Ο πόλεμος βυθίζει την Ουκρανία σε πληθυσμιακή κρίση
The Times
Οι θάνατοι υπερβαίνουν κατά πολύ τις γεννήσεις, τα ποσοστά διαζυγίων έχουν επίσης αυξηθεί, ενώ χιλιάδες νεαρές μητέρες έχουν εγκαταλείψει τη χώρα μαζί με τα παιδιά τους πριν από τον χειμώνα, φοβούμενες για ρωσικές επιθέσεις
Η Ουκρανία βιώνει μια «επιδεινούμενη δημογραφική κρίση», καθώς οι θάνατοι εξαιτίας του πολέμου ξεπερνούν κατά πολύ τις γεννήσεις και οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές προκαλούν μαζική έξοδο του πληθυσμού ενόψει του χειμώνα. Κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, 244.300 Ουκρανοί εγκατέλειψαν τη χώρα και δεν επέστρεψαν, σύμφωνα με κυβερνητικά στατιστικά στοιχεία. Πέρυσι, 290.300 άνθρωποι έφυγαν από τη χώρα, ενώ δεκάδες χιλιάδες ακόμα αναμένεται να εγκαταλείψουν την Ουκρανία, για να αποφύγουν τις εκ περιτροπής διακοπές ηλεκτροδότησης και την έλλειψη θέρμανσης ή τρεχούμενου νερού, καθώς οι θερμοκρασίες αρχίζουν να πέφτουν κάτω από το μηδέν. Οι περισσότεροι από όσους εγκαταλείπουν τη χώρα είναι νεαρές γυναίκες, γεγονός που μειώνει ακόμα περισσότερο τις προοπτικές ανάκαμψης, δήλωσε στους «Times» ο υπουργός Κοινωνικής Πολιτικής της Ουκρανίας, Ντένις Ουλιούτιν.
«Έχουμε πλέον έναν πιο ηλικιωμένο πληθυσμό, επειδή οι νεότεροι άνθρωποι μετακινούνται στο εξωτερικό. Από την έναρξη της εισβολής πλήρους κλίμακας, έχουμε περισσότερους από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν στο εξωτερικό και, από αυτούς, η πλειονότητα είναι μητέρες με παιδιά», δήλωσε ο υπουργός. Η κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων και η αύξηση του αριθμού των νεκρών του πολέμου επιδεινώνουν το πρόβλημα. Το 2025 καταγράφηκαν 317.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.
Οι ουκρανικές Ενοπλες Δυνάμεις έχουν υποστεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 125.000 έως 150.000 θανάτους από το 2022, με βάση το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών. Δεκάδες χιλιάδες άμαχοι έχουν σκοτωθεί σε σφοδρές μάχες και ρωσικά πλήγματα. «Έχουμε έναν αυξανόμενο αριθμό οικογενειών που έχασαν το άτομο που εξασφάλιζε τα προς το ζην. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται κάθε χρόνο, επειδή εξαρτάται από τη δραστηριότητα στο πεδίο της μάχης και από το πόσοι άνθρωποι χάθηκαν στις πολεμικές επιχειρήσεις», πρόσθεσε ο υπουργός.
Ο θάνατος ανδρών και γυναικών σε ηλικία κατάλληλη να πολεμήσουν επιδεινώνει μια ιστορική έλλειψη. Πολλά ζευγάρια επέλεξαν να μην αποκτήσουν παιδιά κατά τη δεκαετία του 1990, όταν η χώρα αντιμετώπιζε τις βαθιές οικονομικές συνέπειες της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ενωσης. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί δραστικά, από 41 εκατομμύρια ανθρώπους πριν από την εισβολή του 2022 σε περίπου 28,5 εκατομμύρια που ζουν σήμερα σε εδάφη υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία για το πόσοι Ουκρανοί παραμένουν σε εδάφη υπό ρωσική κατοχή, πόσοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα ή πόσοι έχουν σκοτωθεί. Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια εξουθενωτική έλλειψη εργατικού δυναμικού, η οποία επιβαρύνει την οικονομία της. Επιπλέον, δεν υπάρχουν αρκετοί φορολογούμενοι για να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις, τα κοινωνικά επιδόματα ή τις αποζημιώσεις.
