EnΟυκρανία: Κραυγές αγωνίας στο σκοτάδι από τους Ουκρανούς που ζουν τον εφιάλτη του πολέμου
The Times
Οι βομβαρδισμοί από τη Ρωσία επιτείνουν το ψυχικό κόστος για έναν πληθυσμό που είναι ήδη εξαντλημένος και βαθιά τραυματισμένος από τον πόλεμο
Ενώ τα ρωσικά drone-καμικάζι πετούν πάνω από το χωριό Κισιλίβκα στη νότια Ουκρανία, το οποίο έχει ρημαχτεί από τον πόλεμο, η Ιρίνα Βολοντκόβιτς περιμένει μέχρι να περάσει ο κίνδυνος και μετά ξεσπά σε κραυγές μέσα στη νύχτα.
«Βγαίνω έξω και φωνάζω τόσο δυνατά που με ακούει όλη η γειτονιά», είπε η συνταξιούχος. "Ηλίθιοι Ρώσοι! Πότε θα τελειώσουν όλα αυτά;" Φωνάζω. Μετά μπαίνω και πάλι στο σπίτι, κοιτάζομαι στον καθρέφτη και λέω "Θα τα καταφέρεις, γιαγιά. Μπορείς να το κάνεις. Μη χάνεις το κουράγιο σου"».
Όταν ρωτήθηκε αν τα ξεσπάσματά της τη βοηθούν να αντιμετωπίσει το άγχος και τον φόβο των ρωσικών επιθέσεων, η Βολοντκόβιτς ανασήκωσε τους ώμους. «Δεν ξέρω», απάντησε, ενώ στεκόταν δίπλα σε ένα βομβαρδισμένο κτίριο. «Αλλά με κάνουν να τρέμω. Οπότε κάνω αυτό».
Η Κισιλίβκα είχε καταληφθεί για σύντομο διάστημα από τα στρατεύματα εισβολής του Προέδρου Πούτιν το 2022, έπειτα απελευθερώθηκε κατά τη διάρκεια μιας μάχης που κατέστρεψε ή προκάλεσε ζημιές σχεδόν σε κάθε κτίριο του χωριού, συμπεριλαμβανομένου του σχολείου, της εκκλησίας και του κεντρικού καταστήματος. Αν και οι κάτοικοι έχουν πραγματοποιήσει κάποιες επισκευές στα σπίτια, το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών του χωριού παραμένει κατεστραμμένο.
Η Όλχα, η οποία κατέφυγε στη γειτονική πόλη Μικολάιβ στην αρχή του πολέμου αλλά επέστρεψε στην Κισιλίβκα μετά την αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων, δήλωσε: «Δεν ζούμε, απλώς υπάρχουμε. Προσπαθώ να δίνω κουράγιο στον εαυτό μου, αλλά μερικές φορές, αναπόφευκτα, λυγίζω και ξεσπώ σε κλάματα».
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν έχει καταστρέψει μόνο ζωές και σπίτια. Έχει πυροδοτήσει μια κρίση ψυχικής υγείας άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη Ευρώπη. Η ανθρωπιστική οργάνωση International Rescue Committee (IRC) εκτιμά ότι 15 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ουκρανία, περίπου ο μισός πληθυσμός σε καιρό πολέμου, έχουν ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε ότι σχεδόν το 70% των Ουκρανών έχουν βιώσει άγχος, κατάθλιψη ή έντονο στρες. Αυτόν τον μήνα προειδοποίησε ότι ο αντίκτυπος του πολέμου στην ψυχική υγεία της Ουκρανίας είναι πιθανό να διαρκέσει «για γενιές».
Ο Δρ Χαζίμ Μοστάφα, ειδικός της IRC για την ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη στην Ουκρανία, ανέφερε: «Πλέον, οι άνθρωποι στην Ουκρανία δεν έχουν απλώς ανάγκη για εφάπαξ βοήθεια για την αντιμετώπιση της κρίσης. Χρειάζονται μακροχρόνια, εξειδικευμένη φροντίδα. Τον τελευταίο χρόνο, έχουμε παρατηρήσει μια σημαντική αλλαγή: Η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας δεν αφορά πλέον κυρίως τους εκτοπισμένους, αλλά έχει ριζωθεί βαθιά σε ολόκληρο τον πληθυσμό.
