Πόσες φορές έχετε ακούσει ή χρησιμοποιήσει τη φράση "από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα" για να περιγράψετε κάτι παράλογο ή ασυνάρτητο; Αυτή η χαρακτηριστική ελληνική παροιμία κρύβει μια συναρπαστική ιστορία που λίγοι γνωρίζουν. Η ετυμολογία της παραμένει αμφιλεγόμενη, με δύο κύριες θεωρίες να διεκδικούν την αλήθεια για την καταγωγή της.

Η θεωρία της Χίου και ο έμπορος μπαχαρικών

Σύμφωνα με την πρώτη και πιο διαδεδομένη εκδοχή, η παροιμία γεννήθηκε στο νησί της Χίου. Η ιστορία αφορά έναν καπετάνιο που ασχολούνταν με το εμπόριο μπαχαρικών και ταξίδευε συχνά μεταξύ λιμανιών. Κατά τη διάρκεια ενός από τα ταξίδια του, το πλοίο του έφτασε στη Χίο φορτωμένο με εξωτικά προϊόντα από την Ινδία.

Όταν το καράβι άραξε στο λιμάνι, ο τοπικός τελωνειακός υπάλληλος ανέβηκε στο πλοίο για να ελέγξει το φορτίο. Ανοίγοντας το αμπάρι, αντίκρισε στην επιφάνεια μεγάλες ποσότητες κανέλας, ένα ακριβό μπαχαρικό που προερχόταν αποκλειστικά από μακρινές χώρες. Με υποψία, ο τελώνης ρώτησε τον καπετάνιο από πού προέρχεται το πλοίο του.

Ο καπετάνιος, προσπαθώντας να αποφύγει τα υψηλά τελωνειακά τέλη που επιβάλλονταν στα εισαγόμενα προϊόντα από το εξωτερικό, απάντησε πως ερχόταν από την Πόλη, δηλαδή την Κωνσταντινούπολη. Η απάντηση αυτή θα του επέτρεπε να πληρώσει λιγότερα τέλη, καθώς το εμπόριο εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας φορολογούνταν ελαφρύτερα.

Ο τελώνης, όμως, κατάλαβε αμέσως την απάτη. Γνώριζε καλά πως η κανέλα δεν καλλιεργούνταν ούτε στην Κωνσταντινούπολη ούτε σε καμία άλλη περιοχή της αυτοκρατορίας. Γελώντας ειρωνικά, στράφηκε στους παρευρισκόμενους και είπε: "Ορίστε, από την Πόλιν έρχομαι και στην κορφή κανέλα", υπονοώντας την προφανή αντίφαση και το ψέμα του καπετάνιου.

Η θεωρία του συνδυασμού δύο ασύνδετων φράσεων

Μια εναλλακτική ερμηνεία προτείνεται από τον γλωσσολόγο Γιώργο Σαραντάκο, ο οποίος υποστηρίζει πως η έκφραση προέκυψε από τη σύντηξη δύο εντελώς άσχετων φράσεων. Κατά την άποψή του, το πρώτο μέρος "από την Πόλη έρχομαι" ήταν συνηθισμένη φράση στον ελληνόφωνο πληθυσμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, που χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει κάποιος την προέλευσή του από την πρωτεύουσα.

Το δεύτερο τμήμα της παροιμίας, "και στην κορφή κανέλα", συνδέεται με μια καθημερινή συνήθεια στα καφενεία και τα γλυκοπωλεία της εποχής. Όταν κάποιος παράγγελνε γλυκά όπως ρυζόγαλο, μουσταλευριά, σαλέπι ή ασουρέ, ζητούσε από τον καφετζή να προσθέσει κανέλα στην κορυφή για επιπλέον γεύση και άρωμα.

Η ένωση αυτών των δύο ανεξάρτητων φράσεων δημιούργησε μια έκφραση που από τη φύση της είναι ασυνάρτητη και χωρίς λογική συνέχεια. Αυτή ακριβώς η έλλειψη συνοχής καθιστά την παροιμία ιδανική για να περιγράψει καταστάσεις ή λόγια που στερούνται λογικής ή συνέπειας.

Η σημασία και η χρήση της παροιμίας σήμερα

Ανεξάρτητα από την πραγματική της προέλευση, η φράση "από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα" παραμένει ζωντανή στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει δηλώσεις που δεν έχουν νόημα, επιχειρήματα χωρίς λογική βάση ή καταστάσεις που φαίνονται παράλογες και ασυνεπείς.

Η διατήρηση τέτοιων παροιμιών στον σύγχρονο λόγο αποδεικνύει τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας και τη σημασία της προφορικής παράδοσης. Κάθε παροιμία φέρει μέσα της ένα κομμάτι ιστορίας, πολιτισμού και λαϊκής σοφίας που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.