Μετά την απειλή του προέδρου Τραμπ ότι θα επιβάλει πρόσθετους δασμούς σε οκτώ συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται σε μια αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας, υπήρξε αισθητή αλλαγή τόνου από τους Ευρωπαίους ηγέτες. Ο Σουηδός πρωθυπουργός, Ουλφ Κρίστερσον, δήλωσε: «Δεν θα επιτρέψουμε εκβιασμό». Η Τζόρτζια Μελόνι, η πρωθυπουργός της Ιταλίας και ο μοναδικός Ευρωπαίος αρχηγός κυβέρνησης που προσκλήθηκε στην ορκωμοσία του Τραμπ, χαρακτήρισε την κίνηση αυτή «λάθος». Ακόμα και ο Αλεξάντερ Στουμπ, ο Φινλανδός πρόεδρος, ο οποίος έχει παίξει γκολφ με τον πρόεδρο, προειδοποίησε για μια «επακόλουθη επιβλαβή σειρά γεγονότων».

Φαίνεται να διαμορφώνεται μια συναίνεση στο ότι απαιτείται μια απάντηση από τις επηρεαζόμενες χώρες -οι οποίες, εκτός από τη Βρετανία, είναι η Δανία, η Γαλλία, η Φινλανδία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Νορβηγία και η Σουηδία-, ακόμα και αν πρόκειται για μια συμβολική και προσεκτικά υπολογισμένη κίνηση. Αλλά τι θα είναι;

Στρατιωτικές βάσεις

Τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν πολλές εικασίες σχετικά με το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν ως όπλα οι εξαρτήσεις της Αμερικής από τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι αξιωματούχοι στο Βερολίνο έδειχναν άναυδοι από τις αναφορές που έδειχναν ότι θα μπορούσαν να διώξουν τον αμερικανικό στρατό από ορισμένες από τις μεγάλες βάσεις στο γερμανικό έδαφος, όπως το Ράμσταϊν και η Στουτγάρδη, οι οποίες είναι απαραίτητες για την Ουάσινγκτον για την επιβολή δυνάμεων στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Μια πηγή διέψευσε ότι κάτι τέτοιο πρόκειται να γίνει, αλλά δήλωσε ότι είναι πιθανό η Γερμανία να αυξήσει σημαντικά το μίσθωμα που χρεώνει στις εγκαταστάσεις αυτές. Ομοίως, παραμένει απίθανο ότι μεμονωμένες χώρες θα μπλοκάρουν την αμερικανική πρόσβαση στους «πυλώνες» των οικονομιών τους, όπως η ινσουλίνη της Δανίας, τα παγοθραυστικά της Φινλανδίας ή η τεχνολογία κατασκευής τσιπ των Κάτω Χωρών. Ωστόσο, έχει δοθεί ώθηση πίσω από ένα απλό και ευρύ αντίμετρο.

Φαίνεται ότι η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών είναι διατεθειμένη να καθυστερήσει την επικύρωση της μονόπλευρης εμπορικής συμφωνίας που συνήψαν οι Βρυξέλλες με τον Τραμπ το περασμένο καλοκαίρι, στην οποία οι Ευρωπαίοι συμφώνησαν να «καταπιούν» τους αμερικανικούς δασμούς ύψους 15%, ενώ δεν επέβαλαν κανέναν. Η Ευρώπη έχει πολλά άλλα μέσα στη διάθεσή της για να εκμεταλλευτεί αυτό που ο Τομπάιας Γκέρκε, αναλυτής γεωοικονομικών θεμάτων στη δεξαμενή σκέψης European Council on Foreign Relations, αποκάλεσε «αμοιβαία ασύμμετρη εξάρτηση»: τους τομείς στους οποίους οι Αμερικανοί μπορεί να χρειάζονται τους Ευρωπαίους περισσότερο απ’ ό,τι οι Ευρωπαίοι χρειάζονται τους Αμερικανούς.