Η κρίση έχει επιδεινωθεί από τη στέρηση ύπνου. Οι Ουκρανοί κοιμούνται κατά μέσο όρο 40 λεπτά λιγότερο από την έναρξη του πολέμου, λόγω του χρόνιου στρες που προκαλούν οι αεροπορικές επιδρομές, σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται ο Μποχντάν Μποζούκ, ειδικός σε θέματα ψυχικής υγείας.
Αν και η Κισιλίβκα απέχει περίπου 30 μίλια από τα ρωσικά στρατεύματα που έχουν οχυρωθεί στην απέναντι όχθη του ποταμού Δνείπερου, η καθημερινότητα των κατοίκων της, οι οποίοι έχουν εξαντληθεί από τον πόλεμο, παραμένει ασφυκτική. Η ύπαιθρος είναι διάσπαρτη με νάρκες και άλλους εκρηκτικούς μηχανισμούς, ενώ το χωριό δεν έχει ηλεκτρικό ρεύμα ούτε πόσιμο νερό. Από τους περίπου 800 κατοίκους του χωριού πριν από τον πόλεμο, σήμερα παραμένουν μόλις 300.
Η Ίννα Χοντσάρ, ανώτερη υπεύθυνη σε θέματα υγείας της IRC στη νότια Ουκρανία, δήλωσε: «Το γεγονός ότι οι ενεργές μάχες [στην Κισιλίβκα] έλαβαν χώρα πριν από περίπου τέσσερα χρόνια δεν αλλάζει πολλά από την οπτική της ψυχικής υγείας, διότι για να επεξεργαστείς την απώλεια του σπιτιού σου, των ανθρώπων σου, των σχεδίων σου, της καριέρας σου και ούτω καθεξής, πρέπει να βρίσκεσαι σε ασφαλές μέρος. Αυτή τη στιγμή, όλοι βρίσκονται ακόμη σε κατάσταση επιβίωσης».
Καθώς μιλούσε, μια κινητή μονάδα υγείας της IRC πραγματοποιούσε ομαδικές θεραπευτικές συνεδρίες για περίπου δώδεκα χωρικούς, ενώ ένας ψυχίατρος εξέταζε ασθενείς. «Νιώθω το σώμα μου να πάλλεται εσωτερικά εξαιτίας των drone», ανέφερε μια γυναίκα. Μια άλλη γυναίκα, όταν ρωτήθηκε πώς αντιμετωπίζει το στρες, απάντησε: «Προσεύχομαι».
Για εκατομμύρια Ουκρανούς, η πίεση στην ψυχική τους υγεία έχει επιδεινωθεί από τις στάσιμες ειρηνευτικές συνομιλίες και την έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το πώς και πότε ακριβώς θα τελειώσει ο πόλεμος, ο μεγαλύτερος στην ευρωπαϊκή ήπειρο από το 1945.
Ο Ιβάν Βόλκο, επικεφαλής της κοινότητας, κοίταζε ένα κομμάτι γης όπου παλιά βρισκόταν το γραφείο του, το οποίο πλέον αποτελείται από συντρίμμια. Υπάρχουν περίπου 60 παιδιά στο χωριό, αλλά η πλειονότητα δεν έχει πάει σχολείο από την εποχή πριν από την πανδημία. «Έχουμε επιτακτική ανάγκη να ξαναχτιστεί το σχολείο. Ωστόσο, οι τοπικές αρχές δεν διαθέτουν αρκετά χρήματα», δήλωσε.
Ο Πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι, «επισήμως», 55.000 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η τύχη «μεγάλου αριθμού» στρατιωτών παραμένει άγνωστη, ενώ οι πραγματικές απώλειες εκτιμάται ότι μπορεί να είναι έως και τριπλάσιες.
