«Σήµερα, η γονιδιακή θεραπεία περήφανα παρουσιάζει αιµορροφιλικούς που παίζουν ποδόσφαιρο, παιδιά που γεννήθηκαν µε συγγενή τύφλωση και βρήκαν το φως τους, ασθενείς µε ανοσοανεπάρκεια που πήγαν σχολείο και πολλά άλλα εντυπωσιακά επιτεύγµατα», λέει, µε ιδιαίτερη έµφαση, στα «Παραπολιτικά» η αιµατολόγος Ευαγγελία Γιαννάκη. Και όπως υπογραµµίζει, «οι προηγµένες, γονιδιακές και κυτταρικές, θεραπείες έχουν επαναπροσδιορίσει το παραδοσιακό φαρµακευτικό µοντέλο». Όλα αυτά που υποστηρίζει µε εµφατικό τρόπο η κ. Γιαννάκη θα µπορούν να γίνουν πλέον και στη χώρα µας, στο νέο νοσηλευτικό κτίριο του νοσοκοµείου «Παπανικολάου» της Θεσσαλονίκης, στο οποίο η ίδια θα είναι η επιστηµονικά υπεύθυνη της νέας µονάδας γονιδιακών και κυτταρικών θεραπειών.

«Το προηγµένο θεραπευτικό προϊόν δεν είναι ένα φάρµακο το οποίο παρασκευάζεται προτυποποιηµένα και µαζικά, αλλά είναι εξατοµικευµένο, προέρχεται από τον ασθενή, χρησιµοποιεί ως πρώτη ύλη τα κύτταρα του ασθενούς και επιστρέφει στον ίδιο», εξηγεί η κ. Γιαννάκη στα «Π» και συµπληρώνει: «Το φάρµακο είναι ζωντανό, διότι δεν είναι µια χηµική ουσία η οποία θα µεταβολιστεί και θα απεκκριθεί, αλλά είναι κύτταρο, το οποίο παραµένει µακροπρόθεσµα στον οργανισµό και ασκεί τον ρόλο τον οποίο του ζητάµε να ασκήσει. Αυτές όµως οι εξαιρετικά αποτελεσµατικές θεραπείες έχουν έρθει στη χώρα µας µε εξωπραγµατικά οικονοµικά κόστη, τα οποία ξεκινούν από µερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ και σε µερικές περιπτώσεις ξεπερνούν τα 3 εκατοµµύρια ευρώ ανά ασθενή».

Το φάρµακο είναι ζωντανό, διότι δεν είναι µια χηµική ουσία η οποία θα µεταβολιστεί και θα απεκκριθεί, αλλά είναι κύτταρο.


Έτσι, τον ερχόµενο Μάιο έχει προγραµµατισθεί και αναµένεται να παραδοθεί προς χρήση και πλήρη λειτουργία το νέο πρότυπο Κέντρο, µοναδικό στη χώρα µας, σε κτίριο του νοσοκοµείου της Θεσσαλονίκης «Παπανικολάου», η ανέγερση του οποίου προχωρά εντός χρονοδιαγραµµάτων, σύµφωνα µε όσα διαβεβαιώνει, σε κάθε ευκαιρία, ο ίδιος ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης.

Πρόκειται για ένα ανεξάρτητο κτίριο, συνολικής επιφανείας 3.000 τ.µ., στο οποίο θα στεγαστεί εξειδικευµένο Κέντρο, αφιερωµένο στις κυτταρικές και τις γονιδιακές θεραπείες για τους αιµατολογικούς ασθενείς, τα εργαστήρια της Αιµατολογικής Κλινικής, καθώς και µία Ειδική Νοσηλευτική Μονάδα 11 κλινών - µονώσεων για εσωτερικούς ασθενείς του «Παπανικολάου».

Το κτίριο θα είναι τριώροφο, ενώ ο συνολικός προϋπολογισµός του έργου ανέρχεται σε 13.787.078 ευρώ, εκ των οποίων τα 7.454.713 ευρώ θα χορηγηθούν από το Ταµείο Ανάκαµψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε.