Φόροι και αμοιβαίοι δασμοί

Το πιο προφανές εργαλείο είναι οι αμοιβαίοι δασμοί: αντικατοπτρίζοντας τους αμερικανικούς αριθμούς, οφθαλμός αντί οφθαλμού. Χθες, Κυριακή (σ.τ.μ.: Κυριακή 18/1), ο πρόεδρος Μακρόν, μαζί με άλλες εξέχουσες προσωπικότητες, υποστήριξε ότι ήρθε η ώρα για την Ε.Ε. να αναπτύξει το μέσο κατά του εξαναγκασμού, ένα πακέτο δασμών και άλλων σαρωτικών εμπορικών μέτρων «έσχατης λύσης», το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά για να αποτρέψει την Κίνα από το να εκφοβίζει μεμονωμένα κράτη. Μια άλλη επιλογή που ανέδειξε ο Γκέρκε είναι ο φόρος εξαγωγών, όπου οι Ευρωπαίοι επιβάλλουν ουσιαστικά δασμούς στα προϊόντα τους σε συγκεκριμένους τομείς όπου οι ΗΠΑ δεν μπορούν εύκολα να βρουν υποκατάστατα, όπως τα εξειδικευμένα βιομηχανικά μηχανήματα. Η λογική είναι ότι η αύξηση των τιμών θα είχε ως αποτέλεσμα πολιτικό «μπελά» για τον Τραμπ. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Γκέρκε, πρόκειται για μια εξαιρετικά επικίνδυνη στρατηγική, που θα έβλαπτε δυσανάλογα τμήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν, επίσης, να αξιοποιήσουν τον εκτεταμένο ρυθμιστικό μηχανισμό τους και να τον στρέψουν εναντίον των ΗΠΑ, αλλάζοντας τους κανόνες για να αποκλείσουν τα αμερικανικά προϊόντα. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στον τομέα των τροφίμων και της γεωργίας. Τέλος, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν ανεπίσημα τους πολίτες τους να συμμετάσχουν σε μποϊκοτάζ αμερικανικών προϊόντων.

Σίλικον Βάλεϊ η Ε.Ε

διαθέτει μερικούς από τους πιο ανεπτυγμένους και περιοριστικούς κανονισμούς για την τεχνολογία και τα δεδομένα. Εχει ήδη αρχίσει να ενεργεί πιο επιθετικά σε αυτό το μέτωπο, επιβάλλοντας πρόστιμο 120 εκατ. ευρώ στο X, την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης του Ελον Μασκ, για διάφορες παραβιάσεις του νόμου περί ψηφιακών υπηρεσιών. Ο Γκέρκε σημειώνει ότι οι Βρυξέλλες έχουν την εξουσία να επιβάλουν πρόστιμα ύψους έως και 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας της Σίλικον Βάλεϊ, να απαγορεύουν υπηρεσίες που παραβιάζουν τους κανόνες της Ε.Ε., ακόμα και να σταματήσουν τη μεταφορά δεδομένων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αν και αυτό θα προκαλούσε καταστροφές σε μεγάλα τμήματα της ευρωπαϊκής υποδομής πληροφορικής.

Πετρέλαίο και αέριο

Είναι δυνατόν να αποκλειστούν οι Αμερικανοί από άλλους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, από τους υδρογονάνθρακες μέχρι την Τεχνητή Νοημοσύνη; Η Ε.Ε. αγοράζει περίπου το ήμισυ του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του αργού πετρελαίου που εξάγουν οι ΗΠΑ. Η επιβολή δασμών θα προκαλούσε τεράστια πίεση σε πολλά κράτη-μέλη βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα και θα κατέστρεφε την ήδη πιεσμένη βιομηχανική βάση της Γερμανίας. Θα έπληττε, επίσης, την αμερικανική ενεργειακή βιομηχανία. Μακροπρόθεσμα θα μπορούσε τελικά να αποτελέσει το προοίμιο για μια συνολική επανεξισορρόπηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. Οι αμερικανικοί κατασκευαστές όπλων θα μπορούσαν να αποκλειστούν από τις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες, αλλά είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την ετοιμότητα της Ε.Ε. να παραιτηθεί από τα κορυφαία παγκοσμίως οπλικά συστήματα αμερικανικής κατασκευής, όπως το μαχητικό αεροσκάφος F-35 ή οι αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες Patriot.

Το ίδιο ισχύει και για το Starlink, το δίκτυο δορυφορικών επικοινωνιών του Μασκ. Δεν υπάρχουν ανώδυνα αντίποινα κατά των ΗΠΑ. Ορισμένα μέτρα θα συνεπάγονταν την αποσύνδεση της θεμελιώδους υποδομής της Δύσης. Ολοι οι εμπλεκόμενοι κινδυνεύουν να προκαλέσουν μια συντριπτική πράξη εκδίκησης από τον Τραμπ. Ωστόσο, όπως μαθαίνουν οι Ευρωπαίοι, έχει και η αδράνεια τίμημα.


ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News Licensing