Το άγχος μπορεί να μετατραπεί από φυσιολογική αντίδραση σε καταστροφική κατάσταση που σε ακινητοποιεί πλήρως. Όταν η εσωτερική ένταση γίνεται ασφυκτική και το μυαλό λειτουργεί σε διαρκή συναγερμό, τα συμπτώματα του ακραίου άγχους αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που απαιτεί άμεση προσοχή. Πολύ πριν η επιστήμη ονοματίσει και κατηγοριοποιήσει τις ψυχικές διαταραχές, η ανθρώπινη εμπειρία είχε καταγράψει πώς το υπερβολικό άγχος καταστρέφει την καθημερινότητα. Η Βιρτζίνια Γουλφ στην Κυρία Ντάλογουεϊ περιγράφει τον Σέπτιμους Γουόρεν Σμιθ, βετεράνο πολέμου που ζει παγιδευμένος στο τραύμα του, ανίκανος να ανταποκριθεί στις απλές απαιτήσεις της ζωής. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τέτοιες καταστάσεις θεραπεύονται σε μεγάλο βαθμό, αρκεί να αναγνωρίσουμε έγκαιρα τα σημάδια κινδύνου.

Διαβάστε: ''Τι σας αγχώνει περισσότερο;'': Οι νέοι απαντούν στο parapolitika.gr για την καθημερινότητα (Bίντεο)

Τι σημαίνει ακραίο άγχος και πώς διαφέρει από το φυσιολογικό

Κάθε άνθρωπος βιώνει ανησυχία και αγωνία κατά διαστήματα. Αυτό αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της ύπαρξής μας. Το ακραίο άγχος όμως ξεχωρίζει καθαρά: πρόκειται για αισθήματα πανικού, φόβου και ανησυχίας που είναι εντελώς δυσανάλογα με την πραγματική απειλή που αντιμετωπίζεις. Δεν αποτελεί επίσημη διάγνωση ούτε κλινικό όρο, αλλά περιγράφει μια κατάσταση όπου χάνεις τη λειτουργικότητά σου. Η εμπειρία του άγχους διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιοι νιώθουν έντονο πόνο στο στομάχι, άλλοι βιώνουν ξαφνικές κρίσεις πανικού. Τα επίπεδα άγχους κυμαίνονται ανάλογα με τις περιστάσεις και τις χρονικές περιόδους. Όταν όμως το άγχος σε παραλύει και δυσκολεύεσαι να λειτουργήσεις στη δουλειά, στο σχολείο ή στις προσωπικές σου σχέσεις, τότε πιθανότατα αντιμετωπίζεις αγχώδη διαταραχή που χρειάζεται αντιμετώπιση.

Πότε το στρες σταματά να είναι ωφέλιμο

Το στρες σε μέτρια δόση μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο. Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι αυξημένα επίπεδα άγχους βελτιώνουν την ταχύτητα και την ακρίβειά σου όταν αντιμετωπίζεις απαιτητικές εργασίες. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το άγχος υπερβαίνει τα φυσιολογικά όρια. Η κρίσιμη διαφορά μεταξύ φυσιολογικού και επικίνδυνου άγχους εντοπίζεται στον τρόπο που επηρεάζει την ικανότητά σου να ζεις κανονικά και στο βαθμό δυσφορίας που προκαλεί. Αν νιώθεις τόσο έντονο άγχος που δεν μπορείς να εργαστείς ή να κοινωνικοποιηθείς, αν αρχίζεις να αποφεύγεις συστηματικά καταστάσεις που πυροδοτούν αυτά τα αισθήματα, τότε έχεις περάσει στο επικίνδυνο επίπεδο.

