Όταν τα παιδικά χρόνια περιλαμβάνουν περισσότερο ελεύθερο και αδόμητο χρόνο, λιγότερους ψηφιακούς περισπασμούς και μεγαλύτερη προσδοκία αυτονομίας, είναι πιο πιθανό να καλλιεργηθούν – σχεδόν αυθόρμητα – ορισμένα ψυχικά αποθέματα.

Κάθε γενιά διαθέτει τα δικά της δυνατά σημεία και όσοι μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 δεν είναι «καλύτεροι» από τις επόμενες γενιές. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα έρευνα, εμφανίζουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία σήμερα θεωρούνται σπάνια. Η ψυχολογία επισημαίνει ότι το περιβάλλον της παιδικής ηλικίας παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας.

Όπως αναφέρει το geediting, πρόκειται για επτά ισχυρά ψυχικά πλεονεκτήματα, τα οποία μπορεί αρκετοί να αναγνωρίσουν και στον εαυτό τους ή σε ανθρώπους του κοντινού τους περιβάλλοντος.


1) Υψηλή ανοχή στην απογοήτευση

Μία από τις πιο υποτιμημένες δεξιότητες στη ζωή είναι η ικανότητα να παραμένει κανείς ψύχραιμος όταν κάτι είναι ενοχλητικό, καθυστερεί ή προκαλεί δυσφορία.
Όσοι μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 συνήθιζαν να αντιμετωπίζουν τα εμπόδια ως φυσικό κομμάτι της καθημερινότητας. Αν ήθελαν κάτι, περίμεναν. Αν βαριόντουσαν, έβρισκαν τρόπο να απασχοληθούν. Αν κάτι χαλούσε, προσπαθούσαν να το επισκευάσουν. Η άμεση ικανοποίηση δεν ήταν δεδομένη.

Ψυχολογικά, αυτό συνδέεται με την «ανοχή στην αγωνία», δηλαδή την ικανότητα να αντέχει κάποιος δυσάρεστες καταστάσεις χωρίς να χρειάζεται άμεση διαφυγή. Σε έναν κόσμο που είναι σχεδιασμένος να περιορίζει κάθε ταλαιπωρία, αυτή η ικανότητα έχει γίνει πλέον ιδιαίτερα σπάνια.


2) Ανεξαρτησία χωρίς ανάγκη για επιβεβαίωση

Πολλοί άνθρωποι εκείνης της εποχής ανέπτυξαν τη λογική του «τα καταφέρνω μόνος μου». Όχι απαραίτητα επειδή δεν υπήρχε συναισθηματική υποστήριξη, αλλά επειδή η αυτονομία θεωρούνταν αυτονόητη. Πήγαιναν μόνοι τους σε μέρη, διασκέδαζαν χωρίς συνεχή καθοδήγηση και έλυναν μικρά προβλήματα χωρίς βοήθεια.

Δεν υπήρχε ανάγκη για διαρκή εξωτερική επιβεβαίωση. Σήμερα, η κοινωνική αποδοχή συχνά περνά μέσα από likes και σχόλια. Αντίθετα, η ανεξαρτησία χωρίς χειροκροτήματα αποτελεί μια μορφή εσωτερικής σταθερότητας: δράση με βάση τις αξίες και όχι την αναγνώριση. Πρόκειται για ψυχολογικό πλεονέκτημα σε κάθε εποχή, ιδίως σε μια περίοδο όπου η δημόσια προβολή κυριαρχεί.


3) Πρακτική διαχείριση των συναισθημάτων

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άνθρωποι εκείνης της γενιάς διδάχθηκαν να μην εκφράζουν έντονα τα συναισθήματά τους και να «σφίγγουν τα δόντια». Αυτό από μόνο του δεν είναι υγιές. Συχνά όμως συνοδευόταν από μια σημαντική δεξιότητα: την ικανότητα να λειτουργούν παρά την ύπαρξη δύσκολων συναισθημάτων.

