EnΟργάνωσε το "βαθύ κράτος" του Μαρόκου το κύμα μεταναστών στη Θέουτα;
The Times
Πληθαίνουν τα ερωτήματα για το πώς τόσο πολλοί άνθρωποι παραβίασαν τα αυστηρά φυλασσόμενα σύνορα του ισπανικού εδάφους - Γνώστες των εξελίξεων εκτιμούν ότι πίσω από όλα αυτά βρισκόταν ένα μεγαλύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι
Πέρα από τη μεδίνα του Ραμπάτ και τις σύγχρονες συνοικίες του, που είναι στολισμένες με βουκαμβίλιες, τα τείχη του βασιλικού ανακτόρου κρύβουν πολλά από τα μυστικά του Μαρόκου. Στο τεράστιο αυτό συγκρότημα βρίσκονται και ορισμένα από τα γραφεία του μαχζέν, του άτυπου μηχανισμού εξουσίας, που περιλαμβάνει το βασιλικό περιβάλλον, τις υπηρεσίες ασφαλείας και τους ανώτερους κρατικούς αξιωματούχους. Για πολλούς, το μαχζέν –που συχνά παρομοιάζεται με ένα «βαθύ κράτος»– είναι ο μηχανισμός που γνωρίζει την απάντηση στο ερώτημα που προβληματίζει τους διπλωμάτες: ήταν η κρίση της Θέουτα αποτέλεσμα κυβερνητικού σχεδιασμού ή μια αυθόρμητη μαζική έξοδος, που διογκώθηκε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Πώς κατάφεραν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι να παραβιάσουν κάποια από τα πιο αυστηρά φυλασσόμενα σύνορα της Ευρώπης; Πώς κατάφεραν οι διαδικτυακές φήμες να πυροδοτήσουν τη μεγαλύτερη μαζική είσοδο μεταναστών που έχει καταγραφεί ποτέ στη Θέουτα – για να ακολουθήσει, λίγες ώρες αργότερα, η εθελοντική επιστροφή των περισσότερων από αυτούς;
Το Μαρόκο επιμένει ότι η μαζική μετακίνηση ανθρώπων προέκυψε από ένα μείγμα διαδικτυακής παραπληροφόρησης, δράσης διακινητών και σύγχυσης γύρω από μια πρόσφατη απόφαση ισπανικού δικαστηρίου για την επιστροφή μεταναστών που εισέρχονται στη χώρα μέσω θαλάσσης. Λίγοι αμφισβητούν ότι οι φήμες διαδόθηκαν με ταχύτητα ή ότι η οικονομική απόγνωση τροφοδότησε το κύμα φυγής από το Βόρειο Μαρόκο, όπου η ανεργία των νέων παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες από μόνοι τους δεν μπορούν να εξηγήσουν την κλίμακα και την ταχύτητα των διελεύσεων.
Ο Πέδρο Σάντσεθ, ο Ισπανός πρωθυπουργός, απέφυγε να επικρίνει το Ραμπάτ, όμως ο Χουάν Χεσούς Βίβας, επικεφαλής της κυβέρνησης της Θέουτα, εξέφρασε δημόσια αυτό που πολλοί Ισπανοί αξιωματούχοι έλεγαν ιδιωτικά. «Είναι αδύνατο να εισέλθουν 60.000 άνθρωποι χωρίς την έγκριση της μαροκινής κυβέρνησης», δήλωσε. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η δυσαρέσκεια του Ραμπάτ είχε ως αφετηρία την πρόσφατη επίσκεψη του Σάντσεθ στην Αλγερία, τον βασικό περιφερειακό αντίπαλο του Μαρόκου, ο οποίος, μετά την ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, ανέκτησε εκ νέου κομβικό ρόλο ως προμηθευτής φυσικού αερίου της Ισπανίας.
