Ο πρόεδρος Τραμπ συμπεριέλαβε μια έκκληση προς τον ιρανικό λαό όταν ανακοίνωσε σαρωτικά πλήγματα κατά της ηγεσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας το Σαββατοκύριακο. «Η ώρα της ελευθερίας σας πλησιάζει», δήλωσε. «Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας. Θα είναι δικιά σας για να την αναλάβετε». Αλλά σε ποιον απευθυνόταν; Στο εσωτερικό του Ιράν, η οργανωμένη πολιτική αντιπολίτευση σχεδόν εξαλείφθηκε κατά τη διάρκεια της καταστολής το 2009. Το σημερινό κίνημα διαμαρτυρίας είναι ένα διάχυτο δίκτυο το οποίο, εφόσον το διαδίκτυο δεν είναι αποκλεισμένο, οργανώνεται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι μειονοτικές ομάδες, όπως οι Κούρδοι, οι Αζέροι και οι Βαλούχοι, αντιτίθενται επίσης εδώ και καιρό στο καθεστώς, αλλά δεν είναι ενωμένες και έχουν τους δικούς τους σκοπούς. Λίγοι εσωτερικοί αντίπαλοι του καθεστώτος έχουν πρόσβαση σε όπλα.

Έξω από το Ιράν, η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και σπαράσσεται από έντονες αντιπαλότητες και ανταγωνιστικούς σκοπούς, με ιδιαίτερη εχθρότητα μεταξύ φιλομοναρχικών και αντιμοναρχικών. Πολλοί εξόριστοι είναι αποκομμένοι από τα γεγονότα στο εσωτερικό του Ιράν και ακόμη και περιφρονημένοι από εκείνους που βρίσκονται στην πατρίδα τους.

Αντιπολίτευση στην εξορία

Ο Ρεζά Παχλαβί και οι φιλομοναρχιστέςΟ 65χρονος Παχλαβί, γιος του Σάχη που καθαιρέθηκε από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, έγινε πιο γνωστός στο παγκόσμιο προσκήνιο μετά το κίνημα «Γυναίκες, Ζωή, Ελευθερία» το 2022 - τη διαμαρτυρία που πυροδοτήθηκε από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, επειδή δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα της.

Από την εξορία του στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Παχλαβί ξεκίνησε μια έντονη διαδικτυακή εκστρατεία για να προβάλει τον εαυτό του ως την ηγετική φωνή της αντιπολίτευσης, έναν ρόλο που διπλασίασε κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, όταν κάλεσε επανειλημμένα τους Ιρανούς να βγουν στους δρόμους. Ο Παχλαβί ηγείται ενός εξέχοντος μοναρχικού κινήματος, του Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν, αν και ισχυρίζεται ότι δεν επιμένει στην επιστροφή στη μοναρχική διακυβέρνηση.

Το επίπεδο υποστήριξης που απολαμβάνει στο Ιράν δεν είναι σαφές. Βασίζεται σε κάποιο βαθμό στη νοσταλγία που αισθάνεται το τμήμα της διασποράς που εγκατέλειψε το Ιράν μετά το 1979. Η ομάδα αυτή, ωστόσο, περιλαμβάνει μέλη της Σαβάκ, της επίφοβης μυστικής αστυνομίας του Σάχη, όπως ο Παρβίζ Σαμπετί, ο «επικεφαλής βασανιστής» της, ο οποίος έχει εργαστεί ως σύμβουλος ασφαλείας του Παχλαβί. Ο Σαμπετί αντιμετωπίζει επί του παρόντος αγωγή ύψους 225 εκατομμυρίων δολαρίων σχετικά με τη φερόμενη συμμετοχή του και την εποπτεία των βασανιστηρίων στη φυλακή του Σάχη τη δεκαετία του 1970. Ο Παχλαβί είναι μισητός σε πολλές ομάδες της ιρανικής αντιπολίτευσης, οι οποίες αντιτάχθηκαν στη βίαιη και καταπιεστική διακυβέρνηση του Σάχη.

Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Λαού του Ιράν

Γνωστή με το περσικό ακρωνύμιο MEK, η Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Λαού του Ιράν με επικεφαλής τη Μαριάμ Ρατζαβί, είναι οι πιο έντονοι επικριτές του Παχλαβί στην αντιπολίτευση. Πρόκειται για μια ισχυρή αριστερή ομάδα, η οποία πραγματοποίησε ένα κύμα επιθέσεων στο Ιράν τη δεκαετία του 1970 και χαρακτηρίστηκε από την Ουάσινγκτον ως ξένη τρομοκρατική ομάδα το 1997.

