Από τη στιγμή που θα αναλάβει την πρωθυπουργία, ο Άντι Μπέρναμ θα αντιμετωπίσει μια αποθαρρυντική σειρά δυσεπίλυτων προβλημάτων και δύσκολων συμβιβασμών. Από το να βρει τρόπους χρηματοδότησης της άμυνας μέχρι τον καθορισμό των παραμέτρων του πρώτου του προϋπολογισμού, ο Μπέρναμ θα πέσει κατευθείαν στα βαθιά. Ποια είναι, λοιπόν, τα μεγάλα ζητήματα στον φάκελο εκκρεμοτήτων του;

Σχέδιο Αμυντικών Επενδύσεων

Ο Σερ Κιρ Στάρμερ είχε υποσχεθεί να ανακοινώσει ένα σχέδιο αμυντικών επενδύσεων πολλών δισεκατομμυρίων λιρών εγκαίρως για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7 Ιουλίου. Όμως, αφού αναγκάστηκε να αποσύρει το σχέδιο μία φορά, μετά την παραίτηση του Τζον Χίλι από τη θέση του υπουργού Άμυνας, υπάρχει πλέον η προσδοκία ότι θα καθυστερήσει ξανά και θα αφεθεί στον Μπέρναμ να το διευθετήσει.

Μέρος του λόγου για την καθυστέρηση είναι ότι υπάρχει έλλειμμα τουλάχιστον 18 δισεκατομμυρίων λιρών μεταξύ αυτού που ο στρατός λέει ότι χρειάζεται για να υλοποιήσει το σχέδιο και να αγοράσει εξοπλισμό, και αυτού που διατέθηκε στην αναθεώρηση δαπανών.

Σε συνέντευξή του στο Bloomberg τον Απρίλιο, ο Μπέρναμ είπε ότι υπήρχε «βάσιμος λόγος» να εξεταστεί η αμυντική δαπάνη εκτός των δημοσιονομικών κανόνων. Σε συνέντευξή του στους Times υπαινίχθηκε ότι δεν είχε «ενδοιασμούς» για τη μείωση του προϋπολογισμού πρόνοιας προκειμένου να χρηματοδοτηθούν επιπλέον δαπάνες, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι αυτό θα ήταν ένας μακροπρόθεσμος στόχος. Και οι δύο αυτές θα ήταν εξαιρετικά αμφιλεγόμενες πολιτικές που θα μπορούσαν να καθορίσουν τη θητεία του ως πρωθυπουργού.

Brexit

Καθώς ο Μπέρναμ είναι πλέον πιθανό να αναλάβει την πρωθυπουργία ήδη από τις 17 Ιουλίου, κοντά στην κορυφή του φακέλου εκκρεμοτήτων του θα βρίσκεται το Brexit και η επανεκκίνηση των σχέσεων με την ΕΕ. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο Στάρμερ θα ταξίδευε στις Βρυξέλλες στις 22 Ιουλίου για μια σύνοδο κορυφής με τους ηγέτες της ΕΕ, στην οποία επρόκειτο να συναφθεί μια συμφωνία κινητικότητας των νέων.

Αυτή η σύνοδος κορυφής έχει πλέον αναβληθεί, αλλά, ακόμη κι αν επαναπρογραμματιστεί, ο νέος πρωθυπουργός θα πρέπει να αποφασίσει γρήγορα αν θα παραμείνει πιστός στις κόκκινες γραμμές του Στάρμερ. Συγκεκριμένα, ο Στάρμερ είχε επιμείνει ότι το σύστημα κινητικότητας των νέων θα έπρεπε να έχει αριθμητικό ανώτατο όριο και ότι οι φοιτητές της ΕΕ δεν θα έπρεπε να επωφελούνται από μειωμένα πανεπιστημιακά δίδακτρα. Ο Μπέρναμ αναμένεται να κινηθεί με προσοχή και θεωρείται απίθανο να μεταβάλει την τρέχουσα πολιτική.

Ο προϋπολογισμός

Ο Μπέρναμ και ο νέος του υπουργός Οικονομικών θα χρειαστεί να αρχίσουν να διαμορφώνουν λεπτομερώς την οικονομική τους πολιτική σχεδόν από τη στιγμή που θα αναλάβουν το αξίωμά τους.

Κατά τη δήλωση εαρινής περιόδου τον Μάρτιο, η Ρέιτσελ Ριβς διέθετε λίγο πάνω από 23 δισεκατομμύρια λίρες «δημοσιονομικού περιθωρίου» μεταξύ των φορολογικών της σχεδίων και των σχεδίων δαπανών της. Όμως ο πόλεμος στο Ιράν και το επακόλουθο υψηλότερο κόστος δανεισμού αναμένεται να εξαλείψουν μεγάλο μέρος αυτού, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι υψηλότερος από ό,τι είχε προβλεφθεί προηγουμένως, ασκώντας πίεση στις δημόσιες δαπάνες.

