Τζόναθαν Πάουελ: Ο "πραγματικός υπουργός Εξωτερικών" στο στόχαστρο για την αποτυχία της πολιτικής

Ο Κιρ Στάρμερ προκάλεσε κύμα επικρίσεων και χλευασμού με το «ειρηνευτικό» ταξίδι του στην Κίνα, το οποίο -κατά πολλούς-δεν απέφερε κανένα ουσιαστικό όφελος και άφησε τη Βρετανία να εμφανίζεται αδύναμη. Χαρακτηριστική λεπτομέρεια ήταν ότι, ενώ η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ έμεινε στο Λονδίνο, ο Στάρμερ πήρε μαζί του τον άνθρωπο που στους κυβερνητικούς κύκλους αποκαλείται «ο πραγματικός υπουργός Εξωτερικών»: τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας Τζόναθαν Πάουελ. Ο Στάρμερ φημολογείται ότι βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον Πάουελ. Το γραφείο του βρίσκεται μόλις δύο αίθουσες μακριά από εκείνο του πρωθυπουργού και λογοδοτεί απευθείας σε εκείνον. Ως μετακλητό στέλεχος, προστατεύεται σε μεγάλο βαθμό από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Ωστόσο, ο Πάουελ έχει εμπλακεί σε μια σειρά λαθών όσον αφορά την εξωτερική πολιτική.

Υπήρξε η κινητήρια δύναμη πίσω από τη συμφωνία με την οποία η Βρετανία προτίθεται να παραδώσει την κυριαρχία των νήσων Τσάγκος — που φιλοξενούν τη στρατηγικής σημασίας βάση, Ντιέγκο Γκαρσία — στο Μαυρίκιο, σύμμαχο της Κίνας. Όταν η κυβέρνηση Τραμπ συνειδητοποίησε καθυστερημένα ότι μια τέτοια κίνηση θα απειλούσε την ασφάλεια των ΗΠΑ, η συμφωνία μετατράπηκε από ένα ντροπιαστικό αυτογκόλ για τη Βρετανία σε μια διπλωματική καταστροφή που έθεσε υπό πίεση τις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Λίγες εβδομάδες πριν από τη δίκη μιας πολύκροτης υπόθεσης κατά δύο ανδρών που κατηγορούνταν για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας πέρσι, οι εισαγγελείς αιφνιδιαστικά απέσυραν τις κατηγορίες. Τα βλέμματα στράφηκαν αμέσως στον Πάουελ, ο οποίος έχει ηγηθεί των προσπαθειών για την ενίσχυση των διπλωματικών σχέσεων με τον Σι Τζινπίνγκ.

Οι υποστηρικτές του Πάουελ τόνισαν ότι δεν είχε καμία ανάμειξη με το «περιεχόμενο ή τα στοιχεία» της υπόθεσης. Παρόλα αυτά, είχε συζητήσει τις πιθανές συνέπειες της υπόθεσης για τις σχέσεις της Βρετανίας με την Κίνα με τον αναπληρωτή του, Μάθιου Κόλινς. Δύο μέρες αργότερα, η υπόθεση κατέρρευσε όταν ο Κόλινς αρνήθηκε να καταθέσει ότι, την εποχή των φερόμενων αδικημάτων, η κυβερνητική πολιτική θεωρούσε την Κίνα απειλή για το Ηνωμένο Βασίλειο. Πέρσι, ο Ρόμπερτ Φορντ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Συρία, αποκάλυψε ότι το 2023 προσκλήθηκε από μια βρετανική ΜΚΟ να συναντήσει τον συριακό τρομοκρατικό ηγέτη, Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζολάνι, που πλέον είναι γνωστός ως Αχμέτ αλ-Σάραα, και ο οποίος, τον περασμένο Ιανουάριο, έγινε πρόεδρος της χώρας.

Σύμφωνα με τον Φορντ, στόχος της συνάντησης ήταν να βοηθηθεί ο αλ-Τζολάνι να μεταβεί από την τρομοκρατία στην πολιτική. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Φορντ, ήταν κι εκείνος ανάμεσα σε όσους τον εκπαίδευσαν για να αναλάβει την εξουσία στη Δαμασκό. Η ΜΚΟ που συνέβαλε στην πολιτική αναμόρφωσή» του ήταν η οργάνωση του Πάουελ, Inter Mediate, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως φορέας που δρα μέσω παρασκηνιακών διαύλων για να «υποστηρίζει σύνθετες διαπραγματεύσεις και την επίλυση συγκρούσεων». Όπως και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Φορντ πείστηκε από τον ισχυρισμό του αλ-Σαράα ότι είχε αποκηρύξει τις προηγούμενες εξτρεμιστικές του ιδέες. Κι όμως, τον περασμένο μήνα, μετά τη σφαγή Αλαουιτών, Δρούζων και Χριστιανών, οι δυνάμεις του αλ-Σάραα συνέτριψαν τις Κουρδικές Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις στη Ροζάβα.