Αν έχεις αυτά τα συμπτώματα, το άγχος έχει περάσει σε επικίνδυνο επίπεδο

Τα συμπτώματα του ακραίου άγχους εκδηλώνονται τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Η αναγνώρισή τους αποτελεί το πρώτο βήμα για να ζητήσεις τη βοήθεια που χρειάζεσαι. Στο σωματικό επίπεδο, το ακραίο άγχος εμφανίζεται με ταχυκαρδία που σε τρομάζει, ταχύπνοια που σε αφήνει χωρίς αέρα, εφίδρωση ή τρέμουλο που δεν ελέγχεις. Βιώνεις δύσπνοια χωρίς προφανή λόγο, γαστρεντερικά προβλήματα όπως κοιλιακό άλγος και πεπτικές δυσκολίες, ενώ ο ύπνος σου διαταράσσεται σοβαρά.

Τα ψυχολογικά συμπτώματα είναι εξίσου ανησυχητικά. Νιώθεις έντονο φόβο ή ανησυχία που δεν δικαιολογείται από την πραγματικότητα. Η ευερεθιστότητα και η αναταραχή κυριαρχούν στην καθημερινότητά σου. Αποφεύγεις κοινωνικές περιστάσεις ή όταν συμμετέχεις βιώνεις τεράστιο άγχος. Η συγκέντρωσή σου καταρρέει και δυσκολεύεσαι να ολοκληρώσεις ακόμα και απλά καθήκοντα. Οι διαπροσωπικές σου σχέσεις υποφέρουν, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις εμφανίζονται αυτοκτονικές σκέψεις που απαιτούν άμεση επαγγελματική παρέμβαση.

Κρίσεις πανικού: όταν το άγχος εκρήγνυται

Το ακραίο άγχος συχνά εκδηλώνεται μέσω κρίσεων πανικού. Αυτές χαρακτηρίζονται από ξαφνικό κύμα τρομακτικού φόβου ή δυσφορίας που συνοδεύεται από πολλαπλά σωματικά συμπτώματα: ταχυκαρδία που νομίζεις ότι θα σε σκοτώσει, αίσθημα πνιγμού, ναυτία, ανεξέλεγκτο τρέμουλο, ρίγη. Νιώθεις ότι επίκειται καταστροφή, ότι χάνεις τον έλεγχο ή ότι τρελαίνεσαι. Πολλοί περιγράφουν την αίσθηση ότι πρόκειται να πεθάνουν εκείνη τη στιγμή.

Οι διαφορετικές μορφές σοβαρών αγχωδών διαταραχών

Υπάρχουν πολλοί τύποι αγχώδους διαταραχής που απαιτούν διαφορετική προσέγγιση. Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή χαρακτηρίζεται από υπερβολική ανησυχία για ποικίλα γεγονότα και καταστάσεις, συνοδευόμενη από νευρικότητα, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, μυϊκή ένταση και διαταραχές ύπνου.

Η διαταραχή πανικού προκαλεί έντονες και επαναλαμβανόμενες κρίσεις που ξεσπούν ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση. Η διαταραχή κοινωνικού άγχους δημιουργεί ακραία αισθήματα φόβου σε κοινωνικές περιστάσεις, περιορίζοντας δραστικά τη ζωή σου.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες εμφανίζεται μετά από τραυματικό γεγονός και προκαλεί συμπτώματα ακραίου άγχους και αγωνίας που επιμένουν. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή περιλαμβάνει ανεπιθύμητες επαναλαμβανόμενες σκέψεις συνδυασμένες με ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Τα άτομα με αυτή τη διαταραχή επαναλαμβάνουν συγκεκριμένες πράξεις για να νιώσουν προσωρινή ανακούφιση από το άγχος που προκαλούν οι εμμονικές τους σκέψεις.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας μπορούν να αλλάξουν ριζικά την πορεία της ζωής σου. Οι αγχώδεις διαταραχές θεραπεύονται αποτελεσματικά με τις κατάλληλες παρεμβάσεις, επιτρέποντάς σου να ανακτήσεις τον έλεγχο και την ποιότητα ζωής που σου αξίζει.