EnΒραζιλία: Στροφή προς τη δεξιά σε μια σκληρή εκλογική μάχη
The Times
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του έκπτωτου πρώην προέδρου, προηγείται του Λούλα στον πρώτο γύρο των εκλογών
Σε σκληρή αναμέτρηση για την προεδρία οδηγείται η Βραζιλία, καθώς ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του έκπτωτου πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο και υποψήφιος της δεξιάς, επικράτησε του απερχόμενου αριστερού προέδρου Λούλα στον πρώτο γύρο των εκλογών.
Ο Μπολσονάρο, ο οποίος σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις εμφανιζόταν να έπεται του Λούλα κατά αρκετές μονάδες, συγκέντρωσε το 47% των ψήφων —αγγίζοντας το όριο του 50% που απαιτείται για απευθείας εκλογή— έναντι 45% του Λούλα. Στην εκλογική αναμέτρηση συμμετείχαν ακόμη έντεκα υποψήφιοι, κανείς εκ των οποίων δεν ξεπέρασε το 3%.
Η ισχυρή προοπτική μιας στροφής προς τη δεξιά στη μεγαλύτερη οικονομία της Νότιας Αμερικής προκάλεσε χθες, Δευτέρα, άλμα 5,5% στο χρηματιστήριο της Βραζιλίας κατά τις πρώτες ώρες των συναλλαγών. Το νόμισμα της χώρας, το ρεάλ, κατέγραψε άνοδο άνω του 4% έναντι του αμερικανικού δολαρίου.
Δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους υποψηφίους προέρχονταν από μικρότερα δεξιά κόμματα, ο Μπολσονάρο εμφανίζεται πλέον ως το φαβορί για τον δεύτερο γύρο της 25ης Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τα στοιχήματα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Polymarket, οι πιθανότητες του γερουσιαστή να αναδειχθεί πρόεδρος ανέρχονται πλέον στο 85%.
Ο Όλιβερ Στούνκελ, Βραζιλιάνος καθηγητής διεθνών σχέσεων, σημείωσε στην πλατφόρμα X: «Όλα δείχνουν ότι ο Λούλα θα δυσκολευτεί πολύ να αλλάξει τα δεδομένα τις επόμενες εβδομάδες».
Ένα στοιχείο που δεν μπορεί να αγνοηθεί είναι η πρωτοφανής αποχή στον πρώτο γύρο, με το 22% των 158 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων να μην προσέρχεται στις κάλπες. Αν και η ψήφος στη Βραζιλία είναι υποχρεωτική, το πρόστιμο για τη μη συμμετοχή είναι καθαρά συμβολικό —μικρότερο από το κόστος ενός εισιτηρίου λεωφορείου. Αυτή η παράμετρος αφήνει στο στρατόπεδο του Λούλα ένα μικρό, έστω, περιθώριο ανατροπής.
Ο 45χρονος Μπολσονάρο είναι γερουσιαστής και ο μεγαλύτερος γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος καταδικάστηκε πέρυσι σε 27 χρόνια κάθειρξη για απόπειρα ανατροπής της ήττας του στις εκλογές του 2022, στις οποίες είχε ηττηθεί από τον Λούλα.
Η επικράτησή του συνοδεύτηκε από μια ευρεία άνοδο των συντηρητικών δυνάμεων τόσο στα δύο σώματα του Κογκρέσου όσο και στις κυβερνήσεις αρκετών πολιτειών, αποτυπώνοντας ένα ισχυρό λαϊκό ρεύμα απόρριψης της αριστεράς. Παράλληλα, σημαίνει ότι αν ο Μπολσονάρο κερδίσει και στον δεύτερο γύρο, θα μπορέσει να κυβερνήσει χωρίς ιδιαίτερα εμπόδια — κάτι που δεν θα ισχύσει για τον Λούλα.
Με βραχνή φωνή, ο Μπολσονάρο δήλωσε στους υποστηρικτές του στο Ρίο ντε Τζανέιρο ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί το οριστικό τέλος του αριστερού Εργατικού Κόμματος του Λούλα και την απαρχή αυτού που χαρακτήρισε «σύγχρονη διακυβέρνηση» στη Βραζιλία.
