Μετά από δεκαετίες μικρής διπλωματικής παρουσίας στις Βρυξέλλες, η Μαδρίτη έχει γίνει μια δυναμική φωνή στις διεθνείς υποθέσεις, από τη Βενεζουέλα έως το Ιράν. Ασκεί επίσης επιρροή στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιμετωπίζει το ζήτημα της Κίνας.

Η ιδιάζουσα θέση της Ισπανίας έχει διαμορφωθεί υπό την καθοδήγηση του Πέδρο Σάντσεθ, πρωθυπουργού από το 2018, ο οποίος έχει καθιερωθεί ως το σύμβολο της προοδευτικής πολιτικής στην Ευρώπη. Επί Σάντσεθ, η Ισπανία έχει επωφεληθεί από έναν συνδυασμό τύχης και ορθής κρίσης, καθώς ο αριστερόστροφος κυβερνητικός συνασπισμός του επέλεξε να έρθει σε ρήξη με την πολιτική συναίνεσης της ΕΕ σε διάφορους τομείς και ανταμείφθηκε γι' αυτό.

Σε οικονομικό επίπεδο, η Ισπανία αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη οικονομία στην ευρωζώνη από το 2024 — μια θέση που αναμένεται να διατηρήσει και φέτος. Η οικονομία αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό περίπου 2,7%, έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης ελαφρώς άνω του 1%.

Πέρυσι, η Ισπανία ήταν υπεύθυνη για το ένα πέμπτο της συνολικής ανάπτυξης της ευρωζώνης και για το ήμισυ της ανάπτυξης της απασχόλησης — μια δυσανάλογα μεγάλη συνεισφορά από μια οικονομία που αντιπροσωπεύει το 11% του συνολικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ζώνης και το 13% του εργατικού της δυναμικού. Το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει συρρικνωθεί στο 2,2% του ΑΕΠ, στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, ενώ η Μαδρίτη είναι η τρίτη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα βάσει ΑΕΠ, μετά το Λονδίνο και το Παρίσι. Η οικονομία ευημερεί χάρη στον τουρισμό, το σχετικά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και τη θετική μεταναστευτική ισορροπία. Όσον αφορά το τελευταίο, ο Σάντσεθ αποτελεί και πάλι εξαίρεση στη γενικευμένη αντιμεταναστευτική συναίνεση στην Ευρώπη και τον προηγούμενο μήνα ανακοίνωσε αμνηστία για μισό εκατομμύριο παράτυπους μετανάστες προκειμένου να αποκτήσουν άδειες διαμονής.

Η Ισπανία επίσης έσπασε την ευρωπαϊκή συναίνεση το 2022, όταν αποσύνδεσε τις εσωτερικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας από το ηπειρωτικό σύστημα οριακής τιμολόγησης, προστατεύοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τη χειρότερη αύξηση των τιμών φυσικού αερίου της σύγχρονης εποχής μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ως αποτέλεσμα, η κορύφωση του πληθωρισμού στην Ισπανία το 2022 δεν ήταν τόσο έντονη όσο στις περισσότερες ομόλογες χώρες.

Η χώρα εξακολουθεί να επωφελείται από την απόφαση να τιμολογείται η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βάσει ηλιακής και αιολικής ανανεώσιμης ενέργειας, αντί φυσικού αερίου. Εν μέσω μιας νέας ενεργειακής κρίσης, η Ισπανία εξακολουθεί να έχει τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας από τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, ο Σάντσεθ είναι ο Ευρωπαίος ηγέτης που είναι πιο διατεθειμένος να αντιμετωπίσει κατά μέτωπο τον Πρόεδρο Τραμπ, αρνούμενος στις ΗΠΑ τη χρήση κοινών ισπανικών βάσεων για επίθεση στο Ιράν και αποσύροντας τον πρέσβη της χώρας από το Ισραήλ λόγω των πολέμων στη Γάζα και τον Λίβανο. Ο Τραμπ έχει απειλήσει να αποβάλει την Ισπανία από το ΝΑΤΟ και να αποσύρει τα στρατεύματά του από τη χώρα, αποκαλώντας την «φρικτό εταίρο».

Η Ισπανία έχει επίσης γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που απαγορεύει τη χρήση κοινωνικών μέσων δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών, καθιστώντας τον Σάντσεθ τη νέμεση των Αμερικανών συντηρητικών και των εταιρειών τεχνολογίας.

Και έπειτα υπάρχει η Κίνα. Η Ισπανία αποτελεί τον πλέον σημαντικό οικονομικό της σύμμαχο στην ΕΕ, ιδίως μετά την απομάκρυνση του Βίκτορ Όρμπαν.

