EnΤο κακό παιδί του ΝΑΤΟ επέστρεψε
The Times
Ο Ταγίπ Ερντογάν βλέπει προς τη Δύση και περιορίζει τους δεσμούς του με τη Μόσχα - Ακόμα ένα σημάδι ότι η ισχύς του Πούτιν φθίνει
Ο ουκρανικός πόλεμος με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον της προσαρτημένης από τη Ρωσία Κριμαίας θα αποτελέσει ένα θορυβώδες σκηνικό στο ΝΑΤΟϊκό συμπόσιο στο μεγαλοπρεπές παλάτι του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την επόμενη εβδομάδα. Το Κίεβο μετατρέπει τη χερσόνησο της Μαύρης Θάλασσας σε νησί, αναπτύσσοντας τους εκσυγχρονισμένους στόλους μη επανδρωμένων αεροσκαφών του, για να διακόψει τον εφοδιασμό και να επιβάλει ουσιαστικό αποκλεισμό στην περιοχή που κάποτε αποτελούσε την πιο περήφανη κατάκτηση του Βλαντιμίρ Πούτιν, αφότου οι «μικροί πράσινοι άνδρες» του διείσδυσαν στην περιοχή το 2014.
Η ιδέα ότι ο Πούτιν έχει βρεθεί σε αμυντική θέση είναι κάτι που ο Ερντογάν θα θελήσει να προωθήσει στη Σύνοδο Κορυφής της Αγκυρας. Επειτα από μία δεκαετία υποταγής στον Πούτιν -ακόμα και αγοράζοντας τους ρωσικούς αντιαεροπορικούς πυραύλους S-400, μια αμφιλεγόμενη πρωτιά για σύμμαχο του ΝΑΤΟ-, ο Τούρκος ηγέτης άλλαξε στρατόπεδο. Δεν είναι πλέον ο πιο αδύναμος κρίκος του ΝΑΤΟ, αλλά μάλλον ο πιο πονηρός νικητής της συμμαχίας. Καθώς το άστρο του «τσάρου» δύει, ο «σουλτάνος» αναδύεται.
Οι διακριτικές κινήσεις του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του Ερντογάν, Χακάν Φιντάν (σήμερα υπουργός Εξωτερικών), ήταν αυτές που οδήγησαν στην πτώση του Σύρου δικτάτορα Μπασάρ αλ Ασαντ, του σημαντικότερου συμμάχου της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή. Ο νέος ηγέτης της Συρίας, ο πρώην τζιχαντιστής Αχμέντ αλ Σαράα, φοράει πλέον κοστούμι... τουρκικής ραπτικής, ενώ ο Ασαντ έχει κλειστεί σε ένα διαμέρισμα στη Μόσχα και παίζει βιντεοπαιχνίδια στον καναπέ.
Οι άλλοι φίλοι και σύμμαχοι του Πούτιν περνούν επίσης δύσκολες στιγμές. Ο Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας συνελήφθη και του περάστηκαν χειροπέδες από μια αμερικανική ειδική ομάδα δίωξης ναρκωτικών, η οποία υποστηριζόταν από μια νηοπομπή. Ο Βίκτορ Ορμπαν, ο τελευταίος σημαντικός σύμμαχος του Πούτιν στην Ευρώπη, υπέστη εκλογική ήττα στην Ουγγαρία. Η επιρροή του Πούτιν στη Μολδαβία μειώνεται, όπως και στην Αρμενία.
Ο Ερντογάν δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτές είναι προσωπικές του νίκες, αλλά, όπως όλοι οι ηγέτες που αυτοαποκαλούνται «ισχυροί άνδρες», έχει δυνατή όσφρηση. Και οσφρίζεται αδυναμία, ακόμα και «τέλος του καθεστώτος» (σίγουρα ένα εξαιρετικό άρωμα) στη Μόσχα. Γιατί πραγματοποίησε ο ηγέτης της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, μια πανικόβλητη, μη προγραμματισμένη επίσκεψη στη Ρωσία; Επειδή ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει απειλήσει να κλείσει τους λευκορωσικούς σταθμούς αναμετάδοσης, που στέλνουν σήματα καθοδήγησης στα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθώς επιτίθενται σε άμαχους στόχους στην Ουκρανία. Ο Λουκασένκο αισθάνεται ότι ο Πούτιν τον έχει εγκαταλείψει και διαισθάνεται πού μπορεί να οδηγήσει αυτό: σε απαίτηση του Κρεμλίνου να τεθεί η Λευκορωσία σε κατάσταση πολέμου. Ο Λουκασένκο όμως γνωρίζει ότι μια γενική επιστράτευση της χώρας του θα μπορούσε να προκαλέσει εξέγερση.
