινωνιών με το δορυφορικό σύστημα Starlink.

Κατασκοπεία

Η CIA και η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών Μοσάντ διαθέτουν «δίκτυα λαθραίας διείσδυσης» προς το Ιράν, τα οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν —ιδίως από Ισραηλινούς πράκτορες. Ωστόσο, οι μυστικές αποστολές κατασκοπείας θα ήταν η πιο επικίνδυνη επιλογή λόγω του κινδύνου να αποκαλυφθούν. Η Μοσάντ φημίζεται για το ιστορικό της σε στοχευμένες δολοφονίες Ιρανών επιστημόνων που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Οι ΗΠΑ, υπό την προεδρία Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του, εντόπισαν και σκότωσαν τον Κασέμ Σολεϊμανί, διοικητή της Δύναμης Κουντς του Ιρανικού Σώματος Φρουρών της Επανάστασης, σε επίθεση με drone έξω από το αεροδρόμιο της Βαγδάτης στο Ιράκ, στις 3 Ιανουαρίου 2020. Ήταν μια κοινή αποστολή της CIA και των ειδικών επιχειρήσεων. Οι μυστικές αποστολές στο Ιράν θα χρειάζονταν μήνες για να σχεδιαστούν.

Η Μοσάντ ισχυρίστηκε τις τελευταίες ημέρες ότι οι πράκτορές της βρίσκονται μεταξύ των διαδηλωτών στους δρόμους, γράφοντας στα φαρσί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Βγείτε μαζί στους δρόμους. Ήρθε η ώρα. Είμαστε μαζί σας. Όχι μόνο από μακριά και στα λόγια. Είμαστε μαζί σας στο πεδίο της μάχης».

Διπλωματία

Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι ιρανικοί αξιωματούχοι ήρθαν σε επαφή για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις, αλλά στη συνέχεια, την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα συζητήσει πλέον την κρίση με εκπροσώπους της Τεχεράνης εν μέσω της αυξανόμενης βίας. «Δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης, δεν θεωρώ ότι η διπλωματία έχει μεγαλύτερη αξία από ό,τι είχε το 1956 κατά τη διάρκεια της ουγγρικής εξέγερσης [η εξέγερση κατά της σοβιετικής κυριαρχίας που οδήγησε τη Μόσχα να στείλει άρματα μάχης για να καταστείλει τις διαμαρτυρίες]», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας.

Ωστόσο, στην περίπτωση του Ιράν, η πυρηνική δυνατότητα παραμένει ένας κρίσιμος παράγοντας πίεσης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ιρανικές αρχές προσπαθούν να ανοικοδομήσουν τα κατεστραμμένα εργοστάσια εμπλουτισμού ουρανίου. Χρησιμοποιώντας την πιθανή επιρροή περαιτέρω αμερικανικών επιθέσεων, ο Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει μέγιστη πίεση στην Τεχεράνη να εγκαταλείψει το ύποπτο μυστικό πρόγραμμα όπλων της σε αντάλλαγμα για μερική άρση των κυρώσεων.

Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της οικονομίας και να θέσει τέλος στην αντιπαράθεση. Ο Τραμπ επέβαλε δασμούς 25% στις χώρες που συναλλάσονται με το Ιράν. Ωστόσο, η επιβολή ακόμη σκληρότερων κυρώσεων, ουσιαστικά καταστρέφοντας την οικονομία, θα μπορούσε να επιταχύνει τον θάνατο αμάχων. Εκτός, φυσικά, αν ο Τραμπ σχεδιάζει να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος, οπότε και όλες οι παραπάνω επιλογές θα μπορούσαν να εφαρμοστούν.