Πέρσι, ο Πάουελ βοήθησε να εξασφαλιστεί η απελευθέρωση του βρετανο-αιγύπτιου «δημοκρατικού ακτιβιστή» Αλάα αμπντ ελ-Φατάχ από την κράτηση στο Κάιρο, ο οποίος στη συνέχεια έφτασε στο Λονδίνο. Προκλήθηκε σάλος από ιστορικές αναρτήσεις του αλ-Φατάχ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου φέρεται να δήλωνε ότι θεωρούσε «ηρωικό το να σκοτώνει οποιονδήποτε αποικιοκράτη και ειδικά Σιωνιστές» και αποκαλούσε τους Βρετανούς «σκυλιά και μαϊμούδες».

Οι δηλώσεις αυτές οδήγησαν το Υπουργείο Εξωτερικών να εξετάσει «σοβαρές αποτυχίες στην ενημέρωση», οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα οι υπουργοί να μην γνωρίζουν αυτές τις «απεχθείς» απόψεις. Μήπως και ο Πάουελ δεν γνώριζε τίποτα για αυτές τις δηλώσεις; Θα τον ένοιαζε αν τις γνώριζε; Το 2011, ο Πάουελ, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στη σύναψη της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής του 1998 στη Βόρεια Ιρλανδία υπό την ηγεσία του Τόνι Μπλερ, έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο Talking to Terrorists, μια προσέγγιση την οποία ο ίδιος συνεχίζει να προωθεί. Όπως υποστηρίζει, ο διάλογος δεν πρέπει να συγχέεται με την υποχώρηση, και ότι υπάρχει πάντοτε υποχρέωση να επιδιώκεται μια διαπραγματευτική λύση, καθώς οι τρομοκράτες δεν μπορούν να νικηθούν με στρατιωτικά μέσα. Όμως η ΙΡΑ κατέληξε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μόνο επειδή είχε ουσιαστικά οδηγηθεί σε αδιέξοδο από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και τον στρατό. Κατά συνέπεια, κάποιοι γνώστες θεωρούν ότι η ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρεια Ιρλανδία μετέτρεψε την ήττα σε νίκη λίγο πριν αυτή επιτευχθεί.

Στη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, ο Πάουελ έχει ασκήσει πίεση ώστε η Χαμάς να διατηρήσει μέρος των όπλων της. Στόχος του είναι να σπάσει το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η ισλαμιστική οργάνωση, η οποία αντιστέκεται στο αίτημα του Προέδρου Τραμπ για «αποστρατικοποίηση» προτού μπορέσει να προχωρήσει το επόμενο στάδιο του ειρηνευτικού του σχεδίου για τη Γάζα. Η εν λόγω προσέγγιση θυμίζει τη διαδικασία ειρήνευσης στη Βόρεια Ιρλανδία, όμως η χρήση της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής ως πρότυπο για την παγκόσμια καταπολέμηση της τρομοκρατίας αποτελεί σφάλμα κατηγοριοποίησης. Η IRA επιδίωκε μια ενωμένη Ιρλανδία. Σε αντίθεση με τους ισλαμιστές τζιχαντιστές, δεν ήθελαν να καταστρέψουν τη Βρετανία και να σκοτώσουν ή να υποτάξουν όλους τους κατοίκους της.

Ο Πάουελ αρνείται ότι είναι εξαιρετικά ανόητο να διαπραγματεύεσαι με ανθρώπους που έχουν φανατικά, απόλυτα και αδιαπραγμάτευτα σχέδια. Όμως, οι ισλαμιστές ή οι Κινέζοι κομμουνιστές δεν πείθονται ξαφνικά για τα οφέλη του πραγματισμού. Αντίθετα, οι ίδιοι πείθονται από την ατελείωτη ελαφρότητα ή τον αμοραλιστικό κυνισμό των δυτικών διπλωματών, που επιμένουν σε παραχωρήσεις, οι οποίες από τους αμετανόητους αντιπάλους τους γίνονται εύλογα αντιληπτές ως σημάδι αδυναμίας.

Η κοσμοθεωρία του Πάουελ —την οποία συμμερίζονται ο Στάρμερ και ο γενικός εισαγγελέας Ρίτσαρντ Χέρμερ— διαμορφώνεται από την απόλυτη πίστη των φιλελεύθερων ουμανιστών στον διάλογο, την αναζήτηση συμβιβασμών και τη νομική διαδικασία, βασισμένη στην αλαζονική υπόθεση ότι όλοι στον κόσμο σκέφτονται όπως η Δύση και καθοδηγούνται συνεπώς από το προσωπικό τους συμφέρον. Η ιδέα της ήττας των εχθρών με σχέδια, που μπορεί να περιλαμβάνουν έννοιες όπως «αρχή», «νίκη» και «παραίτηση» και να απαιτούν ακόμη και από τους ανθρώπους να πολεμήσουν και να πεθάνουν για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη, πρέπει να απορριφθεί ως απόδειξη κατώτερης νοημοσύνης και ηθικής ανεπάρκειας. Αν κάποιος αναρωτιέται γιατί οι πολιτικές του Στάρμερ συχνά φαίνεται να ευνοούν τους εχθρούς του πολιτισμού, τα αποτυπώματα του Τζόναθαν Πάουελ βρίσκονται σε κάθε μία από αυτές.