Η Ισπανία θα έχει την εξουσία να αποκλείσει την είσοδο των Βρετανών στο Γιβραλτάρ με βάση μια συνθήκη που συνήφθη μετά το Brexit, αθετώντας την υπόσχεση ότι δεν θα υπάρξουν ισπανικές «δυνάμεις στο έδαφος». Ένα προσχέδιο της συμφωνίας που δημοσιεύθηκε χθες (Πέμπτη) μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις, επιβεβαίωσε ότι, αν και το Γιβραλτάρ θα εξακολουθήσει να υπάγεται στη Βρετανία, τμήματα του συνοριακού ελέγχου θα περάσουν στα χέρια της Ισπανίας.

Οι Ισπανοί αξιωματικοί που ενεργούν για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα διενεργούν μεταναστευτικούς ελέγχους Σένγκεν στο αεροδρόμιο και στο λιμάνι του Γιβραλτάρ και θα μπορούν να αρνούνται την είσοδο σε άτομα που δεν είναι πολίτες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων Βρετανών πολιτών που δεν είναι κάτοικοι. Η Ισπανία θα μπορεί επίσης να μπλοκάρει τυχόν άδειες παραμονής για λόγους ασφάλειας ή δημόσιας υγείας.

Αυτή η ρύθμιση ουσιαστικά μεταφέρει τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ από τη γραμμή μεταξύ της Ισπανίας και του Γιβραλτάρ στα σημεία εισόδου του Βράχου, βάζοντας τέλος στους τακτικούς ελέγχους διαβατηρίων για τους περίπου 15.000 ανθρώπους που διασχίζουν καθημερινά τα σύνορα.

Σημαίνει επίσης ότι θα περιοριστεί το δικαίωμα των Βρετανών ταξιδιωτών να κάνουν ταξίδια χωρίς βίζα στην Ευρώπη. Προηγουμένως, οι έλεγχοι Σένγκεν δεν ίσχυαν για τις πτήσεις που προσγειώνονταν στο Γιβραλτάρ. Τώρα που αυτό αλλάζει, οι Βρετανοί ταξιδιώτες που μένουν στον Βράχο θα χρησιμοποιούν το δικαίωμα Σένγκεν μαζί με το όριο που έχει θέσει η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ.

Αυτό σημαίνει ότι αν ένας Βρετανός παραμείνει στο Γιβραλτάρ για 30 ημέρες, τότε θα έχει στη διάθεσή του μόνο 60 ημέρες ταξιδιού χωρίς βίζα μέσα σε μια κυλιόμενη περίοδο 180 ημερών για να ταξιδέψει σε χώρες όπως τη Γαλλία ή τη Γερμανία.

Το συρματόπλεγμα που χώριζε το Γιβραλτάρ από την Ισπανία για περισσότερο από έναν αιώνα αναμένεται να αποξηλωθεί, δημιουργώντας κάτι που οι υπουργοί χαρακτήρισαν ως «ρευστά σύνορα» για ανθρώπους και αγαθά. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι η Ισπανία θα μπορεί να «εκτελεί οποιαδήποτε καθήκοντα απαιτούνται για την άσκηση συνοριακού ελέγχου».

Οι Ισπανοί συνοριοφύλακες θα έχουν τη δυνατότητα να συλλαμβάνουν, να ερευνούν ή να θέτουν υπό κράτηση άτομα και να καταδιώκουν υπόπτους κατά μήκος των συνόρων στο πλαίσιο ρυθμίσεων άμεσης καταδίωξης. Ο Φάμπιαν Πικάρντο, Πρωθυπουργός του Γιβραλτάρ, είχε δηλώσει ότι δεν θα υπάρξουν «ισπανικές δυνάμεις στο έδαφος».

Οι αεροπορικές αφίξεις από τη Βρετανία θα ελέγχονται τόσο από τις αρχές του Γιβραλτάρ όσο και από Ισπανούς αξιωματούχους που εφαρμόζουν τους κανόνες Σένγκεν. Το Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η κατάσταση θα είναι παρεμφερείς με τους γαλλικούς συνοριακούς ελέγχους στο St Pancras του Λονδίνου. Οι Ισπανοί αξιωματούχοι δεν θα μπορούν να αρνηθούν την είσοδο στους κατοίκους του Γιβραλτάρ. Αυτήν τη στιγμή, οι Βρετανοί ταξιδιώτες που πετούν από το Ηνωμένο Βασίλειο περνούν μόνο από τους ελέγχους μετανάστευσης του Γιβραλτάρ, χωρίς την εμπλοκή των Ισπανών.