Και επιπλέον προβλήματα βρίσκονται προ των πυλών. Τι θα συμβεί αν η Ρουμανία, μέλος του ΝΑΤΟ, καταλήξει σε συμφωνία με τη γειτονική Μολδαβία, η οποία αισθάνεται όλο και περισσότερο απειλούμενη από την εγγύτητα του πολέμου στην Ουκρανία; Σε ποιο σημείο ο Πούτιν θα αρχίσει να νιώθει την πίεση των συνεπειών αυτού του μακροχρόνιου πολέμου;
Αυτή η ανακατάταξη των μεσαίων δυνάμεων αποτελούσε πάντα μέρος των υπολογισμών των Οθωμανών, αλλά η τύχη της Κριμαίας είναι αυτή που συγκινεί περισσότερο τον Ερντογάν, ένας άμεσος απόηχος της διχόνοιας μεταξύ Ρώσων και Οθωμανών, που οδήγησε σε αρκετούς πολέμους κατά τη διάρκεια του 18ου και του πρώτου μισού του 19ου αιώνα. Ο Πόλεμος της Κριμαίας, ο οποίος είναι πιο οικείος στους Βρετανούς, αφορούσε ουσιαστικά την ιστορική διαμάχη μεταξύ Ρώσων και Τούρκων για την ηγεμονία στη Μαύρη Θάλασσα. Η δεξιότητα της Ουκρανίας να εκδιώξει το ρωσικό ναυτικό από αυτή την κρίσιμη θάλασσα είναι που έπεισε τον Ερντογάν να ποντάρει στο Κίεβο και όχι στη Μόσχα.
Η Τουρκία θεωρεί πλέον ολοένα και περισσότερο τον εαυτό της αρωγό της Ουκρανίας: στηρίζει την καινοτομία του Κιέβου στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δίνει το «πράσινο φως» στις φιλοδοξίες του να ενισχύσει την άμυνα των κρατών του Κόλπου ενάντια σε μελλοντική ιρανική επίθεση. Εγκρίνει την αποστολή μικρού ουκρανικού αποσπάσματος στη Λιβύη (όπου είναι τοποθετημένα τουρκικά στρατεύματα), το οποίο παρακολουθεί τις κινήσεις του ρωσικού «σκιώδους στόλου» στη Μεσόγειο. Προσφέρει στην Ουκρανία μια βοήθεια με τρόπο που δεν το κάνουν οι πιο προφανείς σύμμαχοί της· σε αντάλλαγμα, εμπιστεύεται την Ουκρανία να διασφαλίσει ότι οι Τάταροι της Κριμαίας, μια μειονότητα που οι Τούρκοι θεωρούν ιερή υπόθεση, δεν θα βρεθούν στα διασταυρούμενα πυρά. Η Τουρκία μειώνει τους οικονομικούς δεσμούς και τους δεσμούς ασφαλείας με τη Μόσχα· έχει μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία και συμμορφώνεται με μεγαλύτερη διαφάνεια με τις δυτικές κυρώσεις και τους ελέγχους στις εξαγωγές που επιβάλλονται κατά του Κρεμλίνου. Το επόμενο βήμα είναι να απαλλαγεί από το σύστημα πυραυλικής άμυνας S-400, όχι μόνο επειδή αυτό έχει δημιουργήσει μια παράξενη ανωμαλία (Ρώσοι εκπαιδευτές που εκπαιδεύουν στρατεύματα μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ), αλλά και επειδή αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στην απόκτηση μαχητικών F-35 από την Τουρκία.
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
Η ιδέα ότι ο Πούτιν έχει βρεθεί σε αμυντική θέση είναι κάτι που ο Ερντογάν θα θελήσει να προωθήσει στη Σύνοδο Κορυφής της Αγκυρας. Επειτα από μία δεκαετία υποταγής στον Πούτιν -ακόμα και αγοράζοντας τους ρωσικούς αντιαεροπορικούς πυραύλους S-400, μια αμφιλεγόμενη πρωτιά για σύμμαχο του ΝΑΤΟ-, ο Τούρκος ηγέτης άλλαξε στρατόπεδο. Δεν είναι πλέον ο πιο αδύναμος κρίκος του ΝΑΤΟ, αλλά μάλλον ο πιο πονηρός νικητής της συμμαχίας. Καθώς το άστρο του «τσάρου» δύει, ο «σουλτάνος» αναδύεται.
