Η κακή διαχείριση των οικονομικών και η αύξηση των ληξιπρόθεσμων πληρωμών μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια άνοιας, ακόμη και πέντε χρόνια πριν από την επίσημη διάγνωση. Σύμφωνα με έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης, που εξέτασε πιστωτικά δεδομένα και στοιχεία του Medicare, οι χρηματοοικονομικοί δείκτες των ατόμων που αναπτύσσουν άνοια παρουσιάζουν σταδιακή επιδείνωση πολύ πριν γίνει αντιληπτό το πρόβλημα.

Διαβάστε: Πριν εμφανιστεί η άνοια, το σώμα "μιλάει": Αυτά είναι τα 10 προειδοποιητικά σημάδια που υποτιμάμε

Η σύνδεση μεταξύ άνοιας και συσσώρευσης χρέους

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ και συναφών διαταραχών προκαλούν προβλήματα στη λήψη οικονομικών αποφάσεων, οδηγώντας σε ανεξέλεγκτη συσσώρευση χρέους. Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνονται και από προηγούμενη μελέτη του 2020 της Σχολής Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins, που κατέγραψε παρόμοια μοτίβα οικονομικής συμπεριφοράς.

Η Μάρσι Τίντγουελ από το Μπλούμινγκτον της Ιντιάνα δήλωσε στο CNN ότι τα ευρήματα δεν την εκπλήσσουν καθόλου. Η μητέρα της, που για δεκαετίες ήταν εξαιρετικά οργανωμένη στη διαχείριση των οικογενειακών οικονομικών, άρχισε να παρουσιάζει ανησυχητικές αλλαγές γύρω στο 2015.

Ανησυχητικά σημάδια άνοιας στην καθημερινή οικονομική διαχείριση

Τα πρώτα σημάδια άνοιας εμφανίστηκαν στην τήρηση των οικονομικών αρχείων. Το ημερολόγιο επιταγών και συναλλαγών που η μητέρα της Τίντγουελ κρατούσε επί χρόνια μετατράπηκε σε χαοτικό σημειωματάριο με διαγραμμένες και ξαναγραμμένες εγγραφές. «Υπήρχαν ένα σωρό γραπτά σβησμένα και ξαναγραμμένα. Αργότερα, είδα ότι έκανε ανάληψη μεγάλων ποσών από τις οικονομίες της, περισσότερα από όσα χρειαζόταν, για ψώνια», είπε η ίδια.

Υπερβολικές δαπάνες στη καθημερινότητα

Η Τζέιν Σίμπλεϊ από το Ηνωμένο Βασίλειο βίωσε παρόμοια κατάσταση και με τους δύο γονείς της, που διαγνώστηκαν με διαφορετικές μορφές άνοιας. Η μητέρα της, που έμεινε στο σπίτι της, παρουσίαζε ανεξέλεγκτη συμπεριφορά στις καθημερινές συναλλαγές καθώς η κατάστασή της εξελισσόταν.

Τα σημάδια άνοιας περιλαμβάνουν συχνά υπερβολικές αγορές άχρηστων αντικειμένων, από εξοπλισμό καθαρισμού μέχρι πολυτελή τρόφιμα που δεν χρειάζονται. Η μητέρα της Σίμπλεϊ έπεφτε επίσης θύμα τηλεφωνικών απατών, υπογράφοντας ψεύτικα ασφαλιστήρια συμβόλαια και διαθέτοντας χρήματα σε αμφίβολες συναλλαγές.

Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σημάδι ήταν οι επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στο μηχάνημα αυτόματης ανάληψης, δύο έως τρεις φορές ημερησίως, με τη μητέρα της να μοιράζει τα χρήματα σε οποιονδήποτε της τα ζητούσε. Η Σίμπλεϊ φοβόταν ότι η μητέρα της θα εξάντλαγε όλες τις οικονομίες της.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν ότι παρά τα οικονομικά προβλήματα, η κοινωνική λειτουργικότητα παρέμεινε σχετικά ανέπαφη. Η μητέρα της Σίμπλεϊ συνέχιζε να περπατά, να ψωνίζει και να παρακολουθεί μαθήματα γιόγκα μόνη της, διατηρώντας μεγάλο μέρος της αυτονομίας και των κοινωνικών σχέσεών της. Αυτό καθιστούσε δυσκολότερη την αναγνώριση των σημαδιών άνοιας από το οικογενειακό περιβάλλον.

Οι προσπάθειες της Σίμπλεϊ και του αδελφού της να περιορίσουν τη διαρροή χρημάτων αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές. Όταν της έδιναν μετρητά για μία εβδομάδα, τα ξόδευε αμέσως. Η αφαίρεση της κάρτας ανάληψης ακολούθησε, αλλά σύντομα η κατάστασή της επιδεινώθηκε δραματικά, χάνοντας την ικανότητα να τηρεί τις καθημερινές ρουτίνες.

Καινοτόμες λύσεις για οικονομική αυτονομία

Από την προσωπική της εμπειρία, η Σίμπλεϊ ίδρυσε μαζί με τον σύζυγό της την εταιρεία Sibstar, που προσφέρει ειδική χρεωστική κάρτα για άτομα με άνοια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η κάρτα επιτρέπει στους ασθενείς να διατηρούν κάποιο επίπεδο οικονομικής αυτονομίας και κοινωνικής συμμετοχής, ενώ οι φροντιστές μπορούν να παρακολουθούν τις συναλλαγές μέσω ειδικής εφαρμογής.

Καθώς τα σημάδια άνοιας επιδεινώνονται, η κάρτα επιτρέπει τον καθορισμό ορίων στα ποσά που δαπανώνται ημερησίως ή εβδομαδιαίως. Οι φροντιστές μπορούν επίσης να περιορίσουν τη χρήση της κάρτας σε συγκεκριμένα σημεία, αποκλείοντας για παράδειγμα τα μηχανήματα ανάληψης μετρητών ή τις διαδικτυακές αγορές, προστατεύοντας έτσι τα άτομα από χρέος και οικονομική εκμετάλλευση.