Ο Στίβεν Ντάουτι, Υπουργός Εξωτερικών, επέμεινε ότι η συμφωνία διασφαλίζει την κυριαρχία. Δήλωσε στους βουλευτές ότι το Γιβραλτάρ «δεν εντάσσεται στο Σένγκεν» και ότι η μετανάστευση, η αστυνόμευση και η δικαιοσύνη θα παραμείνουν στην αρμοδιότητα των δικών του θεσμικών οργάνων. Ο ίδιος δήλωσε: «Η συνθήκη αυτή διασφαλίζει ότι η οικονομία, ο λαός και το μέλλον του Γιβραλτάρ προστατεύονται ως αναπόσπαστο κομμάτι της βρετανικής οικογένειας».

Η συμφωνία περιλαμβάνει μια ρήτρα κυριαρχίας που ορίζει ότι καμία διάταξη που περιέχεται σε αυτήν δεν συνιστά αναγνώριση ή απόρριψη των ανταγωνιστικών βρετανικών ή ισπανικών αξιώσεων επί του Γιβραλτάρ, το οποίο παραχωρήθηκε στη Βρετανία με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης το 1713. Ο πληθυσμός του έχει απορρίψει επανειλημμένα την κοινή κυριαρχία.

Οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της βάσης της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF) και των ναυτικών εγκαταστάσεων, παραμένουν υπό βρετανικό έλεγχο και εξαιρούνται από την ισπανική ή την ευρωπαϊκή εποπτεία.

Ωστόσο, η Γουέντι Μόρτον, Υπουργός Εξωτερικών της αντιπολίτευσης, δήλωσε ότι η συνθήκη ενέχει τον κίνδυνο να καταστεί το Γιβραλτάρ υποκείμενο σε «συνεχή εφαρμογή κανόνων της ΕΕ χωρίς ουσιαστικό πολιτικό έλεγχο». Δήλωσε ότι η κυριαρχία «δεν αφορά απλώς τα λόγια, αλλά το πώς λειτουργούν οι ρυθμίσεις στην πράξη», προσθέτοντας: «Η συνθήκη αυτή δεν αφορά μόνο την τήρηση μιας σταθερής λίστας κανόνων της ΕΕ». «Προβλέπει ότι οι μελλοντικές πράξεις της ΕΕ που αναφέρονται στα παραρτήματα θα πρέπει να υιοθετούνται και να εφαρμόζονται, με σοβαρές συνέπειες σε αντίθετη περίπτωση».

Το Γιβραλτάρ θα ευθυγραμμίσει επίσης ορισμένες πτυχές του τελωνειακού του καθεστώτος με τα πρότυπα της ΕΕ, προκειμένου να εξαλειφθούν οι έλεγχοι στα χερσαία σύνορα. Οι εισαγωγικοί δασμοί θα αντικατοπτρίζουν γενικά τους συντελεστές της ΕΕ, επιτρέποντας στους κατοίκους να μεταφέρουν καθημερινά αγαθά πέρα από τα σύνορα χωρίς δηλώσεις, ενώ η περιοχή θα διατηρήσει τη μακροχρόνια απουσία ΦΠΑ. Τα αγαθά που εισέρχονται στο Γιβραλτάρ θα διέρχονται αντ’ αυτού από νέους κόμβους τελωνειακού ελέγχου στην Ισπανία και στην Πορτογαλία και θα συμμορφώνονται με τα πρότυπα προϊόντων της ΕΕ.

Η συνθήκη πρέπει ακόμα να επικυρωθεί από τα κοινοβούλια του Ηνωμένου Βασιλείου και του Γιβραλτάρ, καθώς και να λάβει έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι θα μπορέσει να εφαρμοστεί προσωρινά πριν τεθούν σε ισχύ τα νέα συστήματα εισόδου της ΕΕ τον Απρίλιο. Ο Πικάρντο χαρακτήρισε τη συνθήκη ως μια «ασφαλή» συμφωνία που προστατεύει την βρετανική ταυτότητα του Βράχου, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει δρόμους ανάπτυξης μέσω της πρόσβασης στον ευρωπαϊκό ταξιδιωτικό χώρο.

Ανέφερε ότι: «Πρόκειται για μια ασφαλή και αξιόπιστη συμφωνία, την οποία διαπραγματευτήκαμε μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και η οποία προστατεύει αδιαμφισβήτητα την κυριαρχική μας θέση, θωρακίζει την οικονομία μας και παρέχει τη βεβαιότητα που χρειάζονται οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μας».

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News