Στην Οδησσό, ο Ολεξάντρ Αβανεσόφ, στρατιωτικός ψυχολόγος που παρέχει υποστήριξη στις συζύγους και τις συντρόφους Ουκρανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στη μάχη, ανέφερε ότι προσπαθεί να βοηθήσει τις ασθενείς του «να ξαναβρούν τον εαυτό τους». Ο ίδιος δήλωσε: «Κατανοούν ότι ο άνθρωπός τους δεν είναι πια εδώ, αλλά δεν το αποδέχονται στην καρδιά τους».
Καταρρακωμένες από τη θλίψη, οι γυναίκες συχνά φορούν τα ρούχα του νεκρού συζύγου ή συντρόφου τους, μια πράξη αφοσίωσης που, όπως ανέφερε ο Αβανεσόφ, αποτελεί εμπόδιο στην ψυχολογική ανάρρωση. Μερικές φορές κατάφερε να τις πείσει να παραδώσουν το ρούχο για φύλαξη, με αντάλλαγμα ένα άλλο αντικείμενο, όπως ένα μπλουζάκι με ένα ουκρανικό σύμβολο. «Το βασικό ζητούμενο δεν είναι η ανταλλαγή. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης που έχει ως στόχο να βοηθήσει τη σύζυγο ενός πεσόντος στρατιώτη να μην παραιτηθεί από τη ζωή της», ανέφερε, ανοίγοντας ένα ντουλάπι το οποίοι περιείχε μπλούζες και κάλτσες νεκρών στρατιωτών.
Κάποιοι χωρικοί προσπάθησαν να δείξουν γενναιότητα. Ένας από αυτούς είπε ότι άλλοι Ουκρανοί «βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση», όπως οι στρατιώτες στα χαρακώματα ή όσοι ζουν υπό ρωσική κατοχή. «Ακούγεται φρικτό, αλλά πλέον έχουμε συνηθίσει», ανέφερε ένας άλλος.
Η Χοντσάρ, ειδικός σε θέματα υγείας της IRC, δήλωσε: «Χαίρομαι που προσαρμόζονται, όλοι μας πρέπει να προσαρμοζόμαστε, αλλά αυτή δεν είναι μια υγιής ψυχική κατάσταση για κανέναν. Τα drone δεν είναι κάτι φυσιολογικό, οι σειρήνες αεροπορικών επιδρομών δεν είναι κάτι φυσιολογικό. Τίποτα από αυτά δεν είναι φυσιολογικό, σωστά; Δεν έχουμε καν αρχίσει ακόμη να επεξεργαζόμαστε πραγματικά το πένθος».
(Επιπλέον ρεπορτάζ: Kateryna Malofieieva)
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
«Βγαίνω έξω και φωνάζω τόσο δυνατά που με ακούει όλη η γειτονιά», είπε η συνταξιούχος. "Ηλίθιοι Ρώσοι! Πότε θα τελειώσουν όλα αυτά;" Φωνάζω. Μετά μπαίνω και πάλι στο σπίτι, κοιτάζομαι στον καθρέφτη και λέω "Θα τα καταφέρεις, γιαγιά. Μπορείς να το κάνεις. Μη χάνεις το κουράγιο σου"».
Όταν ρωτήθηκε αν τα ξεσπάσματά της τη βοηθούν να αντιμετωπίσει το άγχος και τον φόβο των ρωσικών επιθέσεων, η Βολοντκόβιτς ανασήκωσε τους ώμους. «Δεν ξέρω», απάντησε, ενώ στεκόταν δίπλα σε ένα βομβαρδισμένο κτίριο. «Αλλά με κάνουν να τρέμω. Οπότε κάνω αυτό».
Η Κισιλίβκα είχε καταληφθεί για σύντομο διάστημα από τα στρατεύματα εισβολής του Προέδρου Πούτιν το 2022, έπειτα απελευθερώθηκε κατά τη διάρκεια μιας μάχης που κατέστρεψε ή προκάλεσε ζημιές σχεδόν σε κάθε κτίριο του χωριού, συμπεριλαμβανομένου του σχολείου, της εκκλησίας και του κεντρικού καταστήματος. Αν και οι κάτοικοι έχουν πραγματοποιήσει κάποιες επισκευές στα σπίτια, το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών του χωριού παραμένει κατεστραμμένο.