Χθες (Δευτέρα) ανάρτησε μια φωτογραφία του δίπλα σε μια εικόνα του καταδικασμένου πατέρα του. «Το μήνυμα της κάλπης ήταν ξεκάθαρο: η χώρα ζητά αλλαγή για ένα καλύτερο μέλλον», δήλωσε. Αναφέρθηκε επίσης σε μία από τις βασικές προεκλογικές του δεσμεύσεις: να αντιμετωπίσει την έντονη ανησυχία των πολιτών για την ασφάλεια, υιοθετώντας σκληρότατη στάση απέναντι στις συμμορίες της Βραζιλίας. Υποσχέθηκε να προωθήσει έναν «αποτελεσματικό αγώνα κατά της ναρκοτρομοκρατίας».
Στο Σάο Πάολο, ο εμφανώς καταβεβλημένος 80χρονος Λούλα δήλωσε στους συνεργάτες του κόμματός του ότι το αποτέλεσμα τον αιφνιδίασε. «Ομολογώ ότι ήμουν πεπεισμένος πως θα κέρδιζα από τον πρώτο γύρο», είπε. Χαρακτήρισε τον αντίπαλό του ως «αβέβαιη επιλογή για τη Βραζιλία» και δεσμεύτηκε για μια νέα εκστρατεία ενόψει του δεύτερου γύρου, τον οποίο χαρακτήρισε «τελική δοκιμασία» για τη χώρα. Τόνισε, μάλιστα, ότι απολαμβάνει τις δύσκολες αναμετρήσεις, χρησιμοποιώντας μια ποδοσφαιρική παρομοίωση: «Είμαι πολύ καλός στα νοκ άουτ».
Η ιστορία, πάντως, δεν φαίνεται να είναι με το μέρος του. Από την επιστροφή της Βραζιλίας στη δημοκρατία, το 1989, κάθε υποψήφιος που επικράτησε στον πρώτο γύρο κατάφερε στη συνέχεια να κερδίσει και τον δεύτερο.
Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ των δύο υποψηφίων την Κυριακή — 1,87 ποσοστιαίες μονάδες ή περίπου 2,2 εκατομμύρια ψήφοι — ήταν η μικρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ στον πρώτο γύρο.
Αν ο Μπολσονάρο επικρατήσει και στον δεύτερο γύρο, η νίκη του θα προστεθεί στη σειρά των εκλογικών επιτυχιών των συντηρητικών που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα στη Νότια Αμερική. Με εξαίρεση την Ουρουγουάη, όλες οι μεγάλες δημοκρατίες της ηπείρου κυβερνώνται πλέον από δεξιές κυβερνήσεις που τάσσονται, σε γενικές γραμμές, υπέρ στενών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην ευρύτερη Λατινική Αμερική, η κύρια εξαίρεση αποτελεί το Μεξικό, το οποίο έχει αριστερή κυβέρνηση. Τα μη εκλεγμένα καθεστώτα στην Κούβα και τη Νικαράγουα κυβερνώνται επίσης από αριστερές δυνάμεις.
Παρότι ο Μπολσονάρο έχει επιχειρήσει να εμφανιστεί πιο μετριοπαθής και λιγότερο απρόβλεπτος από τον εκρηκτικό πατέρα του, το εκλογικό αποτέλεσμα φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή του μπολσοναρισμού στην πιο σκληρή εκδοχή του: του κινήματος των όπλων, των αγροτών και των ευαγγελικών, με το σύνθημα «σφαίρες, κρέας και Βίβλος» — της πολιτικής δύναμης που σάρωσε τη Βραζιλία όταν ο πατέρας Μπολσονάρο εξελέγη το 2018.
Εκτός από τον Φλάβιο, αρκετά ακόμη μέλη της οικογένειας Μπολσονάρο διεκδίκησαν αξιώματα στις εκλογές της Κυριακής. Η πρώην πρώτη κυρία Μισέλ Μπολσονάρο, σύζυγος του Ζαΐρ, εξελέγη για πρώτη φορά γερουσιαστής της ομοσπονδιακής περιφέρειας της Μπραζίλιας. Δύο ακόμη γιοι του πρώην προέδρου εξελέγησαν: ο Κάρλος στη Γερουσία και ο Ζαΐρ Ρενάν στο Κογκρέσο. Ο αδελφός του Ζαΐρ, Ρενάτο, κέρδισε επίσης μια έδρα στο Κογκρέσο, έπειτα από επτά διαδοχικές εκλογικές ήττες.