Η κυβέρνηση έχει επίσης θεσπίσει νόμους για να ενθαρρύνει τους εργοδότες να προσλαμβάνουν βετεράνους με αναπηρίες ή να καταβάλλουν υποχρεωτικές εισφορές σε ένα Ταμείο που χρηματοδοτεί την προσαρμογή άλλων χώρων εργασίας στις ανάγκες τους. Ηδη παρέχει υπηρεσίες αποκατάστασης στους τραυματίες, εφοδιάζοντας με τεχνητά μέλη κάθε χρόνο 11.000 ανθρώπους που έχουν υποστεί ακρωτηριασμό, πρόσθεσε ο υπουργός. «Αυτό καλύπτει τόσο στρατιωτικό προσωπικό όσο και αμάχους που τραυματίστηκαν εξαιτίας πολεμικών ενεργειών», δήλωσε.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή κατάρρευση. Το 2025 καταγράφηκαν μόλις 169.000 γεννήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, σε σύγκριση με τις 273.772 που είχαν καταγραφεί από το ουκρανικό υπουργείο Δικαιοσύνης το 2021 - μια μείωση κατά 38% από την έναρξη του πολέμου.
Το 2024, η Εθνική Ακαδημία Επιστημών της Ουκρανίας υπολόγισε κατά μέσο όρο 0,7 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, το χαμηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο και πολύ χαμηλότερο από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που είναι 2,1 παιδιά ανά γυναίκα και απαιτείται για τη διατήρηση ενός πληθυσμού. Και η κατάρρευση επιταχύνεται: Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι θάνατοι στη χώρα ήταν σχεδόν τετραπλάσιοι από τις γεννήσεις, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. «Αυτός είναι ένας πολύ μεγάλος αριθμός. Η δημογραφική κατάσταση της Ουκρανίας βρίσκεται σε βαθιά κρίση και γίνεται ολοένα σοβαρότερη», δήλωσε η Σβιτλάνα Αξιόνοβα, προσωρινή επικεφαλής του Τμήματος Δημογραφίας της Ακαδημίας. «Θα μπορούσαν να γίνουν πολύ περισσότερα. Ενα από τα σημαντικότερα μέτρα θα ήταν η παροχή υποστήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια της ανατροφής ενός παιδιού - ιδανικά μέχρι να ενηλικιωθεί», δήλωσε.
«Οι οικογένειες δεν θα πρέπει ξαφνικά να βρίσκονται μόνες τους όταν το παιδί συμπληρώνει το πρώτο έτος της ηλικίας του. Η υποστήριξη πρέπει να είναι συνεχής και προβλέψιμη, αντί να κατακερματίζεται σε έναν αριθμό ξεχωριστών, βραχυπρόθεσμων οικονομικών παροχών». Η Αξιόνοβα δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να χρηματοδοτεί την κατάψυξη ωαρίων για τις συζύγους των στρατιωτών, καθώς η Ουκρανία σήμερα υποστηρίζει μόνο την κατάψυξη σπέρματος ή ωαρίων για το προσωπικό που βρίσκεται σε ενεργό υπηρεσία. Η κυβέρνηση καλύπτει μια προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης για τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί, ένα μέτρο που, όπως υποστήριξε, θα πρέπει να επεκταθεί, ώστε να χρηματοδοτούνται πολλαπλές προσπάθειες.
Η απότομη αύξηση του ποσοστού διαζυγίων επιδεινώνει την κατάσταση. «Ο πόλεμος φαίνεται να έχει συμβάλει στην αύξηση των διαζυγίων, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Σε παλαιότερες έρευνες, περίπου το 7% έως 8% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι είχε πάρει διαζύγιο. Τώρα, ορισμένες έρευνες δείχνουν ποσοστά 11% έως 12%», δήλωσε.
ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
«Έχουμε πλέον έναν πιο ηλικιωμένο πληθυσμό, επειδή οι νεότεροι άνθρωποι μετακινούνται στο εξωτερικό. Από την έναρξη της εισβολής πλήρους κλίμακας, έχουμε περισσότερους από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν στο εξωτερικό και, από αυτούς, η πλειονότητα είναι μητέρες με παιδιά», δήλωσε ο υπουργός. Η κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων και η αύξηση του αριθμού των νεκρών του πολέμου επιδεινώνουν το πρόβλημα. Το 2025 καταγράφηκαν 317.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.
