Θα υπάρξει µεγάλη ανακούφιση στο Πεκίνο για το ότι ο Ντόναλντ Τραµπ δεν θα έρθει σύντοµα στην πόλη. Ο Αµερικανός πρόεδρος θέλει ο Σι Τζινπίνγκ να εγκαταλείψει την υποστήριξή του προς το ασταθές ιρανικό καθεστώς και ο Κινέζος ηγέτης δεν είναι ακόµη έτοιµος να κάνει τη ρήξη µε τους όρους του Τραµπ.

Έτσι, η προγραµµατισµένη σύνοδος κορυφής πρόκειται να αναβληθεί έως ότου και οι δύο µπορέσουν να συναντηθούν χωρίς να χάσουν το κύρος τους: µια διπλωµατία υπαναχώρησης από Ανατολή και ∆ύση στην άκρη ενός γεωπολιτικού ηφαιστείου. Αλλά το ερώτηµα πρέπει να απαντηθεί ακόµα και εν τη απουσία των µεγάλων ηγετών: Είναι η Κίνα έτοιµη να στραφεί εναντίον του Ιράν; Μήπως το κόστος υποστήριξης ενός κράτους-παρία υπερτερεί τώρα των οφελών, καθώς το Πεκίνο εισέρχεται ραγδαία στο γρήγορων ρυθµών και «απελευθερωµένο» Έτος του Αλόγου της Φωτιάς;

Ο Τραµπ έθεσε τον Σι σε δύσκολη θέση όταν απαίτησε από τους συµµάχους -συµπεριλαµβανοµένης, παραδόξως, της Κίνας- να αναλάβουν το έργο της αστυνόµευσης του Στενού του Ορµούζ. Ο κινεζικός Τύπος δεν χρειάστηκε να περιµένει το συνηθισµένο νεύµα του Σι. «Πρόκειται όντως για “διαµοιρασµό ευθύνης”;», αναρωτήθηκαν µε σκυµµένο το κεφάλι οι «Global Times», «ή µήπως για µοίρασµα του κινδύνου ενός πολέµου που ξεκίνησε η Ουάσινγκτον, αλλά δεν µπόρεσε να ολοκληρώσει;». Αυτό, λοιπόν, ήταν ένα «όχι» και λίγο-πολύ απηχούσε την αντίδραση των δυτικών χωρών, συµπεριλαµβανοµένων της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερµανίας, οι οποίες είναι σαφώς αντίθετες στο να παρασυρθούν σε έναν βαθύτερο πόλεµο. Η σκληρή πρόσκληση του Τραµπ στο Πεκίνο µπορεί να ήταν ένας τρόπος να πει ότι, δεδοµένου ότι το 40% των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας διέρχεται από τον Κόλπο, ο Σι είχε φυσικό συµφέρον να αποναρκοθετήσει την πλωτή οδό. Και ένα αρκετά µεγάλο Ναυτικό για να εµπλακεί. Το επιχείρηµά του δεν ήταν απλώς να επιρρίψει την ευθύνη για έναν κλιµακούµενο πόλεµο, αλλά µάλλον να κάνει µια διστακτική προσφορά στον Σι πριν από τη σύνοδο κορυφής: υπάρχει και για εσάς ένας παγκόσµιος ρόλος στη Μέση Ανατολή. «Εχουµε µια πολύ καλή σχέση», λέει ο Τραµπ για τον Σι, ακόµα και αν τα στοιχεία φαίνονται ελάχιστα. Στην καρδιά της σχέσης υπάρχει µια παρανόηση, δηλαδή ότι η Κίνα είναι εθισµένη στο φθηνό ιρανικό πετρέλαιο και ότι αυτό αποτελεί ευάλωτο σηµείο για τον Σι. Αντίθετα, µόνο ένα µέρος του κινεζικού πετρελαίου από την περιοχή είναι ιρανικό. Το µεγαλύτερο µέρος προέρχεται από κράτη του Κόλπου. Πηγαίνοντας µε το µέρος της Τεχεράνης στην τρέχουσα σύγκρουση, η Κίνα θα έµπαινε σε αντιπαράθεση µε αυτά τα κράτη, τους περιφερειακούς αντιπάλους του Ιράν. «Κάθε πύραυλος και µη επανδρωµένο αεροσκάφος που εκτοξεύει το Ιράν προς τη Σαουδική Αραβία», λέει ο βετεράνος παρατηρητής του Ιράν Νορµ Ρουλ, «καταδεικνύει την αποτυχία της Κίνας να περιορίσει την Τεχεράνη - αυτό ήταν η ελπίδα όταν οι δύο χώρες υπέγραψαν συµφωνία ασφαλείας το 2023 στο Πεκίνο».

Η πραγµατική στρατηγική σχέση της Κίνας στην περιοχή είναι µε τα κράτη του Κόλπου, όχι µε το Ιράν. Εκεί γίνεται το εµπόριο, αυτή είναι η αρτηρία που πρέπει να φυλάσσεται. Ωστόσο, οι Σαουδάραβες µπορεί να αναρωτιούνται αν κάποιοι από τους πολλούς πυραύλους που εκτοξεύονται εναντίον τους ήταν εξοπλισµένοι µε χηµικούς προδρόµους που παρέχονται στο Ιράν από Κινέζους προµηθευτές.

