Λίγο περισσότερο από μία δεκαετία πριν πραγματοποιήθηκε μυστικά μια ανταλλαγή κρατουμένων. Το Ιράν απελευθέρωσε πέντε από τους κορυφαίους διοικητές της «Αλ Κάιντα» και σε αντάλλαγμα η συνεργατική ομάδα της τζιχαντιστικής οργάνωσης στην Υεμένη απελευθέρωσε έναν απαχθέντα Ιρανό διπλωμάτη. Τρεις από τους ηγέτες της «Αλ Κάιντα» πήγαν να συμμετάσχουν στον αγώνα κατά του Μπασάρ αλ-Ασαντ στη Συρία, όπου σκοτώθηκαν ένας προς έναν. Οι δύο εναπομείναντες, και οι δύο Αιγύπτιοι, εξαφανίστηκαν από προσώπου Γης.

Αυτό ήταν το αποτέλεσμα μιας απόφασης που μπέρδεψε τους ειδικούς της αντιτρομοκρατίας. Και οι δύο είχαν επιλέξει να παραμείνουν στο Ιράν ως ελεύθεροι άνθρωποι. Η κίνηση αυτή εδραίωσε τη συμμαχία μεταξύ της σουνιτικής τζιχαντιστικής ομάδας και του σιιτικού ιρανικού καθεστώτος, που ξεκίνησε μετά την 11η Σεπτεμβρίου, καθώς οι επιζώντες της «Αλ Κάιντα» διέφυγαν από τη συνδυαστική επίθεση του ΝΑΤΟ και των Ηνωμένων Πολιτειών στο Αφγανιστάν. Δεν είναι σαφές τι καρπούς θα αποφέρει αυτή η απίθανη συμμαχία για το Ιράν, τώρα που δέχεται επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Οι δύο άνδρες που επέλεξαν το Ιράν το 2015 ήταν ο Αμπού Μοχάμεντ αλ-Μάσρι και ο Σαΐφ αλ-Αντέλ, πρώην αξιωματικός των αιγυπτιακών Ειδικών Δυνάμεων, ο οποίος είχε γίνει νωρίτερα ο τρίτος σε ιεραρχία ηγέτης της «Αλ Κάιντα», μετά τον Οσάμα μπιν Λάντεν και τον αναπληρωτή του, Αϊμάν αλ-Ζαουάχρι.

Οι δύο άνδρες της «Αλ Κάιντα» είδαν στο Ιράν έναν πιθανό σύμμαχο ή ακόμα και χορηγό, που θα υποστήριζε τον πόλεμό τους κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Με τη σειρά τους, οι Ιρανοί τούς θεωρούσαν ως ένα χαρτί που μπορούσαν να παίξουν εναντίον των εχθρών τους. «Ηταν ένας τρόπος για να έχουν επιρροή στην οργάνωση (της) “Αλ Κάιντα”, ώστε να μη δεχτούν επίθεση», δήλωσε ο Ααρον Ζέλιν, ειδικός στις τζιχαντιστικές ομάδες και ανώτερος συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης Washington Institute for Near East Policy. Η ομάδα επρόκειτο να αποτελέσει ένα «πιόνι» στο ευρύτερο περιφερειακό παιχνίδι του Ιράν εναντίον των ΗΠΑ, δήλωσε ο Ζέλιν.

Η απόφαση να παραμείνει στο Ιράν φαινόταν αντιφατική για μια τζιχαντιστική ομάδα που θεωρούσε τους σιίτες ως κάτι περισσότερο από αιρετικούς και το Ιράν ως το «άλλο κέρας του διαβόλου», όπως ορισμένοι σαλαφιστές τζιχαντιστές αναφέρονται στο Ιράν μαζί με το Ισραήλ. Αλλά, όπως είπε τότε ένας έμπιστος του Αντέλ, ο Αιγύπτιος εμπνεύστηκε αρχικά από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979 και πίστευε ότι αυτός και το Ιράν πολεμούσαν στα ίδια χαρακώματα εναντίον των κύριων εχθρών των μουσουλμάνων: του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Οι δυο τους πίστευαν επίσης ότι ήταν πιο ασφαλείς στο Ιράν απ’ ό,τι στο Αφγανιστάν ή τη Συρία - και αποδείχθηκε ότι είχαν δίκιο. Από τους άλλους τρεις κρατουμένους που απελευθερώθηκαν κατά την ίδια ανταλλαγή, ένας αμερικανικός πύραυλος βρήκε σύντομα τον Αμπούλ Καΐρ αλ-Μάσρι καθώς ταξίδευε με αυτοκίνητο στο Ιντλίμπ της Συρίας.

Ενας άλλος, ο Σαρί Σιχάμπ, σκοτώθηκε αργότερα σε μια μυστηριώδη έκρηξη, επίσης στο Ιντλίμπ. Και ο Καλίντ αλ-Αρούρι πέθανε σε αμερικανική επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους στην ίδια περιοχή δύο χρόνια αργότερα. Ενεργώντας για λογαριασμό των ΗΠΑ, πράκτορες της ισραηλινής Μοσάντ εντόπισαν τον Αμπού Μοχάμεντ αλ-Μάσρι στην Τεχεράνη και τον σκότωσαν το 2020. Ο Αντέλ ήταν ο μοναδικός επιζών από εκείνη την ομάδα κρατουμένων. Οταν οι ΗΠΑ σκότωσαν τον Μπιν Λάντεν το 2011, ανέλαβε για λίγο τη διοίκηση πριν την παραχωρήσει στον Ζαουάχρι. Μετά τη δολοφονία του Ζαουάχρι από τις ΗΠΑ στο Αφγανιστάν το 2022, ο Αντέλ έγινε ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της «Αλ Κάιντα» και το Ιράν ήταν το αρχηγείο του.

Η αποδεκατισμένη ομάδα μπορεί τελικά να μην αποδειχθεί σημαντικό «πιόνι» για το Ιράν. «Η Ισλαμική Δημοκρατία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους μακροχρόνιους δεσμούς της με ομάδες σαλαφιστών τζιχαντιστών, όπως η “Αλ Κάιντα”, για να πραγματοποιήσει τρομοκρατικά χτυπήματα», δήλωσε ο Φαρζάν Σαμπέτ, ειδικός σε θέματα Ιράν και διευθυντής έρευνας του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών της Γενεύης. Ωστόσο, είναι πιο πιθανό το Ιράν να στραφεί στους σιίτες πολιτοφύλακες συμμάχους του στην περιοχή.


ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News