Μια πρωτοποριακή επιστημονική μελέτη από την Κίνα επιβεβαιώνει ότι η ζωή χωρίς φιλοδοξίες δεν φέρνει ευτυχία, αντίθετα με όσα πιστεύουν πολλοί νέοι άνθρωποι σήμερα. Η έρευνα εξέτασε το φαινόμενο του "Lying Flat" ή "tang ping", μια παθητική στάση ζωής που χαρακτηρίζεται από την εγκατάλειψη προσπαθειών και στόχων για την ανακούφιση από την ανταγωνιστική πίεση. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Behavioral Sciences, αποκαλύπτουν μια ανησυχητική αλήθεια: όσοι υιοθετούν αυτόν τον τρόπο ζωής αναφέρουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης.

Τι είναι το φαινόμενο "Lying Flat" και γιατί απειλεί την ευτυχία

Το κοινωνικό φαινόμενο "Lying Flat", γνωστό στα κινέζικα ως tang ping, αναδύθηκε ως μια σιωπηλή μορφή αντίστασης στις έντονες εργασιακές και κοινωνικές πιέσεις. Περιγράφει την απόφαση νέων ανθρώπων να αποσυρθούν από τον ανταγωνισμό της σταδιοδρομίας και τις υλικές φιλοδοξίες. Αντί να επιδιώκουν προαγωγές, ιδιοκτησία ακινήτων ή γάμο με κάθε κόστος, όσοι υιοθετούν αυτή τη στάση στοχεύουν να καλύψουν μόνο τις ελάχιστες ανάγκες διαβίωσης. Κυριολεκτικά, ο όρος αναφέρεται σε ένα άτομο που ξαπλώνει ανάσκελα, με όλο το σώμα χαλαρό, χωρίς να κάνει καμία κίνηση και χωρίς να ανταποκρίνεται σε τίποτα. Πρόκειται για μια προσωπική απόρριψη των κοινωνικών πιέσεων για υπερβολική εργασία και υπερβολικές επιδόσεις. Η ζωή χωρίς φιλοδοξίες γίνεται έτσι μια συνειδητή επιλογή, αν και με σοβαρές συνέπειες στην ψυχολογική ευημερία.

Οι κοινωνικές ρίζες μιας ζωής χωρίς φιλοδοξίες

Το κίνημα προέκυψε εν μέρει ως απάντηση σε μακρές ώρες εργασίας, υψηλές τιμές κατοικιών, οικονομική ανισότητα και περιορισμένη κοινωνική κινητικότητα. Συνδέεται στενά με την κριτική της λεγόμενης εργασιακής κουλτούρας "996": εργασία από 9 π.μ. έως 9 μ.μ., έξι ημέρες την εβδομάδα. Οι υποστηρικτές του tang ping περιγράφουν συναισθήματα εξάντλησης, απογοήτευσης και έλλειψης ουσιαστικής ανταμοιβής για την ακραία προσπάθεια. Σε αντίθεση με τα ανοιχτά κινήματα διαμαρτυρίας, το "lying flat" είναι κυρίως μια παθητική και ατομική προσαρμογή παρά μια συλλογική και οργανωμένη. Οι κινεζικές αρχές και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης το έχουν επικρίνει ως ηττοπαθές και κοινωνικά ανεύθυνο. Ορισμένες διαδικτυακές συζητήσεις για το φαινόμενο λογοκρίθηκαν, αντανακλώντας την πολιτική ευαισθησία γύρω από την αποδέσμευση των νέων. Ευρύτερα, η έννοια έχει γίνει σύμβολο της γενεακής κόπωσης σε οικονομίες υψηλής πίεσης, παρόμοια με το φαινόμενο του "quiet quitting" στις δυτικές κοινωνίες.

Η επιστημονική έρευνα που αποδεικνύει ότι η ζωή χωρίς φιλοδοξίες δεν φέρνει ευτυχία

Η ερευνήτρια Huanhua Lu και οι συνεργάτες της διεξήγαγαν δύο μελέτες για να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ της υιοθέτησης του τρόπου ζωής "lying flat" και της ικανοποίησης από τη ζωή. Η υπόθεσή τους ήταν ότι αυτός ο τρόπος ζωής θα συνδεόταν με χαμηλότερη ικανοποίηση και θα μείωνε ενεργά την ευτυχία με την πάροδο του χρόνου. 