Οι ουκρανικές Ενοπλες Δυνάμεις έχουν υποστεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 125.000 έως 150.000 θανάτους από το 2022, με βάση το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών. Δεκάδες χιλιάδες άμαχοι έχουν σκοτωθεί σε σφοδρές μάχες και ρωσικά πλήγματα. «Έχουμε έναν αυξανόμενο αριθμό οικογενειών που έχασαν το άτομο που εξασφάλιζε τα προς το ζην. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται κάθε χρόνο, επειδή εξαρτάται από τη δραστηριότητα στο πεδίο της μάχης και από το πόσοι άνθρωποι χάθηκαν στις πολεμικές επιχειρήσεις», πρόσθεσε ο υπουργός.
Ο θάνατος ανδρών και γυναικών σε ηλικία κατάλληλη να πολεμήσουν επιδεινώνει μια ιστορική έλλειψη. Πολλά ζευγάρια επέλεξαν να μην αποκτήσουν παιδιά κατά τη δεκαετία του 1990, όταν η χώρα αντιμετώπιζε τις βαθιές οικονομικές συνέπειες της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ενωσης. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί δραστικά, από 41 εκατομμύρια ανθρώπους πριν από την εισβολή του 2022 σε περίπου 28,5 εκατομμύρια που ζουν σήμερα σε εδάφη υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία για το πόσοι Ουκρανοί παραμένουν σε εδάφη υπό ρωσική κατοχή, πόσοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα ή πόσοι έχουν σκοτωθεί. Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια εξουθενωτική έλλειψη εργατικού δυναμικού, η οποία επιβαρύνει την οικονομία της. Επιπλέον, δεν υπάρχουν αρκετοί φορολογούμενοι για να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις, τα κοινωνικά επιδόματα ή τις αποζημιώσεις.
Κίνητρα
Η κρίση ώθησε την κυβέρνηση να θεσπίσει δύο νόμους στα τέλη του περασμένου μήνα. «Για να αντιμετωπίσουμε τη μείωση του ποσοστού γεννήσεων, θεσπίσαμε νέα νομοθεσία για την υποστήριξη των εργαζόμενων γονέων: μια εφάπαξ καταβολή (που αντιστοιχεί σε περίπου 825 λίρες) κατά τη γέννηση του παιδιού, ακολουθούμενη από μηνιαία οικονομική ενίσχυση (περίπου 115 λίρες) για τον πρώτο χρόνο, καθώς και επιδοτούμενες υπηρεσίες παιδικής φροντίδας μετά τον πρώτο χρόνο, ώστε οι γονείς να μπορούν να επιστρέψουν στην εργασία τους», δήλωσε ο Ουλιούτιν.Η κυβέρνηση έχει επίσης θεσπίσει νόμους για να ενθαρρύνει τους εργοδότες να προσλαμβάνουν βετεράνους με αναπηρίες ή να καταβάλλουν υποχρεωτικές εισφορές σε ένα Ταμείο που χρηματοδοτεί την προσαρμογή άλλων χώρων εργασίας στις ανάγκες τους. Ηδη παρέχει υπηρεσίες αποκατάστασης στους τραυματίες, εφοδιάζοντας με τεχνητά μέλη κάθε χρόνο 11.000 ανθρώπους που έχουν υποστεί ακρωτηριασμό, πρόσθεσε ο υπουργός. «Αυτό καλύπτει τόσο στρατιωτικό προσωπικό όσο και αμάχους που τραυματίστηκαν εξαιτίας πολεμικών ενεργειών», δήλωσε.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή κατάρρευση. Το 2025 καταγράφηκαν μόλις 169.000 γεννήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, σε σύγκριση με τις 273.772 που είχαν καταγραφεί από το ουκρανικό υπουργείο Δικαιοσύνης το 2021 - μια μείωση κατά 38% από την έναρξη του πολέμου.