Και αν τα µη επανδρωµένα αεροσκάφη πληρώθηκαν από την πώληση ιρανικού πετρελαίου, που έχει υποστεί κυρώσεις, στην Κίνα.

Ο πόλεµος αναδεικνύει τις εσωτερικές αντιφάσεις της προσέγγισης του Πεκίνου στη Μέση Ανατολή. Αφενός, ο Οργανισµός Συνεργασίας της Σαγκάης παρέχει µια αντιαµερικανική πλατφόρµα σε αδίστακτα κράτη, όπως το Ιράν και η Βόρεια Κορέα, και διευκολύνει τρόπους αποφυγής των κυρώσεων. Αφετέρου, βλέπει στην παγκόσµια αντιπάθεια προς τον Τραµπ έναν δρόµο προς µια πολυµερή τάξη, που κυριαρχείται από το Πεκίνο. Επιθυµεί σταθερές ροές πετρελαίου και εµπορικές οδούς, αποφυγή ενός ευρύτερου πολέµου ή στρατιωτικής εµπλοκής στο εξωτερικό (έξω από την Ανατολική Ασία και την Ταϊβάν) και έναν βαθµό οπορτουνισµού.

Η σχέση της Κίνας µε το Ιράν τις τελευταίες δύο δεκαετίες -δηλαδή, πριν από την άνοδο του Σι στην εξουσίαείναι µια ιστορία στην οποία το Πεκίνο χρησιµοποιεί την έδρα του στο Συµβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να προστατεύσει το εξελισσόµενο πυρηνικό πρόγραµµα της Τεχεράνης από τον έλεγχο. Αλλά πρόκειται επίσης για την παροχή στο καθεστώς όλων των εργαλείων επιτήρησης υψηλής τεχνολογίας που χρειάζεται για να συντρίψει µια εξέγερση. Η Τεχεράνη πρέπει να πίστευε ότι ο Σι την είχε στηρίξει στα καλά και στα κακά. Ωστόσο, αυτή η συνεργασία έχει σχεδόν ολοκληρώσει τον κύκλο της. Η προτεραιότητα της κινεζικής ηγεσίας στην ενεργειακή ασφάλεια, η δηµιουργία µεγάλων στρατηγικών αποθεµάτων πετρελαίου, η ροή ρωσικού φυσικού αερίου από τη Σιβηρία, το µεγαλύτερο σύστηµα ανανεώσιµων πηγών ενέργειας στον κόσµο (συµπεριλαµβανοµένου ενός τεράστιου δικτύου φόρτισης ηλεκτρικών οχηµάτων), ακόµα και η πρόσβαση σε παραδοσιακό άνθρακα, την έχουν θέσει σε ισχυρή θέση ενώπιον µιας παγκόσµιας ενεργειακής κρίσης. Η κατανάλωση βενζίνης στην Κίνα κορυφώθηκε το 2023, πολύ νωρίτερα από το αναµενόµενο. Αν και οι ΗΠΑ είναι ο µεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσµο και καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου, καταναλώνουν µεγάλη ποσότητα πετρελαίου για να παράγουν κάθε δολάριο του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος τους. Η οικονοµία της Αµερικής είναι περισσότερο από 40% πιο πετρελαϊκή από ό,τι της Κίνας.

Γι’ αυτό το Πεκίνο πορεύεται µε µια συγκεκριµένη αλαζονεία σε µια κρίση στη Μέση Ανατολή. Μπορεί να επιβιώσει από έναν αποκλεισµό του Ορµούζ. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Σι µπορεί σύντοµα να αποφασίσει ότι µπορεί, σε µια πράξη νηφάλιας ρεαλιστικής πολιτικής, να συρρικνώσει τις σχέσεις της Κίνας µε το Ιράν και την εξαντληµένη ηγεσία του, προκειµένου να αναπτύξει µια λιγότερο δυσλειτουργική σχέση µε τον Τραµπ.

Το Πεκίνο έχει ένα ιδιαίτερο, βάναυσο ταλέντο να απορρίπτει παλιούς φίλους. Ο Ρόµπερτ Μουγκάµπε της Ζιµπάµπουε, για παράδειγµα, δέχθηκε χαιρετισµό µε 21 κανόνια στο πιο κόκκινο χαλί, αλλά τελικά κρίθηκε ντροπιαστικός, του δόθηκε ένα νοσοκοµειακό κρεβάτι για λίγο και εκδιώχθηκε από το «παιχνίδι».

∆εν είναι µόνο η χειρουργική (οι περισσότερες χειρουργικές επεµβάσεις είναι αιµατηρές) αποµάκρυνση της κορυφαίας ηγεσίας του Ιράν που έχει τραβήξει την προσοχή του Πεκίνου. Υπάρχει η αίσθηση ότι τα επόµενα τρία χρόνια θα εξαρτηθούν περισσότερο από ποτέ από την προβολή σκληρής ισχύος προς την προεδρία Τραµπ: από τις αξιώσεις της Κίνας στην Ταϊβάν, από την επέκταση των πυρηνικών και συµβατικών δυνάµεων, από την ετοιµότητα για µάχη. Η θέση ενός πολεµικού πλοίου στη διάθεση του Τραµπ θα θεωρείτο πράξη υποδούλωσης, αλλά και η υπεράσπιση του Ιράν επίσης δεν είναι στα πλάνα. Το Πεκίνο το έµαθε και από τον Τραµπ: Οι σύµµαχοι είναι τελικά αναλώσιµοι.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News