Οι διακριτικές κινήσεις του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του Ερντογάν, Χακάν Φιντάν (σήμερα υπουργός Εξωτερικών), ήταν αυτές που οδήγησαν στην πτώση του Σύρου δικτάτορα Μπασάρ αλ Ασαντ, του σημαντικότερου συμμάχου της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή. Ο νέος ηγέτης της Συρίας, ο πρώην τζιχαντιστής Αχμέντ αλ Σαράα, φοράει πλέον κοστούμι... τουρκικής ραπτικής, ενώ ο Ασαντ έχει κλειστεί σε ένα διαμέρισμα στη Μόσχα και παίζει βιντεοπαιχνίδια στον καναπέ.
Οι άλλοι φίλοι και σύμμαχοι του Πούτιν περνούν επίσης δύσκολες στιγμές. Ο Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας συνελήφθη και του περάστηκαν χειροπέδες από μια αμερικανική ειδική ομάδα δίωξης ναρκωτικών, η οποία υποστηριζόταν από μια νηοπομπή. Ο Βίκτορ Ορμπαν, ο τελευταίος σημαντικός σύμμαχος του Πούτιν στην Ευρώπη, υπέστη εκλογική ήττα στην Ουγγαρία. Η επιρροή του Πούτιν στη Μολδαβία μειώνεται, όπως και στην Αρμενία.
Ο Ερντογάν δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτές είναι προσωπικές του νίκες, αλλά, όπως όλοι οι ηγέτες που αυτοαποκαλούνται «ισχυροί άνδρες», έχει δυνατή όσφρηση. Και οσφρίζεται αδυναμία, ακόμα και «τέλος του καθεστώτος» (σίγουρα ένα εξαιρετικό άρωμα) στη Μόσχα. Γιατί πραγματοποίησε ο ηγέτης της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, μια πανικόβλητη, μη προγραμματισμένη επίσκεψη στη Ρωσία; Επειδή ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει απειλήσει να κλείσει τους λευκορωσικούς σταθμούς αναμετάδοσης, που στέλνουν σήματα καθοδήγησης στα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθώς επιτίθενται σε άμαχους στόχους στην Ουκρανία. Ο Λουκασένκο αισθάνεται ότι ο Πούτιν τον έχει εγκαταλείψει και διαισθάνεται πού μπορεί να οδηγήσει αυτό: σε απαίτηση του Κρεμλίνου να τεθεί η Λευκορωσία σε κατάσταση πολέμου. Ο Λουκασένκο όμως γνωρίζει ότι μια γενική επιστράτευση της χώρας του θα μπορούσε να προκαλέσει εξέγερση.
Και επιπλέον προβλήματα βρίσκονται προ των πυλών. Τι θα συμβεί αν η Ρουμανία, μέλος του ΝΑΤΟ, καταλήξει σε συμφωνία με τη γειτονική Μολδαβία, η οποία αισθάνεται όλο και περισσότερο απειλούμενη από την εγγύτητα του πολέμου στην Ουκρανία; Σε ποιο σημείο ο Πούτιν θα αρχίσει να νιώθει την πίεση των συνεπειών αυτού του μακροχρόνιου πολέμου;
Αυτή η ανακατάταξη των μεσαίων δυνάμεων αποτελούσε πάντα μέρος των υπολογισμών των Οθωμανών, αλλά η τύχη της Κριμαίας είναι αυτή που συγκινεί περισσότερο τον Ερντογάν, ένας άμεσος απόηχος της διχόνοιας μεταξύ Ρώσων και Οθωμανών, που οδήγησε σε αρκετούς πολέμους κατά τη διάρκεια του 18ου και του πρώτου μισού του 19ου αιώνα. Ο Πόλεμος της Κριμαίας, ο οποίος είναι πιο οικείος στους Βρετανούς, αφορούσε ουσιαστικά την ιστορική διαμάχη μεταξύ Ρώσων και Τούρκων για την ηγεμονία στη Μαύρη Θάλασσα. Η δεξιότητα της Ουκρανίας να εκδιώξει το ρωσικό ναυτικό από αυτή την κρίσιμη θάλασσα είναι που έπεισε τον Ερντογάν να ποντάρει στο Κίεβο και όχι στη Μόσχα.