Ενας παρατηρητής των εσωτερικών διεργασιών του μαχζέν αμφισβήτησε κατά πόσο φτωχοί νέοι άνθρωποι, που ταξίδευαν από πόλεις όπως η Καζαμπλάνκα, κινητοποιήθηκαν πράγματι από μια σύνθετη δικαστική απόφαση. «Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκεται η αντιπαράθεση για την Αλγερία», ανέφερε και πρόσθεσε: «Ηταν μια κακοσχεδιασμένη κίνηση, γιατί στέλνει στην Ευρώπη το μήνυμα ότι το Μαρόκο είναι αναξιόπιστος εταίρος». Το Μαρόκο αποτελεί προπύργιο του μετριοπαθούς Ισλάμ και παράγοντα σταθερότητας σε μια ασταθή περιοχή. Παράλληλα, είναι στρατηγικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και του Ισραήλ, καθώς και σημαντικός εμπορικός εταίρος της Ευρώπης. Ο παρατηρητής επισήμανε ότι οι μαζικές διελεύσεις σημειώθηκαν ταυτόχρονα με την τελετή όρκου πίστης προς τον βασιλιά Μοχάμεντ, μετά την ομιλία του για την Ημέρα του Θρόνου, στην οποία εξυμνήθηκαν τα επιτεύγματα του Μαρόκου. Αντί όμως να ενισχύσουν αυτή την εικόνα, οι εξελίξεις ανέδειξαν τις απογοητεύσεις των νέων Μαροκινών και «προκάλεσαν πλήγμα στη διεθνή εικόνα του βασιλείου».
Ο 23χρονος πρίγκιπας Μουλάι Χασάν, διάδοχος του μαροκινού θρόνου, κάνει σταδιακά αισθητή την παρουσία του πέρα από τη σκιά του πατέρα του, καθώς στο Μαρόκο πληθαίνουν οι αναφορές για μια «περίοδο λήξης βασιλείας». Ο πατέρας του έχει βρεθεί στο στόχαστρο επικρίσεων τόσο για τις μακρές περιόδους απουσίας του από τη δημόσια ζωή όσο και για τη στενή του σχέση με τον 40χρονο Αμπού Μπακρ Αμπού Αζαϊτάρ, πρωταθλητή στις μικτές πολεμικές τέχνες, ο οποίος έχει καταδικαστεί στη Γερμανία για σειρά αδικημάτων, μεταξύ των οποίων και για επίθεση. Ο παρατηρητής αναφέρθηκε επίσης στις στενές σχέσεις του Μαρόκου με τον πρόεδρο Τραμπ, οι οποίες έρχονται σε έντονη αντίθεση με τη δύσκολη σχέση του Αμερικανού προέδρου με τον Σάντσεθ, τον οποίο έχει επικρίνει δημόσια για τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, καθώς και για τη στάση του στον πόλεμο του Ιράν. Ο παρατηρητής υποστήριξε ότι το Μαρόκο ενδέχεται να υπολόγισε πως οι στενοί δεσμοί του με την Ουάσινγκτον του παρείχαν διπλωματική κάλυψη για μια πιο διεκδικητική περιφερειακή στάση.
Ο Χοσέ Τσίρο Μαρτίνεθ, λέκτορας Πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου, εκτιμά ότι η συμπεριφορά των μαροκινών δυνάμεων ασφαλείας δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς σε μια επιχειρησιακή αποτυχία. «Οι συνήθως αποτελεσματικές και αδυσώπητες μαροκινές Αρχές επιβολής του νόμου επέτρεψαν, αν δεν διευκόλυναν, τη μαζική μετακίνηση Μαροκινών προς τα σύνορα με τη Θέουτα», δήλωσε και πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να συμβεί αυτό χωρίς τη γνώση και έγκριση της κυβέρνησης».
Σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλείται η εφημερίδα «El Pais», οι ισπανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το κύμα εξόδου ήταν μια πράξη ευκαιριακής εκμετάλλευσης των συνθηκών. Οι φήμες πυροδότησαν τη μαζική μετακίνηση, όμως οι μαροκινές Αρχές φέρεται να επέλεξαν να μην την αποτρέψουν, αξιοποιώντας στη συνέχεια την κρίση για να ενισχύσουν τις πάγιες διεκδικήσεις τους επί της Θέουτα και της Μελίγια. Ανώτερος Ισπανός αξιωματούχος, πάντως, μιλώντας στους «Times», περιέγραψε τις διελεύσεις ως «υβριδική επιχείρηση», που «υποκινήθηκε και επιτράπηκε» από το μαροκινό καθεστώς. Ο Ρικάρντο Φαμπιάνι, της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων, υποστηρίζει ότι η επιλογή της Ευρώπης να στηρίζεται σε γειτονικά κράτη για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών την έχει καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτη. «Οταν η μετανάστευση γίνεται η μοναδική σας προτεραιότητα», είπε, «τότε αποκτάτε αδυναμία ακριβώς σε αυτόν τον τομέα».
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
Το Μαρόκο επιμένει ότι η μαζική μετακίνηση ανθρώπων προέκυψε από ένα μείγμα διαδικτυακής παραπληροφόρησης, δράσης διακινητών και σύγχυσης γύρω από μια πρόσφατη απόφαση ισπανικού δικαστηρίου για την επιστροφή μεταναστών που εισέρχονται στη χώρα μέσω θαλάσσης. Λίγοι αμφισβητούν ότι οι φήμες διαδόθηκαν με ταχύτητα ή ότι η οικονομική απόγνωση τροφοδότησε το κύμα φυγής από το Βόρειο Μαρόκο, όπου η ανεργία των νέων παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες από μόνοι τους δεν μπορούν να εξηγήσουν την κλίμακα και την ταχύτητα των διελεύσεων.
Ο Πέδρο Σάντσεθ, ο Ισπανός πρωθυπουργός, απέφυγε να επικρίνει το Ραμπάτ, όμως ο Χουάν Χεσούς Βίβας, επικεφαλής της κυβέρνησης της Θέουτα, εξέφρασε δημόσια αυτό που πολλοί Ισπανοί αξιωματούχοι έλεγαν ιδιωτικά. «Είναι αδύνατο να εισέλθουν 60.000 άνθρωποι χωρίς την έγκριση της μαροκινής κυβέρνησης», δήλωσε. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η δυσαρέσκεια του Ραμπάτ είχε ως αφετηρία την πρόσφατη επίσκεψη του Σάντσεθ στην Αλγερία, τον βασικό περιφερειακό αντίπαλο του Μαρόκου, ο οποίος, μετά την ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, ανέκτησε εκ νέου κομβικό ρόλο ως προμηθευτής φυσικού αερίου της Ισπανίας.
Ενας παρατηρητής των εσωτερικών διεργασιών του μαχζέν αμφισβήτησε κατά πόσο φτωχοί νέοι άνθρωποι, που ταξίδευαν από πόλεις όπως η Καζαμπλάνκα, κινητοποιήθηκαν πράγματι από μια σύνθετη δικαστική απόφαση. «Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκεται η αντιπαράθεση για την Αλγερία», ανέφερε και πρόσθεσε: «Ηταν μια κακοσχεδιασμένη κίνηση, γιατί στέλνει στην Ευρώπη το μήνυμα ότι το Μαρόκο είναι αναξιόπιστος εταίρος». Το Μαρόκο αποτελεί προπύργιο του μετριοπαθούς Ισλάμ και παράγοντα σταθερότητας σε μια ασταθή περιοχή. Παράλληλα, είναι στρατηγικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και του Ισραήλ, καθώς και σημαντικός εμπορικός εταίρος της Ευρώπης. Ο παρατηρητής επισήμανε ότι οι μαζικές διελεύσεις σημειώθηκαν ταυτόχρονα με την τελετή όρκου πίστης προς τον βασιλιά Μοχάμεντ, μετά την ομιλία του για την Ημέρα του Θρόνου, στην οποία εξυμνήθηκαν τα επιτεύγματα του Μαρόκου. Αντί όμως να ενισχύσουν αυτή την εικόνα, οι εξελίξεις ανέδειξαν τις απογοητεύσεις των νέων Μαροκινών και «προκάλεσαν πλήγμα στη διεθνή εικόνα του βασιλείου».
