Η φετινή περίοδος γρίπης ξεχωρίζει για την έντασή της, με το νέο στέλεχος υποκλάδου Κ να εξαπλώνεται ταχύτατα. Παρόλα αυτά, νέα επιστημονικά ευρήματα αλλάζουν όσα γνωρίζαμε για τη μετάδοση του ιού και αποκαλύπτουν τα καθημερινά λάθη που κάνουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε, διευκολύνοντας την εξάπλωσή του. Ερευνητές από κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ διεξήγαγαν πρωτοποριακή μελέτη που ρίχνει νέο φως στους μηχανισμούς μετάδοσης και προσφέρει πρακτικές λύσεις προστασίας.

Διαβάστε: "Θερίζει" η γρίπη, απαιτείται άμεσος εμβολιασμός: Ποιες οι ομάδες υψηλού κινδύνου, ποια τα συμπτώματα της νόσου και πώς μεταδίδουν οι ασυμπτωματικοί

Το πείραμα που άλλαξε όσα ξέραμε για τη γρίπη

Ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ σχεδίασε ένα πρωτοποριακό πείραμα για να κατανοήσει πώς μεταδίδεται πραγματικά η γρίπη στην καθημερινότητα. Τοποθέτησαν φοιτητές που νοσούσαν από γρίπη σε κοινό χώρο με υγιείς μεσήλικες εθελοντές, αναπαράγοντας συνθήκες πραγματικής ζωής. Το αποτέλεσμα προκάλεσε έκπληξη: κανένας από τους υγιείς συμμετέχοντες δεν μολύνθηκε, παρά την παρατεταμένη επαφή. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε απομονωμένο όροφο ξενοδοχείου στη Βαλτιμόρη, όπου πέντε άτομα με επιβεβαιωμένη γρίπη και έντεκα υγιείς εθελοντές συνυπήρχαν για εβδομάδες. Οι συμμετέχοντες ασχολούνταν με καθημερινές δραστηριότητες όπως συζητήσεις, γιόγκα και χορό, ενώ μοιράζονταν κοινά αντικείμενα όπως στυλό και ταμπλέτες.

Γιατί δεν κόλλησε κανείς: οι τρεις κρίσιμοι παράγοντες

Η έρευνα, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Pathogens, εντόπισε τρεις καθοριστικούς παράγοντες που εξηγούν την απουσία μολύνσεων. Ο Δρ. Τζιάνιου Λάι, επικεφαλής της ανάλυσης δεδομένων, επισημαίνει ότι παρότι οι ασθενείς έφεραν υψηλά επίπεδα ιού στις ρινικές κοιλότητες, ο περιορισμένος βήχας μείωσε δραματικά την απελευθέρωση ιικών σωματιδίων στον αέρα. Ο εξαερισμός αναδείχθηκε ως κρίσιμος παράγοντας προστασίας. Το καλοριφέρ και ο αφυγραντήρας του δωματίου δημιουργούσαν συνεχή κυκλοφορία αέρα, αραιώνοντας τις μικρές ποσότητες ιού που απελευθερώνονταν. Επιπλέον, η ηλικία των εθελοντών έπαιξε ρόλο, καθώς οι μεσήλικες εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στη γρίπη σε σχέση με νεότερους ενήλικες.

Τα καθημερινά λάθη που διευκολύνουν τη μετάδοση της γρίπης

Ο Δρ. Ντόναλντ Μίλτον, καθηγητής και ειδικός στην αεροβιολογία λοιμωδών νοσημάτων, εξηγεί ότι η έρευνα αποκαλύπτει συγκεκριμένα λάθη που κάνουμε καθημερινά. Η στενή επαφή σε κλειστούς χώρους με ανεπαρκή κυκλοφορία αέρα αποτελεί την πιο επικίνδυνη συνθήκη, κάτι που συμβαίνει συχνά στην καθημερινότητά μας χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Η παραμονή σε χώρους όπου ο αέρας παραμένει στάσιμος επιτρέπει τη συσσώρευση ιικών σωματιδίων, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης. Επιπλέον, η έλλειψη προστασίας κοντά σε άτομα που βήχουν αποτελεί σοβαρό λάθος, καθώς ο βήχας είναι ο σημαντικότερος μηχανισμός μετάδοσης του ιού.

Πώς να προστατευθείτε αποτελεσματικά από τη γρίπη

Τα ευρήματα της μελέτης προσφέρουν συγκεκριμένες οδηγίες προστασίας. Οι φορητοί καθαριστές αέρα που ανακυκλώνουν και φιλτράρουν τον αέρα μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης σε εσωτερικούς χώρους. Η συσκευή λειτουργεί αραιώνοντας τη συγκέντρωση ιικών σωματιδίων, όπως ακριβώς συνέβη στο πείραμα. Όταν βρίσκεστε κοντά σε άτομο που βήχει, η χρήση μάσκας τύπου Ν95 παραμένει η αποτελεσματικότερη προστασία. Ο Μίλτον τονίζει ότι η μάσκα δεν αποτελεί υπερβολή αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο άμυνας. Επιπρόσθετα, ο καλός εξαερισμός των χώρων, ιδιαίτερα μέσω φυσικού αερισμού ή μηχανικών συστημάτων, μειώνει δραστικά την πιθανότητα μετάδοσης.

Η σημασία της έρευνας για τη δημόσια υγεία

Η μελέτη αποτελεί την πρώτη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή που εξετάζει λεπτομερώς την αερογενή μετάδοση της γρίπης μεταξύ φυσικά μολυσμένων και υγιών ατόμων. Σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες που χρησιμοποιούσαν εργαστηριακές μολύνσεις, αυτή η προσέγγιση αντανακλά πραγματικές συνθήκες. Οι ερευνητές συνέλεξαν εκτενή δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων καθημερινών αναφορών συμπτωμάτων, ρινικών επιχρισμάτων, δειγμάτων σάλιου και αιματολογικών εξετάσεων. Χρησιμοποίησαν τη συσκευή Gesundheit II για τη συλλογή δειγμάτων εκπνεόμενης αναπνοής, παρακολουθώντας την έκθεση στον ιό τόσο γύρω από τους συμμετέχοντες όσο και στο γενικότερο περιβάλλον.

Η επιδημιολογική κατάσταση της γρίπης σήμερα

Η ανάπτυξη αποτελεσματικότερων στρατηγικών για τον περιορισμό των επιδημιών γρίπης αποτελεί προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Η γρίπη προκαλεί εκτεταμένη νοσηρότητα, με έως και ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους να προσβάλλονται ετησίως από εποχική γρίπη σε όλο τον κόσμο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τρέχουσα περίοδος έχει καταγράψει τουλάχιστον 7,5 εκατομμύρια κρούσματα, με 81.000 νοσηλείες και πάνω από 3.000 θανάτους. Ο Μίλτον υπογραμμίζει ότι η αλλαγή των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών για τον έλεγχο λοιμώξεων απαιτεί ισχυρές αποδείξεις από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, όπως αυτή που διεξήχθη. Η ερευνητική ομάδα συνεχίζει να διερευνά σε ποιον βαθμό η γρίπη μεταδίδεται μέσω εισπνοής και υπό ποιες ακριβώς συνθήκες λαμβάνει χώρα η αερογενής μετάδοση. Τα αποτελέσματα αναμένεται να διαμορφώσουν νέες πρακτικές προστασίας που θα μειώσουν τη διασπορά του ιού στην καθημερινότητα.