Το 1981 οδηγήθηκε στην εξορία στο Παρίσι, αλλά εκδιώχθηκε το 1986, όταν μετακόμισε στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν και πολέμησε υπέρ του στον βάναυσο πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Έχει ελάχιστη υποστήριξη στο Ιράν: πολλοί Ιρανοί λένε ότι δεν μπορούν ποτέ να συγχωρήσουν την ομάδα που πολέμησε τη χώρα τους.

Η πολιτική πτέρυγα της Οργάνωσης Μουτζαχεντίν του Λαού του Ιράν έχει την έδρα της στο Παρίσι, όπου αυτοσυστήνεται ως το εξόριστο κοινοβούλιο του Ιράν.

ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΙΡΑΝ

Συνέδριο για την ελευθέρια του Ιράν

Το συνέδριο είναι μια νέα ομάδα που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί ένα ευρύ φάσμα Ιρανών εντός και εκτός της χώρας. Οι εκπρόσωποί τους συναντήθηκαν στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα και θα εγκαινιάσουν επίσημα το κίνημά τους αυτόν τον μήνα.

«Πρόκειται για ανθρώπους που έρχονται σε επαφή με εκείνους που βρίσκονται μέσα στο Ιράν για λογαριασμό ανθρώπων που δεν μπορούν να συναντηθούν ελεύθερα στο εσωτερικό της χώρας», λέει ο Χαντί Γκαεμί του Κέντρου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ιράν, μιας ΜΚΟ.

ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Μειονότητες

Μερικά από τα πιο ενεργά αντι-καθεστωτικά στοιχεία στο εσωτερικό του Ιράν ανήκουν σε σουνιτικές μειονοτικές ομάδες που έχουν στοχοποιηθεί σκληρά από το ισλαμικό καθεστώς. Οι περισσότερες επιδιώκουν αυτονομία, διαχωρισμό ή καλύτερη εκπροσώπηση.

Ανάμεσά τους είναι μερικές από τις λίγες ένοπλες ομάδες της αντιπολίτευσης. Οι Βαλούχοι αντάρτες είναι υπεύθυνοι για μερικές από τις πιο θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης τα τελευταία χρόνια. Αρκετές ένοπλες ομάδες στο νοτιοανατολικό Ιράν έχουν δεσμούς με την Αλ Κάιντα.

Πέντε κουρδικές ομάδες ανακοίνωσαν έναν νέο συνασπισμό κατά του καθεστώτος την περασμένη εβδομάδα, προκαλώντας την αντίδραση του Παχλαβί, ο οποίος τις κατηγόρησε ότι επιδιώκουν τη διάσπαση του Ιράν.

Κίνημα διαμαρτυρίας

Το Πράσινο Κίνημα του Ιουνίου του 2009 ήταν μια αυθόρμητη μαζική διαδήλωση κατά της επίσημα ανακηρυχθείσας νίκης του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στις προεδρικές εκλογές, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να ενωθούν μεταρρυθμιστές πολιτικοί με τους διαδηλωτές. Δύο από αυτούς που αναδείχθηκαν σε φυσιογνωμίες, ο Μιρ-Χοσεΐν Μουσαβί και ο Μεχντί Καρουμπί, τέθηκαν σε κατ' οίκον περιορισμό. Μετά την καταστολή του κινήματος, καμία από τις διαμαρτυρίες του Ιράν δεν συσπειρώθηκε γύρω από προσωπικότητες.

Διαμαρτυρίες ξέσπασαν το 2019 κατά τη διάρκεια γενικής απεργίας ως απάντηση στην εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, οι οποίες κατεστάλησαν βίαια. Έως και 3.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν.Το 2022, μετά το θάνατο της Αμινί ξέσπασαν διαδηλώσεις και σκοτώθηκαν τουλάχιστον 550 άτομα.

Αφού οι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους αρχικά για οικονομικές ανησυχίες τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, περισσότεροι από 7.000 Ιρανοί σκοτώθηκαν μέσα σε 48 ώρες. Ο τελικός απολογισμός των νεκρών μπορεί στην πραγματικότητα να ανέλθει σε δεκάδες χιλιάδες.

Αξιωματούχοι των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών έχουν εκφράσει σκεπτικισμό ότι η αντιπολίτευση μπορεί να ανατρέψει το καθεστώς, ανέφερε το Reuters, σε μια διαρροή δύο ημέρες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News