Οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 ακολουθούν συγκεκριμένες καθημερινές συνήθειες που τους διακρίνουν από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Επιστημονικές μελέτες αποκαλύπτουν δέκα απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα και συνδέονται άμεσα με την εξαιρετική μακροζωία τους και την υψηλή ποιότητα ζωής που απολαμβάνουν μέχρι βαθιά γεράματα.

Γιατί οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 δεν χρωστούν τα πάντα στα γονίδια

Αντίθετα με την κοινή πεποίθηση, οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 χρόνια δεν οφείλουν την εξαιρετική μακροζωία τους αποκλειστικά στην κληρονομικότητα. Επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Human Genetics καταδεικνύει ότι μόλις το 20 έως 30% της διάρκειας ζωής καθορίζεται από γενετικούς παράγοντες. Το υπόλοιπο 70 με 80% εξαρτάται από στοιχεία που ελέγχουμε εμείς οι ίδιοι, όπως το περιβάλλον διαβίωσης και οι καθημερινές επιλογές μας. Αυτή η ανακάλυψη δίνει ελπίδα σε όλους όσους επιθυμούν να προσθέσουν χρόνια υγείας στη ζωή τους. Τα απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι αποδεικνύονται πιο σημαντικά από το οικογενειακό ιστορικό.

Οι Μπλε Ζώνες φωτίζουν τα μυστικά της μακροζωίας

Οι ερευνητές που μελετούν τις λεγόμενες Μπλε Ζώνες έχουν εντοπίσει περιοχές όπου οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 συγκεντρώνονται σε ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά. Αυτές οι γεωγραφικές περιοχές περιλαμβάνουν την Οκινάουα της Ιαπωνίας, τη Σαρδηνία της Ιταλίας, την Ικαρία στην Ελλάδα, τη χερσόνησο Νικόγια στην Κόστα Ρίκα και τη Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια. Το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο ο αριθμός των αιωνόβιων, αλλά και το γεγονός ότι φτάνουν σε προχωρημένη ηλικία με εξαιρετική υγεία. Οι κάτοικοι αυτών των περιοχών παρουσιάζουν δραματικά χαμηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών νόσων, άνοιας και χρόνιων παθήσεων που συνήθως συνοδεύουν τη γήρανση. Παρά τις αμφισβητήσεις που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς σχετικά με την ακρίβεια των καταγραφών, πρόσφατη επιστημονική μελέτη επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα των Μπλε Ζωνών. Ο Dr Steven N. Austad, Επιστημονικός Διευθυντής της American Federation for Aging Research, διευκρίνισε ότι χρησιμοποιήθηκαν αυστηρά κριτήρια επικύρωσης, συμπεριλαμβανομένων ληξιαρχικών εγγράφων, στρατιωτικών αρχείων και εκκλησιαστικών μητρώων. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο έγκυρο περιοδικό The Gerontologist.

Δέκα απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι

Οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 χρόνια ακολουθούν συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς που επαναλαμβάνονται σε όλες τις Μπλε Ζώνες. Αυτές οι καθημερινές συνήθειες δεν απαιτούν ιδιαίτερη προσπάθεια ή οικονομική επένδυση, αλλά ενσωματώνονται φυσικά στην καθημερινότητα.

Ζουν μέσα σε στενά συνδεδεμένες κοινότητες

Οι περιοχές όπου οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 συγκεντρώνονται χαρακτηρίζονται από ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς. Πρόκειται για μικρές κοινότητες με βαθιές διαπροσωπικές σχέσεις που καλλιεργούν εμπιστοσύνη, κοινή ταυτότητα και αμοιβαία βοήθεια. Αντίθετα, έρευνες καταδεικνύουν ότι άτομα που διαβιούν σε κοινωνικά κατακερματισμένα ή επικίνδυνα περιβάλλοντα έχουν σημαντικά μικρότερο προσδόκιμο ζωής.

Τρώνε κυρίως φυτικά τρόφιμα

Ένα από τα πιο σημαντικά απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι είναι η επιλογή διατροφής βασισμένης σχεδόν αποκλειστικά σε φυτικά προϊόντα. Στην Οκινάουα, τη Σαρδηνία και τη Νικόγια, τα καθημερινά γεύματα περιλαμβάνουν άφθονα λαχανικά, όσπρια, φασόλια, δημητριακά ολικής άλεσης και υγιεινά έλαια. Το κρέας καταναλώνεται σπάνια και σε μικρές ποσότητες. Στη Λόμα Λίντα, όπου πολλοί κάτοικοι ανήκουν στην Εκκλησία των Αντβεντιστών της Εβδόμης Ημέρας, η χορτοφαγική διατροφή αποτελεί θρησκευτική σύσταση. Μελέτες δείχνουν ότι οι Αντβεντιστές αυτής της περιοχής ζουν κατά μέσο όρο δέκα χρόνια περισσότερο από τον τυπικό Αμερικανό πολίτη.

Κινούνται φυσικά καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας

Οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 δεν πηγαίνουν σε γυμναστήρια ούτε ακολουθούν εντατικά προγράμματα άσκησης. Αντίθετα, ενσωματώνουν τη σωματική δραστηριότητα στις καθημερινές τους ασχολίες μέσω περπατήματος, κηπουρικής, μαγειρικής και χειρωνακτικών εργασιών. Αυτή η συνεχής κίνηση χαμηλής έντασης διατηρεί την κινητικότητα, ενισχύει τη μυϊκή δύναμη και μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμών στην τρίτη ηλικία. Ο Dr Austad τονίζει ότι η απουσία ισχυρών γενετικών εξηγήσεων καθιστά τέτοιους παράγοντες τρόπου ζωής καθοριστικούς για τη μακροζωία.