Το κύριο αντικείµενο του έργου, λοιπόν, είναι η κατασκευή ενός πολυλειτουργικού τριώροφου κτιρίου που θα φιλοξενεί τα εξής:

  • Εργαστήρια Αιµατολογικής Κλινικής: Χώροι για ερευνητικές δραστηριότητες, για πειραµατικές µελέτες και για κλινικές δοκιµές σχετικά µε αιµατολογικές παθήσεις και θεραπείες.
  • Ειδική Νοσηλευτική Μονάδα: Μια µονάδα φροντίδας µε 11 κλίνες - µονώσεις για την εφαρµογή σε ασθενείς µε αιµατολογικές παθήσεις όλων των εξειδικευµένων (γονιδιακών - κυτταρικών κ.λπ.) θεραπειών, που θα εφαρµόζονται στους νοσηλευόµενους ασθενείς. Πρόκειται για µονόκλινους θαλάµους µε ιδιαίτερο χώρο υγιεινής και µε προθάλαµο, για τον έλεγχο της εισόδου προσώπων και εφοδίων (SAS).
  • Πρόσβαση και περιβάλλων χώρος: Η πρόσβαση στο κτίριο θα εξασφαλίζεται µε κλειστό συνδετήριο διάδροµο, µε ελαφρά κλίση στο ισόγειο. Επίσης, προβλέπεται η διαµόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, µε προσαρµογή των οδών της προσπέλασης, µε κατασκευή τοίχων για αντιστήριξη και µε φύτευση.
Συνολικά, στόχος του έργου είναι η δηµιουργία ενός σύγχρονου Κέντρου για την αιµατολογία και τις γονιδιακές θεραπείες, το οποίο θα εξυπηρετεί την έρευνα, τη θεραπεία ασθενών και την επιστηµονική πρόοδο σε αυτόν τον τοµέα της Ιατρικής.


Επιστημονικές πρωτιές της αιµατολογικής κλινικής του "Παπανικολάου"

Σηµειώνεται ότι οι αξιοσηµείωτες επιστηµονικές πρωτιές της αιµατολογικής κλινικής του «Παπανικολάου» κατέστησαν το ίδρυµα ως επιλέξιµο για την ανέγερση του νέου κτιρίου, το οποίο θα συγκεντρώσει όλη τη δραστηριότητα της αιµατολογικής κλινικής του νοσοκοµείου, µε µερικές από τις σχετικές πρωτιές της να είναι οι εξής:

  • Πρώτη διενέργεια µεταµοσχεύσεων µυελού οστών στην Ελλάδα, στο πλαίσιο οργανωµένης Μονάδας, τόσο αυτόλογης (1985) όσο και αλλογενούς (1990).
  • Πρώτη ψύξη και αποθήκευση µοσχεύµατος µυελού σε υγρό άζωτο στην Ελλάδα, το 1990.
  • Πρώτη φορά χρησιµοποίηση στην Ελλάδα αλλογενών µοσχευµάτων αιµοποιητικών κυττάρων από το αίµα αντί του µυελού (1995).
  • Πρώτη φορά παγκοσµίως χρησιµοποίηση της µεταµόσχευσης αιµοποιητικών κυττάρων στη θεραπεία προϊούσας µορφής σκλήρυνσης κατά πλάκας (1995). Η πλειονότητα των εξειδικευµένων κέντρων της Ευρώπης εφάρµοζε για πολλά χρόνια το πρωτόκολλό της.
  • Πρώτη ψύξη και αποθήκευση βλαστοκυττάρων πλακούντα, το 1998
  • Πρώτη συλλογή και αποθήκευση βλαστοκυττάρων από παιδί που γεννήθηκε σε οικογένεια µε άλλο παιδί που έπασχε από λευχαιµία, το 1999.
  • Πρώτη εφαρµογή στην Ελλάδα -και εντός των πρώτων 5 διεθνώς- µεταµόσχευσης σε ασθενείς µε συστηµατικό ερυθηµατώδη λύκο και ψωριασική αρθρίτιδα, συστηµατική σκλήρυνση.
  • Πρώτη φορά διεθνώς αξιολόγηση της ασφάλειας και της αποτελεσµατικότητας συλλογής αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων σε ασθενείς µε µεσογειακή αναιµία, στο πλαίσιο του προγράµµατος εφαρµογής γονιδιακής θεραπείας σε ασθενείς µε µεσογειακή λευχαιµία, το οποίο διεξήχθη σε συνεργασία µε το Πανεπιστήµιο Washington του Σιάτλ και χρηµατοδότηση από τα National Institutes of Health των ΗΠΑ.
  • Πρώτη ελληνική Μονάδα Μεταµόσχευσης Αιµοποιητικών Κυττάρων, που λειτουργεί µε σύστηµα διαχείρισης ποιότητας. Εχει λάβει τη διεθνή διαπίστευση EBMTJACIE (23-10-2013).
  • Πρώτη εφαρµογή της εξωσωµατικής φωτοθεραπείας (ECP) σε ασθενείς µε νόσο µοσχεύµατος κατά ξενιστή στην Ελλάδα.
  • Χορήγηση αναστολέων συµπληρώµατος έπειτα από πλήρη διαγνωστική προσέγγιση για πρώτη φορά σε ασθενείς µε θροµβωτική µικροαγγειοπάθεια µετά τη µεταµόσχευση.
  • Πρώτο διαπιστευµένο κέντρο διενέργειας κυτταρικών θεραπειών ως προς όλες τις ισχύουσες το 2022 ενδείξεις.
  • Πρώτη εφαρµογή κυτταρικών θεραπειών στο πολλαπλούν µυέλωµα, στο πλαίσιο κλινικής µελέτης.
  • Πιστοποιηµένο Κέντρο Εµπειρογνωµοσύνης για σύνδροµα ενδοθηλιακής βλάβης. Η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία και βλάβη έχει ενοχοποιηθεί για την παθογένεση ποικίλων νοσηµάτων. Πολλές φορές τα σύνδροµα αυτά σχετίζονται µετά την εφαρµογή των καινοτόµων θεραπειών και της αλλογενούς µεταµόσχευσης.


Η καινοτόµος πρωτοβουλία του Αιµατολογικού Τµήµατος

Επίσης, σύµφωνα µε όσα αναφέρει στα «Π» η κ. Γιαννάκη, «µία ακόµα καινοτόµος πρωτοβουλία του Αιµατολογικού Τµήµατος είναι η ιδιοπαραγωγή (“in house”) CART λεµφοκυττάρων τρίτης γενιάς στη Μονάδα Γονιδιακής και Κυτταρικής Θεραπείας, η οποία λειτουργεί ως αδειοδοτηµένη από τον ΕΟΦ (από το 2018) µονάδα παραγωγής προηγµένων θεραπειών».

Η ίδια µας εξηγεί χαρακτηριστικά: «Η ιδιοπαραγωγή των CAR-T κυττάρων θα ξεκινήσει εντός του 2026 και αναµένεται να µειώσει σηµαντικά τον χρόνο αναµονής των ασθενών, ο οποίος σήµερα εξαρτάται από τη χρονοβόρα αποστολή των κυττάρων τους στο εξωτερικό και την επιστροφή του τελικού προϊόντος στο κέντρο φροντίδας του ασθενούς. Επιπρόσθετα, δεδοµένου του εξαιρετικά υψηλού κόστους των CAR-T θεραπειών -που ανέρχεται σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ανά ασθενή-, η ιδιοπαραγωγή εκτιµάται ότι θα µειώσει δραστικά το κόστος - έως και 10 φορές. Το συνολικό όφελος συνίσταται στην ταχύτερη, ισότιµη και βιώσιµη πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία, σε συνδυασµό µε σηµαντική εξοικονόµηση πόρων για το σύστηµα Υγείας. Η πρωτοβουλία για την “in-house” παραγωγή CAR-T θεραπειών συνιστά την πλέον αποδοτική αξιοποίηση του νέου κτιρίου προς άµεσο και µετρήσιµο όφελος των ασθενών, αναδεικνύοντας το ΕΣΥ ως φορέα καινοτοµίας, επιστηµονικής αριστείας και κοινωνικής αποδοτικότητας και δηµιουργώντας ισχυρές προοπτικές για τη µελλοντική ανάπτυξη και εφαρµογή ακόµα περισσότερων προηγµένων θεραπειών στη χώρα µας».