Ορισμένες ουσίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για τη νεφρική λειτουργία και σε ακραίες περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Τα νεφρά αποτελούν βασικό «φίλτρο» του οργανισμού, απομακρύνοντας άχρηστα και τοξικά κατάλοιπα, ρυθμίζοντας την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών, το pH του αίματος αλλά και την αρτηριακή πίεση. Όταν η λειτουργία τους διαταραχθεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολυεπίπεδες και επικίνδυνες. Εκτός από την αποφυγή του αλκοόλ και την υιοθέτηση μιας διατροφής φιλικής προς τα νεφρά, οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή και στη χρήση ορισμένων φαρμακευτικών ή ναρκωτικών ουσιών, που έχουν συνδεθεί με σοβαρές επιπλοκές.

Διαβάστε: Μην τα ανακατεύεις ποτέ: Τα 2 φάρμακα που δεν πρέπει να πίνεις με καφέ

Πώς τα ψυχοδιεγερτικά "χτυπούν" τα νεφρά

Σύμφωνα με ειδικούς στην κλινική τοξικολογία, η νεφρική τοξικότητα σχετίζεται πολύ συχνά με τη χρήση ψυχοδιεγερτικών ουσιών, όπως η κοκαΐνη, η έκσταση (MDMA), η μεθαμφεταμίνη, οι καθινόνες και γενικότερα οι αμφεταμίνες. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει το healthstat.gr, ο Benjamín Climent, μέλος του Socidrogalcohol και επικεφαλής της Μονάδας Κλινικής Τοξικολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο της Βαλένθια, εξήγησε στο CuídatePlus ότι η νεφρική τοξικότητα ή νεφροτοξικότητα που προκαλείται από τα φάρμακα «σχετίζεται σχεδόν πάντα με τη χρήση ψυχοδιεγερτικών». Σε αυτά περιλαμβάνονται η κοκαΐνη, αλλά και η έκσταση (MDMA), η μεθαμφεταμίνη (crystal meth), οι καθινόνες και, γενικά, όλα εκείνα που ανήκουν στην ευρεία οικογένεια των αμφεταμινών. «Όλα τα ψυχοδιεγερτικά φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν νεφροτοξικότητα επειδή προκαλούν αυτό που ονομάζουμε συμπαθητικομιμητική συμπτωματολογία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα σοβαρή αρτηριακή υπέρταση και αγγειοσύσπαση (στένωση) των αρτηριών».

Αυτή η αγγειοσύσπαση συμβαίνει σε όλο το σώμα και στους νεφρούς έχει ως αποτέλεσμα τη στένωση των νεφρικών αρτηριών. Επιπλέον, μερικές φορές επηρεάζει και τους μύες και προάγει «μυϊκή νέκρωση, η οποία προκαλεί την απελευθέρωση μυϊκής πρωτεΐνης (μυοσφαιρίνης) στο αίμα», σε μια διαδικασία που, σύμφωνα με τον Climent, «ονομάζεται οξεία ραβδομυόλυση». Αυτές οι απελευθερούμενες πρωτεΐνες, «όταν φιλτράρονται στο νεφρό, βλάπτουν τις δομές που είναι γνωστές ως νεφρικά σωληνάρια και προκαλούν οξεία σωληναριακή νέκρωση». Το τελικό αποτέλεσμα είναι η οξεία νεφρική ανεπάρκεια.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Σε γενικές γραμμές, οι επιπτώσεις που περιγράφονται ανωτέρω εμφανίζονται συνήθως στο πλαίσιο οξείας δηλητηρίασης. «Πρόκειται σχεδόν πάντα για συνήθεις χρήστες ναρκωτικών ουσιών και συχνά, χωρίς να γνωρίζει το γιατί, κάποιος που κάνει τακτική χρήση έχει ξαφνικά μια οξεία κατάσταση κατά την οποία εμφανίζεται μια επιπλοκή αυτού του τύπου», τονίζει ο εκπρόσωπος της Socidrogalcohol, ο οποίος προσθέτει ότι δεν είναι μόνο η νεφρική βλάβη που συνήθως εμφανίζεται, αλλά ότι ταυτόχρονα προκύπτουν και άλλα προβλήματα.

«Ένας ασθενής που είχε οξεία νεφρική ανεπάρκεια λόγω δηλητηρίασης από κοκαΐνη ή άλλα ψυχοδιεγερτικά φάρμακα βρίσκεται σε ευάλωτη κατάσταση», επισημαίνει. «Αν συνεχίσουν να κάνουν χρήση, και το έχουμε δει αυτό, είναι πολύ πιθανό να έχουν σύντομα άλλο ένα επεισόδιο αποσυμφόρησης της νεφρικής λειτουργίας».

Τι προκαλούν τα ψυχοδιεγερτικά

Tα ψυχοδιεγερτικά είναι από τις πιο διαδεδομένες παράνομες ουσίες στην Ευρώπη και μπορούν να προκαλέσουν ένα γενικευμένο τοξικό σύνδρομο, με αυξημένα επίπεδα αδρεναλίνης, νοραδρεναλίνης και σεροτονίνης. Η υπερδιέγερση αυτή οδηγεί σε:

  • σοβαρή υπέρταση
  • ταχυκαρδία
  • υπερθερμία
  • μειωμένη αιμάτωση ζωτικών οργάνων

Η καρδιά και ο εγκέφαλος είναι τα πιο ευάλωτα όργανα, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις προσβάλλονται και το ήπαρ και οι νεφροί. Δεν είναι λίγα τα περιστατικά όπου έχει καταγραφεί πολυοργανική ανεπάρκεια, ακόμη και μετά από δόσεις που θεωρούνται «συνηθισμένες».

Εκτός από τα διεγερτικά, βλάβη στα νεφρά μπορούν να προκαλέσουν και τα οπιούχα. Η καταστολή της συνείδησης μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη ακινησία, προκαλώντας μυϊκή νέκρωση και απελευθέρωση τοξικών πρωτεϊνών στο αίμα. Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η ενδοφλέβια χρήση, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο λοιμώξεων, ταχείας υπέρτασης και εκτεταμένων ιστικών βλαβών, που επιβαρύνουν επιπλέον τη νεφρική λειτουργία. Τέλος, αν και σπανιότερα, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις νεφρικής τοξικότητας από συνθετικά κανναβινοειδή. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως αν η βλάβη οφείλεται στις ίδιες τις ουσίες ή στα πρόσθετα και νοθευτικά συστατικά που συχνά περιέχουν.