Η Όλχα, η οποία κατέφυγε στη γειτονική πόλη Μικολάιβ στην αρχή του πολέμου αλλά επέστρεψε στην Κισιλίβκα μετά την αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων, δήλωσε: «Δεν ζούμε, απλώς υπάρχουμε. Προσπαθώ να δίνω κουράγιο στον εαυτό μου, αλλά μερικές φορές, αναπόφευκτα, λυγίζω και ξεσπώ σε κλάματα».
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν έχει καταστρέψει μόνο ζωές και σπίτια. Έχει πυροδοτήσει μια κρίση ψυχικής υγείας άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη Ευρώπη. Η ανθρωπιστική οργάνωση International Rescue Committee (IRC) εκτιμά ότι 15 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ουκρανία, περίπου ο μισός πληθυσμός σε καιρό πολέμου, έχουν ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε ότι σχεδόν το 70% των Ουκρανών έχουν βιώσει άγχος, κατάθλιψη ή έντονο στρες. Αυτόν τον μήνα προειδοποίησε ότι ο αντίκτυπος του πολέμου στην ψυχική υγεία της Ουκρανίας είναι πιθανό να διαρκέσει «για γενιές».
Ο Δρ Χαζίμ Μοστάφα, ειδικός της IRC για την ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη στην Ουκρανία, ανέφερε: «Πλέον, οι άνθρωποι στην Ουκρανία δεν έχουν απλώς ανάγκη για εφάπαξ βοήθεια για την αντιμετώπιση της κρίσης. Χρειάζονται μακροχρόνια, εξειδικευμένη φροντίδα. Τον τελευταίο χρόνο, έχουμε παρατηρήσει μια σημαντική αλλαγή: Η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας δεν αφορά πλέον κυρίως τους εκτοπισμένους, αλλά έχει ριζωθεί βαθιά σε ολόκληρο τον πληθυσμό.
Η κρίση έχει επιδεινωθεί από τη στέρηση ύπνου. Οι Ουκρανοί κοιμούνται κατά μέσο όρο 40 λεπτά λιγότερο από την έναρξη του πολέμου, λόγω του χρόνιου στρες που προκαλούν οι αεροπορικές επιδρομές, σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται ο Μποχντάν Μποζούκ, ειδικός σε θέματα ψυχικής υγείας.
Αν και η Κισιλίβκα απέχει περίπου 30 μίλια από τα ρωσικά στρατεύματα που έχουν οχυρωθεί στην απέναντι όχθη του ποταμού Δνείπερου, η καθημερινότητα των κατοίκων της, οι οποίοι έχουν εξαντληθεί από τον πόλεμο, παραμένει ασφυκτική. Η ύπαιθρος είναι διάσπαρτη με νάρκες και άλλους εκρηκτικούς μηχανισμούς, ενώ το χωριό δεν έχει ηλεκτρικό ρεύμα ούτε πόσιμο νερό. Από τους περίπου 800 κατοίκους του χωριού πριν από τον πόλεμο, σήμερα παραμένουν μόλις 300.
Η Ίννα Χοντσάρ, ανώτερη υπεύθυνη σε θέματα υγείας της IRC στη νότια Ουκρανία, δήλωσε: «Το γεγονός ότι οι ενεργές μάχες [στην Κισιλίβκα] έλαβαν χώρα πριν από περίπου τέσσερα χρόνια δεν αλλάζει πολλά από την οπτική της ψυχικής υγείας, διότι για να επεξεργαστείς την απώλεια του σπιτιού σου, των ανθρώπων σου, των σχεδίων σου, της καριέρας σου και ούτω καθεξής, πρέπει να βρίσκεσαι σε ασφαλές μέρος. Αυτή τη στιγμή, όλοι βρίσκονται ακόμη σε κατάσταση επιβίωσης».
Καθώς μιλούσε, μια κινητή μονάδα υγείας της IRC πραγματοποιούσε ομαδικές θεραπευτικές συνεδρίες για περίπου δώδεκα χωρικούς, ενώ ένας ψυχίατρος εξέταζε ασθενείς. «Νιώθω το σώμα μου να πάλλεται εσωτερικά εξαιτίας των drone», ανέφερε μια γυναίκα. Μια άλλη γυναίκα, όταν ρωτήθηκε πώς αντιμετωπίζει το στρες, απάντησε: «Προσεύχομαι».