Τον προηγούμενο μήνα, ο Σάντσεθ ολοκλήρωσε την τέταρτη επίσκεψή του στην Κίνα μέσα σε τέσσερα χρόνια. Ήταν μακράν η πιο φιλική από τις πρόσφατες επισκέψεις Ευρωπαίων ηγετών — του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς τον Φεβρουάριο και του Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας τον περασμένο Δεκέμβριο.

Ο Μακρόν προειδοποίησε το Πεκίνο ότι οι εμπορικές ανισορροπίες του αποτελούν ζήτημα «ζωής ή θανάτου» για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ο Μερτς ήταν πιο διπλωματικός, αλλά είναι η γερμανική βιομηχανία που κινδυνεύει περισσότερο από την κινεζική βιομηχανική μηχανή.

Ο Σάντσεθ επέστρεψε με μια επενδυτική συμφωνία για κινεζικά κεφάλαια που θα απασχολούν ισπανικό εργατικό δυναμικό, θα χρησιμοποιούν τοπικούς προμηθευτές και θα μοιράζονται τεχνολογία. Εξασφάλισε επίσης χαμηλότερους δασμούς για τις εξαγωγές πουλερικών και χοιρινού κρέατος. Η επίσκεψη αποτέλεσε την πιο πρόσφατη εκδήλωση της ανορθόδοξης πολιτικής της Μαδρίτης για πρακτική εμπλοκή με την Κίνα, μια οικονομία που η ΕΕ έχει χαρακτηρίσει στρατηγικό ανταγωνιστή. Το Παρίσι και το Βερολίνο πέρασαν από το να υποστηρίζουν μια εμπορική συμφωνία ΕΕ-Κίνας στις αρχές της δεκαετίας, στο να ηγούνται της επίθεσης υπέρ προστατευτικών μέτρων για να θωρακίσουν τον αυτοκινητιστικό τομέα και την προηγμένη μεταποίηση της ευρωζώνης από τα επιδοτούμενα, υπερανταγωνιστικά ηλεκτρικά οχήματα και την τεχνολογία πράσινης ενέργειας της Κίνας. Αυτό αποκαλείται στην ορολογία της ΕΕ «απομείωση κινδύνων» (de-risking).

Για τη γαλλογερμανική βιομηχανία, η Κίνα αποτελεί άμεση απειλή. Για την Ισπανία παρουσιάζει μια ευκαιρία για να εντατικοποιήσει μια στρατηγική πράσινου βιομηχανικού μετασχηματισμού της οικονομίας της.

Οι κινεζικές επενδύσεις στην Ισπανία επικεντρώνονται δυσανάλογα στην κατασκευή εργοστασίων ηλεκτρικών αυτοκινήτων και μπαταριών. Η Chery, κινεζικός κατασκευαστής αυτοκινήτων, ανέλαβε ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο της Nissan στη Βαρκελώνη το 2024. Η CATL, κινεζική εταιρεία κατασκευής μπαταριών, έχει συνάψει κοινοπραξία με τη Stellantis, ιδιοκτήτρια μαρκών από τη Vauxhall έως την Citroen, για ένα «γιγα-εργοστάσιο» αξίας 4 δισεκατομμυρίων ευρώ στη Σαραγόσα.

Η Ισπανία είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αυτοκινήτων στην Ευρώπη μετά τη Γερμανία. Ο κλάδος αντιστοιχεί στο 10 τοις εκατό του ΑΕΠ και σε δύο εκατομμύρια θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Σε αντίθεση όμως με τη Γερμανία, η Ισπανία δεν διαθέτει έναν εθνικό κατασκευαστή αυτοκινήτων να προστατεύσει· έχει χρησιμεύσει ως βάση για αμερικανικές, ιαπωνικές και γερμανικές μάρκες (η Seat, ο ισπανικός κατασκευαστής αυτοκινήτων που ανήκει στη Volkswagen, ξεκίνησε ως κοινοπραξία με την ιταλική Fiat). Το ίδιο ισχύει τώρα και για την Κίνα.

Η Μαδρίτη επωφελείται επίσης από τους ευρωπαϊκούς δασμούς στις κινεζικές εισαγωγές, οι οποίοι θα ωθήσουν τις κινεζικές επιχειρήσεις να εγκατασταθούν στην Ευρώπη, με απαιτήσεις τοπικού περιεχομένου και εργασίας. Η στρατηγική μπορεί να περιγραφεί ως «υπό όρους άνοιγμα», λέει ο Μιγκέλ Οτέρο-Ιγλέσιας, ανώτερος ερευνητής στο Elcano Royal Institute, μια δεξαμενή σκέψης στη Μαδρίτη. «Η εμπλοκή [με την Κίνα] δικαιολογείται στον βαθμό που ενισχύει την εγχώρια βιομηχανική ικανότητα, δημιουργεί απασχόληση και συμβάλλει στην τεχνολογική αναβάθμιση.» Μέχρι στιγμής, η στρατηγική αποδίδει καρπούς.




ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News