Ο 71χρονος Ζαΐρ Μπολσονάρο εκτίει την ποινή του σε κατ’ οίκον περιορισμό στη Μπραζίλια, λόγω προβλημάτων υγείας. Ο γιος του έχει δεσμευτεί, εφόσον εκλεγεί, να προχωρήσει σε μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την αμνηστία και την αποφυλάκιση του πατέρα του.
Παρότι και οι δύο υποψήφιοι έχουν παρουσιάσει ελάχιστες συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με τις πολιτικές τους, ο Φλάβιο Μπολσονάρο έχει επικεντρωθεί στο ζήτημα της εγκληματικότητας, υποσχόμενος, μεταξύ άλλων, να προωθήσει τον χημικό ευνουχισμό καταδικασμένων βιαστών και κακοποιητών παιδιών, καθώς και να συγκρουστεί με τις συμμορίες της Βραζιλίας. Έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η κυβέρνησή του θα ενταχθεί στη συμμαχία ασφαλείας Shield of the Americas υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Ο Λευκός Οίκος μπορεί να μην έχει εκφράσει επισήμως τη στήριξή του στον Μπολσονάρο, δεν έχει όμως κρύψει ποια πλευρά προτιμά στην εκλογική αναμέτρηση. Τον Μάιο, ο γερουσιαστής έγινε δεκτός από τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο. Μετά τη συνάντηση, ο Τραμπ τον χαρακτήρισε «έξυπνο νέο άνθρωπο που αγαπά τη χώρα του». Πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν δασμούς στη Βραζιλία ως άμεση αντίδραση στη δίωξη του Ζαΐρ Μπολσονάρο.
Ένας ακόμη υποστηρικτής των Μπολσονάρο, ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι, ήταν από τους πρώτους που συνεχάρη τον Φλάβιο για το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου. Ο δεξιός ηγέτης έγραψε στην πλατφόρμα X: «Συγχαρητήρια, αγαπητέ φίλε Φλάβιο Μπολσονάρο, για αυτή την ιστορική εκλογική νίκη απέναντι στον κομμουνιστή Λούλα. Η αμερικανική ήπειρος ανήκει στους πολίτες που θέλουν να ζουν ελεύθεροι».
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
Ο Μπολσονάρο, ο οποίος σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις εμφανιζόταν να έπεται του Λούλα κατά αρκετές μονάδες, συγκέντρωσε το 47% των ψήφων —αγγίζοντας το όριο του 50% που απαιτείται για απευθείας εκλογή— έναντι 45% του Λούλα. Στην εκλογική αναμέτρηση συμμετείχαν ακόμη έντεκα υποψήφιοι, κανείς εκ των οποίων δεν ξεπέρασε το 3%.
Η ισχυρή προοπτική μιας στροφής προς τη δεξιά στη μεγαλύτερη οικονομία της Νότιας Αμερικής προκάλεσε χθες, Δευτέρα, άλμα 5,5% στο χρηματιστήριο της Βραζιλίας κατά τις πρώτες ώρες των συναλλαγών. Το νόμισμα της χώρας, το ρεάλ, κατέγραψε άνοδο άνω του 4% έναντι του αμερικανικού δολαρίου.
Δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους υποψηφίους προέρχονταν από μικρότερα δεξιά κόμματα, ο Μπολσονάρο εμφανίζεται πλέον ως το φαβορί για τον δεύτερο γύρο της 25ης Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τα στοιχήματα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Polymarket, οι πιθανότητες του γερουσιαστή να αναδειχθεί πρόεδρος ανέρχονται πλέον στο 85%.
Ο Όλιβερ Στούνκελ, Βραζιλιάνος καθηγητής διεθνών σχέσεων, σημείωσε στην πλατφόρμα X: «Όλα δείχνουν ότι ο Λούλα θα δυσκολευτεί πολύ να αλλάξει τα δεδομένα τις επόμενες εβδομάδες».