Στην πρώτη μελέτη συμμετείχαν 960 προπτυχιακοί φοιτητές από το Πεκίνο. Η μέση ηλικία τους ήταν περίπου 20 έτη και το 55% ήταν άνδρες. Από το σύνολο, 470 προέρχονταν από εθνικό πανεπιστήμιο υψηλού κύρους με καλύτερους πόρους, ενώ 490 από συνηθισμένο κολέγιο. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν αξιολογήσεις της υιοθέτησης του τρόπου ζωής "lying flat" και της ικανοποίησής τους από τη ζωή.

Η δεύτερη μελέτη περιελάμβανε 109 συμμετέχοντες που ολοκλήρωσαν μια διαχρονική παρακολούθηση. Η μέση ηλικία τους ήταν 19 έτη και 44 ήταν γυναίκες. Συμπλήρωσαν τις ίδιες αξιολογήσεις δύο φορές, με διαφορά ενός μήνα.

Τα αποτελέσματα που ανατρέπουν τις αντιλήψεις

Τα αποτελέσματα της πρώτης μελέτης έδειξαν ότι η υιοθέτηση της ζωής χωρίς φιλοδοξίες συνδεόταν με σημαντικά χαμηλότερη ικανοποίηση, ακόμη και μετά τον έλεγχο για φύλο, ηλικία, πανεπιστήμιο και υποκειμενικό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Οι γυναίκες έτειναν να υιοθετούν περισσότερο αυτόν τον τρόπο ζωής σε σύγκριση με τους άνδρες. Επιπλέον, οι φοιτητές από το συνηθισμένο κολέγιο τον υιοθετούσαν περισσότερο από εκείνους του πανεπιστημίου υψηλού κύρους.

Τα αποτελέσματα της δεύτερης μελέτης αποκάλυψαν κάτι ακόμη πιο σημαντικό: η υιοθέτηση του "lying flat" στην αρχή προέβλεπε αρνητικά την ικανοποίηση από τη ζωή έναν μήνα αργότερα. Ωστόσο, η ικανοποίηση στην αρχή της μελέτης δεν προέβλεπε την υιοθέτηση αυτού του τρόπου ζωής αργότερα. Αυτό υποδεικνύει ότι είναι πιθανό η ζωή χωρίς φιλοδοξίες να οδηγεί σε μειωμένη ικανοποίηση και όχι το αντίστροφο.

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της παθητικής στάσης ζωής

Οι ερευνητές κατέληξαν σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η παρούσα μελέτη αποκάλυψε για πρώτη φορά μια χρονική κατευθυντικότητα μεταξύ του "lying flat" και της ικανοποίησης από τη ζωή. Αυτό υποδηλώνει ότι το "lying flat", που λειτουργεί ως προσωρινός μηχανισμός ανακούφισης απέναντι στην υπερβολική πίεση, μπορεί να έχει κόστος για τη μακροπρόθεσμη ψυχολογική λειτουργία.

Η έρευνα ρίχνει φως στις ευρύτερες ψυχολογικές επιπτώσεις της υιοθέτησης αυτής της στάσης ζωής. Η ευτυχία, όπως αποδεικνύεται, δεν προέρχεται από την απουσία προσπάθειας αλλά από την ουσιαστική δέσμευση με στόχους και φιλοδοξίες που έχουν νόημα για το άτομο. Η παθητικότητα και η εγκατάλειψη των προσωπικών επιδιώξεων, ακόμη και ως μορφή αντίστασης στις κοινωνικές πιέσεις, φαίνεται να υπονομεύει τη συναισθηματική ευημερία.

Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η μελέτη διεξήχθη σε νέους ανθρώπους από πανεπιστήμια του Πεκίνου. Έρευνες σε άλλες δημογραφικές ομάδες, περιοχές και πολιτισμούς ενδέχεται να μην παράγουν πανομοιότυπα αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις για τη σχέση μεταξύ φιλοδοξιών, προσπάθειας και ψυχολογικής ευημερίας στις σύγχρονες κοινωνίες υψηλής πίεσης.