Το 2024, η Εθνική Ακαδημία Επιστημών της Ουκρανίας υπολόγισε κατά μέσο όρο 0,7 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, το χαμηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο και πολύ χαμηλότερο από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που είναι 2,1 παιδιά ανά γυναίκα και απαιτείται για τη διατήρηση ενός πληθυσμού. Και η κατάρρευση επιταχύνεται: Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι θάνατοι στη χώρα ήταν σχεδόν τετραπλάσιοι από τις γεννήσεις, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. «Αυτός είναι ένας πολύ μεγάλος αριθμός. Η δημογραφική κατάσταση της Ουκρανίας βρίσκεται σε βαθιά κρίση και γίνεται ολοένα σοβαρότερη», δήλωσε η Σβιτλάνα Αξιόνοβα, προσωρινή επικεφαλής του Τμήματος Δημογραφίας της Ακαδημίας. «Θα μπορούσαν να γίνουν πολύ περισσότερα. Ενα από τα σημαντικότερα μέτρα θα ήταν η παροχή υποστήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια της ανατροφής ενός παιδιού - ιδανικά μέχρι να ενηλικιωθεί», δήλωσε.
«Οι οικογένειες δεν θα πρέπει ξαφνικά να βρίσκονται μόνες τους όταν το παιδί συμπληρώνει το πρώτο έτος της ηλικίας του. Η υποστήριξη πρέπει να είναι συνεχής και προβλέψιμη, αντί να κατακερματίζεται σε έναν αριθμό ξεχωριστών, βραχυπρόθεσμων οικονομικών παροχών». Η Αξιόνοβα δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να χρηματοδοτεί την κατάψυξη ωαρίων για τις συζύγους των στρατιωτών, καθώς η Ουκρανία σήμερα υποστηρίζει μόνο την κατάψυξη σπέρματος ή ωαρίων για το προσωπικό που βρίσκεται σε ενεργό υπηρεσία. Η κυβέρνηση καλύπτει μια προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης για τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί, ένα μέτρο που, όπως υποστήριξε, θα πρέπει να επεκταθεί, ώστε να χρηματοδοτούνται πολλαπλές προσπάθειες.
Η απότομη αύξηση του ποσοστού διαζυγίων επιδεινώνει την κατάσταση. «Ο πόλεμος φαίνεται να έχει συμβάλει στην αύξηση των διαζυγίων, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Σε παλαιότερες έρευνες, περίπου το 7% έως 8% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι είχε πάρει διαζύγιο. Τώρα, ορισμένες έρευνες δείχνουν ποσοστά 11% έως 12%», δήλωσε.
Θνητότητα
Ακόμα και όταν γεννιούνται παιδιά, λιγότερα από αυτά καταφέρνουν να φτάσουν στην ενηλικίωση. Περισσότερα από διπλάσια παιδιά πεθαίνουν πριν συμπληρώσουν την ηλικία των πέντε ετών σε σύγκριση με πριν από δέκα χρόνια, σύμφωνα με μελέτη του 2026, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν παραγγελίας της UNICEF. Μια έρευνα διαπίστωσε ότι 12 στα 1.000 παιδιά πέθαναν πριν από τα πέμπτα γενέθλιά τους κατά τα χρόνια που ακολούθησαν την εισβολή πλήρους κλίμακας, σε σύγκριση με 5 στα 1.000 πριν από μία δεκαετία. Η οργάνωση καταγράφει 947 παιδιά των οποίων ο θάνατος σε πολεμικές συγκρούσεις έχει επιβεβαιωθεί μεταξύ του 2022 και του Οκτωβρίου του 2026, αν και ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερος, δεδομένης της έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων από τις κατεχόμενες περιοχές. Ο αριθμός των νεκρών αμάχων συνεχίζει να αυξάνεται, καθώς η Ρωσία εντείνει τα πλήγματά της σε νοσοκομεία, σχολεία και εμπορικά κέντρα. Ακόμα και τα ζευγάρια που αποκτούν παιδιά κατά τη διάρκεια του πολέμου βρίσκονται σύντομα υπό πίεση να τα μεταφέρουν στο εξωτερικό. «Τα μαζικά πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές και οι διακοπές ηλεκτροδότησης που προκύπτουν από αυτά έχουν προκαλέσει ένα ακόμα κύμα αναχωρήσεων. Για τις οικογένειες με πολύ μικρά παιδιά είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλίσουν ένα βασικό επίπεδο φροντίδας χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα», δήλωσε η Αξιόνοβα. «Κάθε είδηση για ένα παιδί που σκοτώνεται αποτελεί επίσης ακόμα έναν λόγο για τους γονείς να μεταφέρουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό, προκειμένου να προστατεύσουν τη ζωή τους».ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News
En