Ένα στοιχείο που δεν μπορεί να αγνοηθεί είναι η πρωτοφανής αποχή στον πρώτο γύρο, με το 22% των 158 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων να μην προσέρχεται στις κάλπες. Αν και η ψήφος στη Βραζιλία είναι υποχρεωτική, το πρόστιμο για τη μη συμμετοχή είναι καθαρά συμβολικό —μικρότερο από το κόστος ενός εισιτηρίου λεωφορείου. Αυτή η παράμετρος αφήνει στο στρατόπεδο του Λούλα ένα μικρό, έστω, περιθώριο ανατροπής.
Ο 45χρονος Μπολσονάρο είναι γερουσιαστής και ο μεγαλύτερος γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος καταδικάστηκε πέρυσι σε 27 χρόνια κάθειρξη για απόπειρα ανατροπής της ήττας του στις εκλογές του 2022, στις οποίες είχε ηττηθεί από τον Λούλα.
Η επικράτησή του συνοδεύτηκε από μια ευρεία άνοδο των συντηρητικών δυνάμεων τόσο στα δύο σώματα του Κογκρέσου όσο και στις κυβερνήσεις αρκετών πολιτειών, αποτυπώνοντας ένα ισχυρό λαϊκό ρεύμα απόρριψης της αριστεράς. Παράλληλα, σημαίνει ότι αν ο Μπολσονάρο κερδίσει και στον δεύτερο γύρο, θα μπορέσει να κυβερνήσει χωρίς ιδιαίτερα εμπόδια — κάτι που δεν θα ισχύσει για τον Λούλα.
Με βραχνή φωνή, ο Μπολσονάρο δήλωσε στους υποστηρικτές του στο Ρίο ντε Τζανέιρο ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί το οριστικό τέλος του αριστερού Εργατικού Κόμματος του Λούλα και την απαρχή αυτού που χαρακτήρισε «σύγχρονη διακυβέρνηση» στη Βραζιλία.
Χθες (Δευτέρα) ανάρτησε μια φωτογραφία του δίπλα σε μια εικόνα του καταδικασμένου πατέρα του. «Το μήνυμα της κάλπης ήταν ξεκάθαρο: η χώρα ζητά αλλαγή για ένα καλύτερο μέλλον», δήλωσε. Αναφέρθηκε επίσης σε μία από τις βασικές προεκλογικές του δεσμεύσεις: να αντιμετωπίσει την έντονη ανησυχία των πολιτών για την ασφάλεια, υιοθετώντας σκληρότατη στάση απέναντι στις συμμορίες της Βραζιλίας. Υποσχέθηκε να προωθήσει έναν «αποτελεσματικό αγώνα κατά της ναρκοτρομοκρατίας».
Στο Σάο Πάολο, ο εμφανώς καταβεβλημένος 80χρονος Λούλα δήλωσε στους συνεργάτες του κόμματός του ότι το αποτέλεσμα τον αιφνιδίασε. «Ομολογώ ότι ήμουν πεπεισμένος πως θα κέρδιζα από τον πρώτο γύρο», είπε. Χαρακτήρισε τον αντίπαλό του ως «αβέβαιη επιλογή για τη Βραζιλία» και δεσμεύτηκε για μια νέα εκστρατεία ενόψει του δεύτερου γύρου, τον οποίο χαρακτήρισε «τελική δοκιμασία» για τη χώρα. Τόνισε, μάλιστα, ότι απολαμβάνει τις δύσκολες αναμετρήσεις, χρησιμοποιώντας μια ποδοσφαιρική παρομοίωση: «Είμαι πολύ καλός στα νοκ άουτ».
Η ιστορία, πάντως, δεν φαίνεται να είναι με το μέρος του. Από την επιστροφή της Βραζιλίας στη δημοκρατία, το 1989, κάθε υποψήφιος που επικράτησε στον πρώτο γύρο κατάφερε στη συνέχεια να κερδίσει και τον δεύτερο.
Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ των δύο υποψηφίων την Κυριακή — 1,87 ποσοστιαίες μονάδες ή περίπου 2,2 εκατομμύρια ψήφοι — ήταν η μικρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ στον πρώτο γύρο.
