EnΚυρίαρχες βάσεις και ένας "Χρυσός Θόλος" - Οι στόχοι του Τραμπ από τη συμφωνία με τη Γροιλανδία
The Times
Από τότε που οι ΗΠΑ κατέλαβαν το νησί το 1941, διατηρούν μόνιμη στρατιωτική παρουσία. Ένα νέο "πλαίσιο" που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση ενδέχεται να αναδιαμορφώσει το status quo
Φοβισμένοι από τις σε μεγάλο βαθμό ψευδείς φήμες ότι ο εχθρός περικύκλωσε τη Γροιλανδία και περιφρονώντας την περίπολο με έλκηθρα που είχε αναλάβει την άμυνά της, οι Αμερικανοί αποφάσισαν να επέμβουν με βαριά πολυβόλα και τουφέκια. Ήταν το 1941 και η κατοχή διήρκεσε μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η κατάληξή της προκάλεσε διπλωματικό χάος. Οι πρόσφατα απελευθερωμένοι Δανοί ήταν εξοργισμένοι με το αίτημα της Ουάσιγκτον για μόνιμες βάσεις στο νησί και απέρριψαν την προσφορά του Χάρι Σ. Τρούμαν να αγοράσει το έδαφος για 100 εκατομμύρια δολάρια. Χρειάστηκαν έξι χρόνια για να επιτευχθεί συμφωνία. Σύμφωνα με τη Συμφωνία Άμυνας της Γροιλανδίας του 1951, η Δανία διατήρησε την κυριαρχία επί του νησιού, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν ελεύθερη πρόσβαση και το δικαίωμα να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις σε ορισμένες «περιοχές άμυνας», οι οποίες θα καθορίζονταν μέσω διμερών διαπραγματεύσεων.
Το υφιστάμενο καθεστώς τίθεται εκ νέου στο τραπέζι ως βασικός άξονας διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία, που αποσκοπεί στην αποκλιμάκωση των εντάσεων οι οποίες τις τελευταίες εβδομάδες απείλησαν να διαλύσουν το ΝΑΤΟ. Το κακό, ωστόσο, κρύβεται στις λεπτομέρειες και οι Ευρωπαίοι μόνο ανακούφιση δεν νιώθουν, γνωρίζοντας ότι με ένα και μόνο πάτημα στην οθόνη του κινητού του Τραμπ θα μπορούσαν να βρεθούν ξανά στο σημείο μηδέν. Η κύρια ανησυχία του Τραμπ είναι η μεγαλεπήβολη υπόσχεσή του για το αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome» (Χρυσός Θόλος), το οποίο φιλοδοξεί να επεκτείνει το μοντέλο του μικρότερου Iron Dome (Σιδερένιος Θόλος) του Ισραήλ και το οποίο θα καλύψει ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική, δηλαδή περίπου 19,9 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό το έργο, δήλωσε ο Τραμπ στο Νταβός, θα λειτουργούσε «πολύ καλύτερα αν είχαμε πρόσβαση στη Γροιλανδία», προσθέτοντας: «Τα πάντα διέρχονται πάνω από τη Γροιλανδία. Αν οι εχθροί μας αρχίσουν να πυροβολούν, οι πύραυλοι θα περάσουν πάνω από τη Γροιλανδία — επομένως, θα τους καταρρίψουμε εκεί».
