Ο ύπνος δεν χωρίζεται απλά σε πρωινούς και βραδινούς τύπους ανθρώπων. Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική έρευνα, υπάρχουν πέντε διακριτοί τύποι ύπνου. Μάλιστα, το ποιος τύπος είσαι συνδέεται άμεσα με την υγεία και τον τρόπο ζωής σου. Αυτές οι κρυφές υποκατηγορίες ανάμεσα σε όσους ξυπνούν νωρίς και όσους κοιμούνται αργά συνδέονται με συγκεκριμένα πρότυπα ανθρώπινης συμπεριφοράς και υγείας. Μία ομάδα πρωινών τύπων, για παράδειγμα, παρουσιάζει τα λιγότερα προβλήματα υγείας συνολικά, ενώ μια άλλη ομάδα εμφανίζει υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης. Οι βραδινοί τύποι, από την άλλη, δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη ποικιλία κύκλων και αποτελεσμάτων.

Η ψηφιακή εποχή αλλάζει τα πρότυπα ύπνου

«Στη σημερινή ψηφιακή εποχή και μετά την πανδημία, τα πρότυπα ύπνου είναι πιο ποικίλα από ποτέ», εξηγεί ο Le Zhou, μεταπτυχιακός φοιτητής νευροεπιστήμονας από το Πανεπιστήμιο McGill στον Καναδά. «Η κατανόηση αυτής της βιολογικής ποικιλομορφίας θα μπορούσε τελικά να βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων προσεγγίσεων για τον ύπνο, τα εργασιακά ωράρια και την υποστήριξη της ψυχικής υγείας».

Οι πρωινοί και βραδινοί τύποι αποτελούν τους πιο γνωστούς χρονότυπους, δηλαδή προφίλ που περιγράφουν πότε κατά τη διάρκεια της ημέρας ένα άτομο είναι πιο ξύπνιο ή νυσταγμένο. Εδώ και χρόνια, ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι υπάρχουν πολύ περισσότεροι από δύο χρονότυποι.

Πέντε διαφορετικοί τύποι ύπνου με μοναδικά χαρακτηριστικά

Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα υγείας και τα αυτοαναφερόμενα πρότυπα ύπνου 27.030 ενηλίκων μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας από τη βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank, αποκαλύπτοντας δύο υποτύπους πρωινών ανθρώπων και τρεις ομάδες βραδινών τύπων. Παρόμοιες υποκατηγορίες προέκυψαν όταν οι ερευνητές εφάρμοσαν το μοντέλο τους σε δεύτερη ομάδα περισσότερων από 10.000 εφήβων στις ΗΠΑ.

  1. Ο πρώτος υπότυπος ανήκει στους βραδινούς τύπους και συνδέεται με επικίνδυνες συμπεριφορές τρόπου ζωής, δυσκολίες στη συναισθηματική ρύθμιση, ταχύτερους χρόνους αντίδρασης και καλύτερη γνωστική απόδοση σε σύγκριση με τους πρωινούς τύπους.
  2. Ο δεύτερος υπότυπος είναι ένα βραδινό πρότυπο που δεν είναι τόσο επιθυμητό. Συνδέεται με κατάθλιψη, κάπνισμα και υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Όσοι ανήκουν σε αυτόν τον τύπο ύπνου έχουν χαμηλότερη φυσική δραστηριότητα, μειωμένη ακεραιότητα της λευκής ουσίας στον εγκέφαλό τους και είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιούν αντικαταθλιπτικά φάρμακα.
  3. Ο τρίτος υπότυπος είναι ένα πρωινό πρότυπο με λιγότερα προβλήματα υγείας. Οι άνθρωποι που ανήκουν σε αυτόν τον τύπο τείνουν να μην καπνίζουν, σπάνια καταναλώνουν αλκοόλ και εμπλέκονται σε λιγότερες επικίνδυνες συμπεριφορές. Εμφανίζουν υψηλότερο άγχος, αλλά γενικά έχουν λιγότερα προβλήματα συναισθηματικής ρύθμισης.
  4. Ο τέταρτος υπότυπος είναι ένας άλλος πρωινός χρονότυπος και τείνει να περιλαμβάνει περισσότερες γυναίκες. Η κατηγορία συνδέεται με καταθλιπτικά συμπτώματα και συνταγές αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.
  5. Ο πέμπτος υπότυπος είναι η τελευταία ομάδα βραδινών τύπων και κυριαρχείται περισσότερο από άνδρες. Συνδέεται με αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, τσιγάρων και κάνναβης, καθώς και με υψηλότερους καρδιαγγειακούς κινδύνους και ασθένειες του προστάτη.

Τι σημαίνει αυτή η έρευνα για το μέλλον

«Μπορεί να γίνει όλο και πιο εμφανές ότι το εσωτερικό μας σύστημα φάσεων ύπνου συνδέεται με πολύ περισσότερες πτυχές της καθημερινής ζωής από ό,τι υποθέταμε προηγουμένως», καταλήγει η ερευνητική ομάδα.

Η κατανόηση του τύπου ύπνου στον οποίο ανήκεις μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την προσαρμογή του τρόπου ζωής σου με τρόπο που να ευνοεί την υγεία και την ευημερία σου. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και ανοίγει νέους δρόμους για την εξατομικευμένη προσέγγιση της υγείας του ύπνου.