Αν ο Μπολσονάρο επικρατήσει και στον δεύτερο γύρο, η νίκη του θα προστεθεί στη σειρά των εκλογικών επιτυχιών των συντηρητικών που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα στη Νότια Αμερική. Με εξαίρεση την Ουρουγουάη, όλες οι μεγάλες δημοκρατίες της ηπείρου κυβερνώνται πλέον από δεξιές κυβερνήσεις που τάσσονται, σε γενικές γραμμές, υπέρ στενών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην ευρύτερη Λατινική Αμερική, η κύρια εξαίρεση αποτελεί το Μεξικό, το οποίο έχει αριστερή κυβέρνηση. Τα μη εκλεγμένα καθεστώτα στην Κούβα και τη Νικαράγουα κυβερνώνται επίσης από αριστερές δυνάμεις.
Παρότι ο Μπολσονάρο έχει επιχειρήσει να εμφανιστεί πιο μετριοπαθής και λιγότερο απρόβλεπτος από τον εκρηκτικό πατέρα του, το εκλογικό αποτέλεσμα φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή του μπολσοναρισμού στην πιο σκληρή εκδοχή του: του κινήματος των όπλων, των αγροτών και των ευαγγελικών, με το σύνθημα «σφαίρες, κρέας και Βίβλος» — της πολιτικής δύναμης που σάρωσε τη Βραζιλία όταν ο πατέρας Μπολσονάρο εξελέγη το 2018.
Εκτός από τον Φλάβιο, αρκετά ακόμη μέλη της οικογένειας Μπολσονάρο διεκδίκησαν αξιώματα στις εκλογές της Κυριακής. Η πρώην πρώτη κυρία Μισέλ Μπολσονάρο, σύζυγος του Ζαΐρ, εξελέγη για πρώτη φορά γερουσιαστής της ομοσπονδιακής περιφέρειας της Μπραζίλιας. Δύο ακόμη γιοι του πρώην προέδρου εξελέγησαν: ο Κάρλος στη Γερουσία και ο Ζαΐρ Ρενάν στο Κογκρέσο. Ο αδελφός του Ζαΐρ, Ρενάτο, κέρδισε επίσης μια έδρα στο Κογκρέσο, έπειτα από επτά διαδοχικές εκλογικές ήττες.
Ο 71χρονος Ζαΐρ Μπολσονάρο εκτίει την ποινή του σε κατ’ οίκον περιορισμό στη Μπραζίλια, λόγω προβλημάτων υγείας. Ο γιος του έχει δεσμευτεί, εφόσον εκλεγεί, να προχωρήσει σε μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την αμνηστία και την αποφυλάκιση του πατέρα του.
Παρότι και οι δύο υποψήφιοι έχουν παρουσιάσει ελάχιστες συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με τις πολιτικές τους, ο Φλάβιο Μπολσονάρο έχει επικεντρωθεί στο ζήτημα της εγκληματικότητας, υποσχόμενος, μεταξύ άλλων, να προωθήσει τον χημικό ευνουχισμό καταδικασμένων βιαστών και κακοποιητών παιδιών, καθώς και να συγκρουστεί με τις συμμορίες της Βραζιλίας. Έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η κυβέρνησή του θα ενταχθεί στη συμμαχία ασφαλείας Shield of the Americas υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Ο Λευκός Οίκος μπορεί να μην έχει εκφράσει επισήμως τη στήριξή του στον Μπολσονάρο, δεν έχει όμως κρύψει ποια πλευρά προτιμά στην εκλογική αναμέτρηση. Τον Μάιο, ο γερουσιαστής έγινε δεκτός από τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο. Μετά τη συνάντηση, ο Τραμπ τον χαρακτήρισε «έξυπνο νέο άνθρωπο που αγαπά τη χώρα του». Πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν δασμούς στη Βραζιλία ως άμεση αντίδραση στη δίωξη του Ζαΐρ Μπολσονάρο.
Ένας ακόμη υποστηρικτής των Μπολσονάρο, ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι, ήταν από τους πρώτους που συνεχάρη τον Φλάβιο για το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου. Ο δεξιός ηγέτης έγραψε στην πλατφόρμα X: «Συγχαρητήρια, αγαπητέ φίλε Φλάβιο Μπολσονάρο, για αυτή την ιστορική εκλογική νίκη απέναντι στον κομμουνιστή Λούλα. Η αμερικανική ήπειρος ανήκει στους πολίτες που θέλουν να ζουν ελεύθεροι».
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