Μετά από ταραγμένες ημέρες προφανούς παρεξήγησης σχετικά με μια αποστολή του ΝΑΤΟ στο νησί, ακολουθούμενες από ρητές απειλές δασμών κατά των συμμάχων εν μέσω υπονοούμενων υπαινιγμών ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να καταφύγουν στη χρήση βίας, την Τετάρτη ο Τραμπ απέσυρε αυτές τις απειλές αλλά επέμεινε ότι η Γροιλανδία «μας ανήκει». Λίγες ώρες αργότερα, μετά από συνάντηση με τον Μαρκ Ρούτε, γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, υποχώρησε, χαιρετίζοντας το «πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία» που θα καλύπτει όχι μόνο τη Γροιλανδία αλλά και την Αρκτική στο σύνολό της. Αυτή τη φορά υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία, υπό την επίβλεψη του Ρούτε και του ΝΑΤΟ, ότι ο Τραμπ δεν θα καταφύγει ξανά σε τέτοιες πολεμικές απειλές.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, η «συμφωνία» που μεσολάβησε ο Ρούτε είναι «μόνο η αρχή». Σύμφωνα με εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ, θα πρέπει να επιλυθούν τα δύσκολα ζητήματα της κυριαρχίας επί του εδάφους της Γροιλανδίας, προκειμένου «να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αποκτήσουν ποτέ πρόσβαση – οικονομική ή στρατιωτική – στη Γροιλανδία». Ο εκπρόσωπος δήλωσε: «Ο γενικός γραμματέας δεν πρότεινε κανένα συμβιβασμό όσον αφορά την κυριαρχία κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ».
Την περασμένη εβδομάδα, ο Ρούτε δήλωσε: «Η Δανία αντιμετωπίζει με απόλυτη ψυχραιμία το γεγονός ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται, στο μέλλον, να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη παρουσία στη Γροιλανδία». Ένα βασικό θέμα θα είναι κατά πόσο το έδαφος που καταλαμβάνουν οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις θα θεωρείται ουσιαστικά ιδιοκτησία της Αμερικής. Η Δανία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν είναι διατεθειμένη να παραδώσει εδάφη. «Υπάρχει μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή», τόνισε ο υπουργός Άμυνας, Τρελς Λουντ Πούλσεν. «Δεν θα παραχωρήσουμε την κυριαρχία επί τμημάτων του βασιλείου». Ωστόσο, οι διπλωμάτες πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρχει περιθώριο για παραχωρήσεις, και ορισμένοι παρατηρητές προτείνουν το μοντέλο των βρετανικών βάσεων του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας στην Κύπρο.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι ακριβώς επιδιώκει ο Τραμπ από τη Γροιλανδία και την ευρύτερη Αρκτική όσον αφορά την ασφάλεια — ένα ζήτημα καθοριστικό αλλά και αβέβαιο. Η μοναδική αμερικανική στρατιωτική βάση που παραμένει στο νησί, η διαστημική βάση Πιτουφίκ, έχει περιοριστεί σε περίπου 150 άτομα, των οποίων κύρια αποστολή είναι η λειτουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης πυραύλων.
Ο Φάμπιαν Χόφμαν, ειδικός σε θέματα αντιπυραυλικής άμυνας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, δήλωσε ότι πρόκειται ουσιαστικά για ένα σύστημα ασφαλείας, μέρος μιας μακράς αλυσίδας ραντάρ που είναι εγκατεστημένα σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ και του Καναδά. Στραμμένα ψηλά με απότομη γωνία, τα συστήματα αυτά εντοπίζουν βαλλιστικούς πυραύλους που ενδέχεται να μην έχουν εντοπιστεί από τις υπέρυθρες κάμερες των αμερικανικών δορυφόρων. «Δεν είναι τόσο σημαντικό. Στην ουσία είναι ένα επιπλέον επίπεδο ασφαλείας», τόνισε. Ο Χόφμαν πιστεύει ότι η υλοποίηση του πλήρους οράματος του Τραμπ για το Golden Dome, το οποίο θα περιλαμβάνει τη δυνατότητα να καταρρίπτει σχεδόν οποιονδήποτε πύραυλο πλησιάζει τις ΗΠΑ, θα είναι «απολύτως αδύνατη» και θα κοστίσει τουλάχιστον δέκα φορές πάνω από τα 175 δισεκατομμύρια δολάρια που έχουν προταθεί ως προϋπολογισμός.
«Στην καλύτερη περίπτωση, δημιουργείς κάτι που λειτουργεί, αλλά τότε η Ρωσία και η Κίνα προσπαθούν απεγνωσμένα να το αντισταθμίσουν», δήλωσε. Ούτε υπάρχει κάποιος προφανής λόγος για να τοποθετηθούν περισσότερα εξαρτήματα του Golden Dome στη Γροιλανδία. Τα περισσότερα συστήματα ανίχνευσης θα βασίζονται στο διάστημα, ενώ τα αναχαιτιστικά θα μπορούν να εκτελούν το έργο τους εξίσου αποτελεσματικά από την αμερικανική ηπειρωτική χώρα.