Για εκατομμύρια Ουκρανούς, η πίεση στην ψυχική τους υγεία έχει επιδεινωθεί από τις στάσιμες ειρηνευτικές συνομιλίες και την έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το πώς και πότε ακριβώς θα τελειώσει ο πόλεμος, ο μεγαλύτερος στην ευρωπαϊκή ήπειρο από το 1945.
Ο Ιβάν Βόλκο, επικεφαλής της κοινότητας, κοίταζε ένα κομμάτι γης όπου παλιά βρισκόταν το γραφείο του, το οποίο πλέον αποτελείται από συντρίμμια. Υπάρχουν περίπου 60 παιδιά στο χωριό, αλλά η πλειονότητα δεν έχει πάει σχολείο από την εποχή πριν από την πανδημία. «Έχουμε επιτακτική ανάγκη να ξαναχτιστεί το σχολείο. Ωστόσο, οι τοπικές αρχές δεν διαθέτουν αρκετά χρήματα», δήλωσε.
Ο Πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι, «επισήμως», 55.000 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η τύχη «μεγάλου αριθμού» στρατιωτών παραμένει άγνωστη, ενώ οι πραγματικές απώλειες εκτιμάται ότι μπορεί να είναι έως και τριπλάσιες.
Στην Οδησσό, ο Ολεξάντρ Αβανεσόφ, στρατιωτικός ψυχολόγος που παρέχει υποστήριξη στις συζύγους και τις συντρόφους Ουκρανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στη μάχη, ανέφερε ότι προσπαθεί να βοηθήσει τις ασθενείς του «να ξαναβρούν τον εαυτό τους». Ο ίδιος δήλωσε: «Κατανοούν ότι ο άνθρωπός τους δεν είναι πια εδώ, αλλά δεν το αποδέχονται στην καρδιά τους».
Καταρρακωμένες από τη θλίψη, οι γυναίκες συχνά φορούν τα ρούχα του νεκρού συζύγου ή συντρόφου τους, μια πράξη αφοσίωσης που, όπως ανέφερε ο Αβανεσόφ, αποτελεί εμπόδιο στην ψυχολογική ανάρρωση. Μερικές φορές κατάφερε να τις πείσει να παραδώσουν το ρούχο για φύλαξη, με αντάλλαγμα ένα άλλο αντικείμενο, όπως ένα μπλουζάκι με ένα ουκρανικό σύμβολο. «Το βασικό ζητούμενο δεν είναι η ανταλλαγή. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης που έχει ως στόχο να βοηθήσει τη σύζυγο ενός πεσόντος στρατιώτη να μην παραιτηθεί από τη ζωή της», ανέφερε, ανοίγοντας ένα ντουλάπι το οποίοι περιείχε μπλούζες και κάλτσες νεκρών στρατιωτών.
Κάποιοι χωρικοί προσπάθησαν να δείξουν γενναιότητα. Ένας από αυτούς είπε ότι άλλοι Ουκρανοί «βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση», όπως οι στρατιώτες στα χαρακώματα ή όσοι ζουν υπό ρωσική κατοχή. «Ακούγεται φρικτό, αλλά πλέον έχουμε συνηθίσει», ανέφερε ένας άλλος.
Η Χοντσάρ, ειδικός σε θέματα υγείας της IRC, δήλωσε: «Χαίρομαι που προσαρμόζονται, όλοι μας πρέπει να προσαρμοζόμαστε, αλλά αυτή δεν είναι μια υγιής ψυχική κατάσταση για κανέναν. Τα drone δεν είναι κάτι φυσιολογικό, οι σειρήνες αεροπορικών επιδρομών δεν είναι κάτι φυσιολογικό. Τίποτα από αυτά δεν είναι φυσιολογικό, σωστά; Δεν έχουμε καν αρχίσει ακόμη να επεξεργαζόμαστε πραγματικά το πένθος».
(Επιπλέον ρεπορτάζ: Kateryna Malofieieva)
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