Δίνουν προτεραιότητα στην οικογένεια

Η συνύπαρξη πολλών γενεών κάτω από την ίδια στέγη ή σε στενή γειτνίαση αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό των περιοχών όπου οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 συγκεντρώνονται. Οι ηλικιωμένοι παραμένουν ενεργά μέλη της οικογενειακής μονάδας, συμμετέχουν σε κοινά γεύματα και δραστηριότητες, και απολαμβάνουν την υποστήριξη των νεότερων γενεών. Αυτή η δομή μειώνει τη μοναξιά και προάγει υγιεινές συμπεριφορές που μεταδίδονται διαγενεακά.

Πίνουν αλκοόλ με σύνεση

Πολλοί από τους ανθρώπους που ζουν πάνω από τα 100 καταναλώνουν αλκοόλ, αλλά πάντα με μέτρο. Στη Σαρδηνία, το τοπικό κόκκινο κρασί Cannonau, πλούσιο σε πολυφαινόλες, αποτελεί καθημερινή συνήθεια, συνήθως ένα ή δύο ποτήρια κατά τη διάρκεια του γεύματος και σε κοινωνικό πλαίσιο. Η υπερβολική κατανάλωση είναι σπάνια και κοινωνικά μη αποδεκτή.

Ενσωματώνουν τον χρόνο ξεκούρασης στην καθημερινότητα

Τα απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι περιλαμβάνουν και τη συστηματική διαχείριση του άγχους. Στην Ικαρία, ο μεσημεριανός ύπνος αποτελεί ιερό θεσμό. Στη Λόμα Λίντα, οι Αντβεντιστές τηρούν εβδομαδιαία 24ωρη περίοδο ανάπαυσης, αποφεύγοντας την εργασία και την τεχνολογία για να επανασυνδεθούν με την οικογένεια και την πνευματικότητά τους. Αυτά τα τελετουργικά συνδέονται με χαμηλότερα επίπεδα στρες και βελτιωμένη καρδιαγγειακή υγεία.

Ακολουθούν τον κανόνα του 80%

Στην Οκινάουα, οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 εφαρμόζουν την αρχή του Hara Hachi Bu, που σημαίνει να σταματάς να τρως όταν αισθάνεσαι χορτάτος κατά 80%. Αυτή η πρακτική προάγει τη συνειδητή διατροφή, αποτρέπει την υπερκατανάλωση θερμίδων και βοηθά στη διατήρηση υγιούς βάρους και μεταβολισμού. Παρόμοια μοτίβα μετριοπάθειας στο φαγητό παρατηρούνται και σε άλλες Μπλε Ζώνες, με μικρότερες μερίδες και έμφαση στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα.

Συμμετέχουν σε θρησκευτικές ή πνευματικές κοινότητες

Οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 ανήκουν σε θρησκευτικές ή πνευματικές ομάδες και συμμετέχουν τακτικά σε κοινοτικές συναθροίσεις. Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες έχουν συσχετίσει τη θρησκευτική συμμετοχή με αυξημένο προσδόκιμο ζωής, πιθανώς λόγω της μείωσης του στρες, της υιοθέτησης υγιεινότερων συνηθειών και της ενίσχυσης των δικτύων κοινωνικής υποστήριξης.

Έχουν σαφή λόγο ύπαρξης

Ένα από τα πιο σημαντικά απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι είναι να ξυπνούν με σκοπό. Στην Οκινάουα, αυτή η έννοια ονομάζεται ikigai και αναφέρεται στον λόγο που σε κάνει να σηκώνεσαι κάθε πρωί. Επιστημονικές έρευνες έχουν συνδέσει τον ισχυρό σκοπό ζωής με μειωμένους κινδύνους γνωστικής παρακμής, άνοιας και καλύτερη ψυχική υγεία στα γηρατειά.

Καλλιεργούν πνευματικές πρακτικές

Οι πνευματικές συνήθειες διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Στην Οκινάουα, οι οικογένειες τιμούν τους προγόνους μέσω τακτικών τελετουργιών. Στη Λόμα Λίντα, η θρησκευτική πίστη προωθεί την αποχή από το κάπνισμα, τα ναρκωτικά και την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Μελέτες υποδηλώνουν ότι η πνευματικότητα συμβάλλει στη μακροζωία μειώνοντας το άγχος και ενισχύοντας υγιείς κοινωνικούς κανόνες.

Οι Μπλε Ζώνες απειλούνται από τον εκσυγχρονισμό

Ο Dr Austad προειδοποιεί ότι οι περιοχές όπου οι άνθρωποι που ζουν πάνω από τα 100 συγκεντρώνονται δεν είναι αιώνιες. Η μετανάστευση, η αστικοποίηση, ο εκδυτικισμός και άλλοι σύγχρονοι παράγοντες μπορούν να καταστρέψουν μια κάποτε ακμάζουσα Μπλε Ζώνη. Ωστόσο, τα απλά πράγματα που κάνουν κάθε μέρα οι αιωνόβιοι προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για το πώς οι καθημερινές επιλογές, και όχι μόνο η κληρονομικότητα, καθορίζουν τη διάρκεια και την ποιότητα της ζωής μας.