Το ΝΑΤΟ προσπαθεί να κατευνάσει τις ευρύτερες ανησυχίες του Τραμπ για την περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής από την πλευρά της Ρωσίας και της Κίνας. Οι αρχηγοί του ΝΑΤΟ συζήτησαν αυτή την εβδομάδα μια αποστολή που θα καλύπτει τη Γροιλανδία και την ευρύτερη Αρκτική, αλλά με την προϋπόθεση ότι η αποστολή θα καθυστερήσει, ώστε να ηρεμήσουν τα πνεύματα πριν από τις ανακοινώσεις στη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News Licensing
Το υφιστάμενο καθεστώς τίθεται εκ νέου στο τραπέζι ως βασικός άξονας διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία, που αποσκοπεί στην αποκλιμάκωση των εντάσεων οι οποίες τις τελευταίες εβδομάδες απείλησαν να διαλύσουν το ΝΑΤΟ. Το κακό, ωστόσο, κρύβεται στις λεπτομέρειες και οι Ευρωπαίοι μόνο ανακούφιση δεν νιώθουν, γνωρίζοντας ότι με ένα και μόνο πάτημα στην οθόνη του κινητού του Τραμπ θα μπορούσαν να βρεθούν ξανά στο σημείο μηδέν. Η κύρια ανησυχία του Τραμπ είναι η μεγαλεπήβολη υπόσχεσή του για το αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome» (Χρυσός Θόλος), το οποίο φιλοδοξεί να επεκτείνει το μοντέλο του μικρότερου Iron Dome (Σιδερένιος Θόλος) του Ισραήλ και το οποίο θα καλύψει ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική, δηλαδή περίπου 19,9 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό το έργο, δήλωσε ο Τραμπ στο Νταβός, θα λειτουργούσε «πολύ καλύτερα αν είχαμε πρόσβαση στη Γροιλανδία», προσθέτοντας: «Τα πάντα διέρχονται πάνω από τη Γροιλανδία. Αν οι εχθροί μας αρχίσουν να πυροβολούν, οι πύραυλοι θα περάσουν πάνω από τη Γροιλανδία — επομένως, θα τους καταρρίψουμε εκεί».
Μετά από ταραγμένες ημέρες προφανούς παρεξήγησης σχετικά με μια αποστολή του ΝΑΤΟ στο νησί, ακολουθούμενες από ρητές απειλές δασμών κατά των συμμάχων εν μέσω υπονοούμενων υπαινιγμών ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να καταφύγουν στη χρήση βίας, την Τετάρτη ο Τραμπ απέσυρε αυτές τις απειλές αλλά επέμεινε ότι η Γροιλανδία «μας ανήκει». Λίγες ώρες αργότερα, μετά από συνάντηση με τον Μαρκ Ρούτε, γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, υποχώρησε, χαιρετίζοντας το «πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία» που θα καλύπτει όχι μόνο τη Γροιλανδία αλλά και την Αρκτική στο σύνολό της. Αυτή τη φορά υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία, υπό την επίβλεψη του Ρούτε και του ΝΑΤΟ, ότι ο Τραμπ δεν θα καταφύγει ξανά σε τέτοιες πολεμικές απειλές.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, η «συμφωνία» που μεσολάβησε ο Ρούτε είναι «μόνο η αρχή». Σύμφωνα με εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ, θα πρέπει να επιλυθούν τα δύσκολα ζητήματα της κυριαρχίας επί του εδάφους της Γροιλανδίας, προκειμένου «να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αποκτήσουν ποτέ πρόσβαση – οικονομική ή στρατιωτική – στη Γροιλανδία». Ο εκπρόσωπος δήλωσε: «Ο γενικός γραμματέας δεν πρότεινε κανένα συμβιβασμό όσον αφορά την κυριαρχία κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ».