Μπορούσαν να νιώθουν άγχος και να συνεχίζουν τη δουλειά τους, να νιώθουν λύπη και να στηρίζουν την οικογένεια, να είναι εκνευρισμένοι και παρ’ όλα αυτά να κάνουν αυτό που έπρεπε. Στην ψυχολογία αυτό προσεγγίζει την έννοια της συναισθηματικής ρύθμισης: όχι άρνηση των συναισθημάτων, αλλά έλεγχος της συμπεριφοράς ώστε να παραμένει ευθυγραμμισμένη με τους στόχους. Σε αντίθεση με τη σημερινή τάση για άμεση αντίδραση, εδώ κυριαρχεί η επιλογή της συνειδητής αντίδρασης.


4) Κοινωνική αυτοπεποίθηση μέσα από εμπειρία στον πραγματικό κόσμο

Οι κοινωνικές δεξιότητες καλλιεργούνταν πρόσωπο με πρόσωπο. Διαφωνίες λύνονταν στη γειτονιά, τηλεφωνήματα γίνονταν χωρίς μηνύματα προετοιμασίας και οι άνθρωποι μάθαιναν να διαβάζουν εκφράσεις, τόνο φωνής και κοινωνικούς κανόνες.

Αυτή η εμπειρία ενισχύει αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν κοινωνική αυτοαποτελεσματικότητα: την πεποίθηση ότι μπορείς να ανταποκριθείς επαρκώς σε κοινωνικές καταστάσεις. Δεν σχετίζεται με εξωστρέφεια, αλλά με άνεση στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Η σημερινή περισσότερο ψηφιακή επικοινωνία μπορεί να είναι πιο άνετη, αλλά δεν ενισχύει πάντα την κοινωνική ανθεκτικότητα.


5) Ισχυρή νοοτροπία «βρίσκω λύσεις»

Η ευρηματικότητα αποτελεί χαρακτηριστικό πολλών ανθρώπων αυτής της γενιάς. Επισκεύαζαν, αυτοσχεδίαζαν, επαναχρησιμοποιούσαν αντικείμενα. Δεν θεωρούσαν ότι κάθε πρόβλημα απαιτεί νέα αγορά.

Αυτό συνδέεται με την αντιμετώπιση προβλημάτων μέσω δράσης: όταν προκύπτει δυσκολία, αναζητείται πρακτική λύση αντί για παρατεταμένη ανησυχία. Σε μια εποχή υπερκατανάλωσης, αυτή η στάση ενισχύει την αίσθηση ικανότητας — και η ικανότητα τροφοδοτεί την αυτοπεποίθηση.


6) Υπομονή και αντοχή στον χρόνο

Πολλοί άνθρωποι αυτής της περιόδου έχουν διαφορετική σχέση με την έννοια του χρόνου. Οι διαδικασίες ήταν πιο αργές: επιστολές, ειδήσεις, πρόοδος. Η καθυστέρηση της ικανοποίησης ήταν μέρος της καθημερινότητας.

Η ψυχολογία δείχνει ότι η ικανότητα αναμονής συνδέεται με καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Σε αντίθεση με τη σημερινή προσδοκία για άμεσα αποτελέσματα, η ανατροφή εκείνων των δεκαετιών καλλιεργούσε επιμονή και σταθερότητα στην προσπάθεια.


7) Σταθερή και γειωμένη αίσθηση ταυτότητας

Ίσως το πιο σπάνιο χαρακτηριστικό σήμερα είναι η μη ανάγκη συνεχούς προβολής της ταυτότητας. Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής δεν διαμορφώνονταν από αλγόριθμους και δεν λειτουργούσαν ως «προσωπικά brands».

Η αίσθηση του εαυτού τους βασιζόταν περισσότερο σε όσα έκαναν και στον τρόπο ζωής τους, όχι στην εικόνα προς τα έξω. Παρότι κοινωνικές πιέσεις υπήρχαν πάντα, δεν είχαν τη σημερινή ένταση και διαρκή σύγκριση. Μια σταθερή ταυτότητα λειτουργεί ψυχολογικά ως ασπίδα απέναντι στις τάσεις, τις κοινωνικές συγκρίσεις και τους κύκλους έντονης συναισθηματικής φόρτισης.