Η Τουρκία θεωρεί πλέον ολοένα και περισσότερο τον εαυτό της αρωγό της Ουκρανίας: στηρίζει την καινοτομία του Κιέβου στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δίνει το «πράσινο φως» στις φιλοδοξίες του να ενισχύσει την άμυνα των κρατών του Κόλπου ενάντια σε μελλοντική ιρανική επίθεση. Εγκρίνει την αποστολή μικρού ουκρανικού αποσπάσματος στη Λιβύη (όπου είναι τοποθετημένα τουρκικά στρατεύματα), το οποίο παρακολουθεί τις κινήσεις του ρωσικού «σκιώδους στόλου» στη Μεσόγειο. Προσφέρει στην Ουκρανία μια βοήθεια με τρόπο που δεν το κάνουν οι πιο προφανείς σύμμαχοί της· σε αντάλλαγμα, εμπιστεύεται την Ουκρανία να διασφαλίσει ότι οι Τάταροι της Κριμαίας, μια μειονότητα που οι Τούρκοι θεωρούν ιερή υπόθεση, δεν θα βρεθούν στα διασταυρούμενα πυρά. Η Τουρκία μειώνει τους οικονομικούς δεσμούς και τους δεσμούς ασφαλείας με τη Μόσχα· έχει μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία και συμμορφώνεται με μεγαλύτερη διαφάνεια με τις δυτικές κυρώσεις και τους ελέγχους στις εξαγωγές που επιβάλλονται κατά του Κρεμλίνου. Το επόμενο βήμα είναι να απαλλαγεί από το σύστημα πυραυλικής άμυνας S-400, όχι μόνο επειδή αυτό έχει δημιουργήσει μια παράξενη ανωμαλία (Ρώσοι εκπαιδευτές που εκπαιδεύουν στρατεύματα μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ), αλλά και επειδή αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στην απόκτηση μαχητικών F-35 από την Τουρκία.
Στρατηγική Αμφισημία
Η γεωγραφική θέση της Τουρκίας την έθετε πάντα στην πρώτη γραμμή του Ψυχρού Πολέμου (ο Κιμ Φίλμπι είχε τοποθετήσει, για πλάκα, μια φωτογραφία του όρους Αραράτ στο σαλόνι του στη Βηρυτό – μια φωτογραφία που είχε τραβηχτεί από τη σοβιετική αρμενική πλευρά των συνόρων και όχι από την τουρκική, μια παιχνιδιάρικη νύξη για τις κρυφές του συμπάθειες). Αυτό οδήγησε σε κάποια σύγχυση όσον αφορά τις διάφορες θέσεις της. Δεν ήταν πάντα το προπύργιο της ελευθερίας ή των δημοκρατικών δικαιωμάτων που συνδέεται με το γεγονός ότι βρίσκεται στη δυτική πλευρά των συνόρων. Ο Ερντογάν το προσπέρασε αυτό και διακήρυξε το δικαίωμά του να είναι μέλος της Συμμαχίας, διατηρώντας παράλληλα κάποια στρατηγική αμφισημία. Επέμεινε επίσης στο δικαίωμά του να καταπατά τους δημοκρατικούς περιορισμούς που έχουν ενσωματωθεί στο αξίωμά του. Αυτές οι θέσεις δεν είναι πλέον βιώσιμες. Ο πόλεμος στη Μαύρη Θάλασσα, η χρήση της Κριμαίας ως επιθετικού ορμητηρίου για τη σφαγή αμάχων στο υπόλοιπο της Ουκρανίας, καθώς και η σχεδόν καθημερινή υπενθύμιση του αποδυναμωμένου ελέγχου του Πούτιν και του τι μπορεί να συμβεί στη γεωπολιτική όταν ένας ισχυρός ηγέτης αρχίζει να καταρρέει στην περιφέρεια: όλα αυτά θα έπρεπε να ωθούν τον Ερντογάν και άλλους συμμάχους προς κάποιες σαφείς επιλογές. Καθώς η Συμμαχία εισέρχεται στην επόμενη φάση της, οι ηγέτες πρέπει να αναγνωρίσουν το επικείμενο χάος που προκαλεί ο ιμπεριαλισμός του Πούτιν και την έλλειψη ετοιμότητας της Δύσης για την επικείμενη κατάρρευση. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ την επόμενη εβδομάδα έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ορόσημο, όχι με την ανακοίνωση μεγάλων, συχνά κενών περιεχομένου, στόχων δαπανών, αλλά μάλλον με την παρουσίαση μιας συνολικής εικόνας των κινδύνων που μας πλησιάζουν με ταχύτητα.ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