Την περασμένη εβδομάδα, ο Ρούτε δήλωσε: «Η Δανία αντιμετωπίζει με απόλυτη ψυχραιμία το γεγονός ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται, στο μέλλον, να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη παρουσία στη Γροιλανδία». Ένα βασικό θέμα θα είναι κατά πόσο το έδαφος που καταλαμβάνουν οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις θα θεωρείται ουσιαστικά ιδιοκτησία της Αμερικής. Η Δανία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν είναι διατεθειμένη να παραδώσει εδάφη. «Υπάρχει μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή», τόνισε ο υπουργός Άμυνας, Τρελς Λουντ Πούλσεν. «Δεν θα παραχωρήσουμε την κυριαρχία επί τμημάτων του βασιλείου». Ωστόσο, οι διπλωμάτες πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρχει περιθώριο για παραχωρήσεις, και ορισμένοι παρατηρητές προτείνουν το μοντέλο των βρετανικών βάσεων του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας στην Κύπρο.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι ακριβώς επιδιώκει ο Τραμπ από τη Γροιλανδία και την ευρύτερη Αρκτική όσον αφορά την ασφάλεια — ένα ζήτημα καθοριστικό αλλά και αβέβαιο. Η μοναδική αμερικανική στρατιωτική βάση που παραμένει στο νησί, η διαστημική βάση Πιτουφίκ, έχει περιοριστεί σε περίπου 150 άτομα, των οποίων κύρια αποστολή είναι η λειτουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης πυραύλων.
Ο Φάμπιαν Χόφμαν, ειδικός σε θέματα αντιπυραυλικής άμυνας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο, δήλωσε ότι πρόκειται ουσιαστικά για ένα σύστημα ασφαλείας, μέρος μιας μακράς αλυσίδας ραντάρ που είναι εγκατεστημένα σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ και του Καναδά. Στραμμένα ψηλά με απότομη γωνία, τα συστήματα αυτά εντοπίζουν βαλλιστικούς πυραύλους που ενδέχεται να μην έχουν εντοπιστεί από τις υπέρυθρες κάμερες των αμερικανικών δορυφόρων. «Δεν είναι τόσο σημαντικό. Στην ουσία είναι ένα επιπλέον επίπεδο ασφαλείας», τόνισε. Ο Χόφμαν πιστεύει ότι η υλοποίηση του πλήρους οράματος του Τραμπ για το Golden Dome, το οποίο θα περιλαμβάνει τη δυνατότητα να καταρρίπτει σχεδόν οποιονδήποτε πύραυλο πλησιάζει τις ΗΠΑ, θα είναι «απολύτως αδύνατη» και θα κοστίσει τουλάχιστον δέκα φορές πάνω από τα 175 δισεκατομμύρια δολάρια που έχουν προταθεί ως προϋπολογισμός.
«Στην καλύτερη περίπτωση, δημιουργείς κάτι που λειτουργεί, αλλά τότε η Ρωσία και η Κίνα προσπαθούν απεγνωσμένα να το αντισταθμίσουν», δήλωσε. Ούτε υπάρχει κάποιος προφανής λόγος για να τοποθετηθούν περισσότερα εξαρτήματα του Golden Dome στη Γροιλανδία. Τα περισσότερα συστήματα ανίχνευσης θα βασίζονται στο διάστημα, ενώ τα αναχαιτιστικά θα μπορούν να εκτελούν το έργο τους εξίσου αποτελεσματικά από την αμερικανική ηπειρωτική χώρα.
Το ΝΑΤΟ προσπαθεί να κατευνάσει τις ευρύτερες ανησυχίες του Τραμπ για την περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής από την πλευρά της Ρωσίας και της Κίνας. Οι αρχηγοί του ΝΑΤΟ συζήτησαν αυτή την εβδομάδα μια αποστολή που θα καλύπτει τη Γροιλανδία και την ευρύτερη Αρκτική, αλλά με την προϋπόθεση ότι η αποστολή θα καθυστερήσει, ώστε να ηρεμήσουν τα πνεύματα πριν από τις ανακοινώσεις στη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News Licensing