Ο 23χρονος πρίγκιπας Μουλάι Χασάν, διάδοχος του μαροκινού θρόνου, κάνει σταδιακά αισθητή την παρουσία του πέρα από τη σκιά του πατέρα του, καθώς στο Μαρόκο πληθαίνουν οι αναφορές για μια «περίοδο λήξης βασιλείας». Ο πατέρας του έχει βρεθεί στο στόχαστρο επικρίσεων τόσο για τις μακρές περιόδους απουσίας του από τη δημόσια ζωή όσο και για τη στενή του σχέση με τον 40χρονο Αμπού Μπακρ Αμπού Αζαϊτάρ, πρωταθλητή στις μικτές πολεμικές τέχνες, ο οποίος έχει καταδικαστεί στη Γερμανία για σειρά αδικημάτων, μεταξύ των οποίων και για επίθεση. Ο παρατηρητής αναφέρθηκε επίσης στις στενές σχέσεις του Μαρόκου με τον πρόεδρο Τραμπ, οι οποίες έρχονται σε έντονη αντίθεση με τη δύσκολη σχέση του Αμερικανού προέδρου με τον Σάντσεθ, τον οποίο έχει επικρίνει δημόσια για τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, καθώς και για τη στάση του στον πόλεμο του Ιράν. Ο παρατηρητής υποστήριξε ότι το Μαρόκο ενδέχεται να υπολόγισε πως οι στενοί δεσμοί του με την Ουάσινγκτον του παρείχαν διπλωματική κάλυψη για μια πιο διεκδικητική περιφερειακή στάση.
Ο Χοσέ Τσίρο Μαρτίνεθ, λέκτορας Πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου, εκτιμά ότι η συμπεριφορά των μαροκινών δυνάμεων ασφαλείας δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς σε μια επιχειρησιακή αποτυχία. «Οι συνήθως αποτελεσματικές και αδυσώπητες μαροκινές Αρχές επιβολής του νόμου επέτρεψαν, αν δεν διευκόλυναν, τη μαζική μετακίνηση Μαροκινών προς τα σύνορα με τη Θέουτα», δήλωσε και πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να συμβεί αυτό χωρίς τη γνώση και έγκριση της κυβέρνησης».
Σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλείται η εφημερίδα «El Pais», οι ισπανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το κύμα εξόδου ήταν μια πράξη ευκαιριακής εκμετάλλευσης των συνθηκών. Οι φήμες πυροδότησαν τη μαζική μετακίνηση, όμως οι μαροκινές Αρχές φέρεται να επέλεξαν να μην την αποτρέψουν, αξιοποιώντας στη συνέχεια την κρίση για να ενισχύσουν τις πάγιες διεκδικήσεις τους επί της Θέουτα και της Μελίγια. Ανώτερος Ισπανός αξιωματούχος, πάντως, μιλώντας στους «Times», περιέγραψε τις διελεύσεις ως «υβριδική επιχείρηση», που «υποκινήθηκε και επιτράπηκε» από το μαροκινό καθεστώς. Ο Ρικάρντο Φαμπιάνι, της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων, υποστηρίζει ότι η επιλογή της Ευρώπης να στηρίζεται σε γειτονικά κράτη για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών την έχει καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτη. «Οταν η μετανάστευση γίνεται η μοναδική σας προτεραιότητα», είπε, «τότε αποκτάτε αδυναμία ακριβώς σε αυτόν τον τομέα».
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