Αυτός ο προϋπολογισμός θα πρέπει επίσης να καθορίσει το «πλαφόν» για την επόμενη κυβερνητική αναθεώρηση δαπανών, που προβλέπεται για τις αρχές του 2027, και να βρει τα χρήματα για την κάλυψή της.

Ο Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι θα διατηρήσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της τρέχουσας κυβέρνησης, οι οποίοι ορίζουν ότι όλα τα κόστη των τρεχουσών δαπανών θα καλύπτονται από τα φορολογικά έσοδα έως το 2030 και ότι το καθαρό χρέος θα πρέπει να μειώνεται ως ποσοστό της οικονομίας.

Αυτό φαίνεται να αποκλείει περαιτέρω δανεισμό. Ο Μπέρναμ θα μπορούσε να προσπαθήσει να αποσπάσει τις αμυντικές δαπάνες από τους δημοσιονομικούς κανόνες. Θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τους φόρους, ενδεχομένως με αύξηση του φόρου υπεραξίας κεφαλαίου ώστε να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με τον φόρο εισοδήματος.

Στέγαση

Ο Μπέρναμ θέλει μια επένδυση 40 δισεκατομμυρίων λιρών σε μια νέα γενιά δημοτικών κατοικιών. Στο πλαίσιο της περσινής αναθεώρησης δαπανών, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα κοινωνικής και προσιτής στέγασης ύψους 39 δισεκατομμυρίων λιρών.

Ωστόσο, δεν θα διατεθεί όλο αυτό το ποσό για νέες δημοτικές κατοικίες. Περίπου το 40 τοις εκατό προορίζεται για συνιδιοκτησία και κατοικίες με προσιτό ενοίκιο. Δεδομένων των μεγάλων χρόνων κατασκευής, ο Μπέρναμ θα χρειαστεί να αποφασίσει γρήγορα αν θα ανοίξει εκ νέου το ζήτημα.

Δημόσιος έλεγχος των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας

Μια σημαντική πολιτική θέση που έχει λάβει ο Μπέρναμ αφορά την ανάγκη να τεθούν οι εταιρείες ύδρευσης και ενέργειας υπό δημόσιο έλεγχο. Αυτό δεν είναι το ίδιο με την κρατικοποίηση, και ο Μπέρναμ δεν έχει ορίσει με ακρίβεια πώς θα εφαρμοζόταν στην πράξη. Όμως μια πρώιμη δοκιμασία πλησιάζει.

Η Thames Water θα μείνει χωρίς χρήματα μέσα στους επόμενους μήνες, αν οι πιστωτές της δεν καταφέρουν να συνάψουν συμφωνία με την κυβέρνηση για την ανάληψη του ελέγχου της εταιρείας.

Αν ο Μπέρναμ έθετε τη Thames υπό δημόσιο έλεγχο, αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις, ιδίως σε άλλους επενδυτές που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση έργων υποδομών του δημόσιου τομέα.

Υπάρχει επίσης το ερώτημα αν το χρέος της Thames θα έπρεπε να ενσωματωθεί στον ισολογισμό της κυβέρνησης και αν αυτό θα επηρέαζε τον δανεισμό.

Αεροδρόμιο Χίθροου

Η Ριβς είχε επιλέξει την επέκταση του Χίθροου ως τρόπο για την επίτευξη της δυσεύρετης ανάπτυξης. Την προηγούμενη εβδομάδα, οι υπουργοί δημοσίευσαν την πολυαναμενόμενη εθνική δήλωση πολιτικής για τα αεροδρόμια (ANPS), η οποία καθόρισε τις προϋποθέσεις που θα έπρεπε να πληροί ο τρίτος διάδρομος του αεροδρομίου για να του χορηγηθεί πολεοδομική άδεια. Η δημόσια διαβούλευση διαρκεί έως την 1η Σεπτεμβρίου.

Ο Μπέρναμ έχει εκφράσει την αντίθεσή του σε έναν τρίτο διάδρομο, διότι «εκτρέπει τις επενδύσεις σε υποδομές μακριά από τον βορρά και τις παγιδεύει στο Λονδίνο».

Αν η ANPS προχωρήσει, θα πρέπει να αποφασίσει πώς θα κατευθύνει την ψήφο των βουλευτών του.

HS2

Ο Μπέρναμ έχει δεσμευτεί να επαναφέρει το βόρειο σκέλος του HS2 μεταξύ Μπέρμιγχαμ και Λιντς. Όσο ήταν δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, ανέθεσε την εκπόνηση μελέτης για εναλλακτικούς τρόπους ολοκλήρωσης της γραμμής βόρεια του Μπέρμιγχαμ.

Τον περασμένο μήνα επιβεβαιώθηκε ότι το HS2 μεταξύ Λονδίνου και Μπέρμιγχαμ θα μπορούσε να κοστίσει έως και 102,7 δισεκατομμύρια λίρες, με τα τρένα να μην ξεκινούν παρά μεταξύ 2036 και 2039, έως και έξι χρόνια αργότερα από τον πιο πρόσφατο επίσημο στόχο του 2033.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News