Η ηλεκτρονική απάτη με την κάμερα του λάπτοπ έχει γίνει συχνό φαινόμενο στην Ελλάδα. Χιλιάδες χρήστες δέχονται απειλητικά μηνύματα που ισχυρίζονται ότι χάκερς έχουν αποκτήσει πρόσβαση στην κάμερα του υπολογιστή τους και απαιτούν χρήματα για να μην δημοσιοποιήσουν ευαίσθητο υλικό. Το πρώτο και σημαντικότερο που πρέπει να θυμάσαι είναι να μην πανικοβληθείς. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των μηνυμάτων αποτελεί ψευδή απειλή, σχεδιασμένη να προκαλέσει άμεση και παράλογη αντίδραση. Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας αυτών των απατών είναι το κλειδί για την αποτελεσματική προστασία σου. Υπάρχουν συγκεκριμένα σημάδια που μπορούν να σε βοηθήσουν να εντοπίσεις την απάτη, καθώς και πρακτικά μέτρα για να ελέγξεις αν η κάμερα του λάπτοπ σου έχει πραγματικά παραβιαστεί.

Διαβάστε: Μετέτρεψε το παλιό σου smartphone σε κάμερα ασφαλείας για το σπίτι - Βήμα βήμα η ρύθμιση

Τι είναι η απάτη τύπου sextortion

Το sextortion αποτελεί μορφή ψηφιακού εκβιασμού όπου οι απατεώνες εκμεταλλεύονται το φόβο και την ντροπή των θυμάτων. Στην πράξη, πρόκειται για οργανωμένη ηλεκτρονική απάτη που στοχεύει στην άμεση εξαγωγή χρημάτων μέσω ψυχολογικής πίεσης. Οι δράστες απειλούν να αποκαλύψουν προσωπικό ή ερωτικό περιεχόμενο στο περιβάλλον του θύματος εάν δεν ικανοποιηθούν οι οικονομικές τους απαιτήσεις.

Κάθε χρήστης διαδικτύου μπορεί να γίνει στόχος αυτής της απάτης, ανεξαρτήτως των διαδικτυακών του συνηθειών. Οι εγκληματίες αποστέλλουν χιλιάδες μηνύματα μαζικά, υπολογίζοντας ότι ένα ποσοστό των παραληπτών θα τρομοκρατηθεί αρκετά ώστε να συμμορφωθεί. Τα emails αυτά εμφανίζονται αιφνιδιαστικά και συχνά φαίνεται να προέρχονται από τον δικό σου λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τεχνική που ενισχύει την αξιοπιστία τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μηνύματα περιέχουν προσωπικές πληροφορίες όπως το ονοματεπώνυμό σου, τη διεύθυνση κατοικίας σου ή παλαιούς κωδικούς πρόσβασης. Αυτά τα στοιχεία προέρχονται από παλαιότερες διαρροές δεδομένων που κυκλοφορούν στο dark web και χρησιμοποιούνται για να δώσουν εγκυρότητα στην απειλή. Οι απατεώνες χρησιμοποιούν τεχνική ορολογία και λεπτομερείς περιγραφές υποτιθέμενων παραβιάσεων ασφαλείας για να κάνουν το σενάριό τους πιο πειστικό.

Το τυπικό σενάριο περιλαμβάνει ισχυρισμούς ότι έχει εγκατασταθεί κακόβουλο λογισμικό στον υπολογιστή σου, το οποίο επέτρεψε την απομακρυσμένη ενεργοποίηση της κάμερας του λάπτοπ και την καταγραφή ευαίσθητων στιγμών. Ακολουθεί απαίτηση άμεσης πληρωμής, συνήθως σε κρυπτονόμισμα, με την υπόσχεση διαγραφής του υλικού. Αν λάβεις τέτοιο μήνυμα, ακολούθησε αυτές τις οδηγίες:

  • Μην υποκύψεις στις απαιτήσεις των απατεώνων, καθώς το μήνυμα δημιουργεί τεχνητή αίσθηση επείγοντος με στενές προθεσμίες για να σε πιέσει σε βιαστική απόφαση.
  • Εκτέλεσε πλήρη σάρωση με ενημερωμένο λογισμικό antivirus για να διαπιστώσεις την παρουσία κακόβουλου λογισμικού ή spyware.
  • Αν αισθάνεσαι αβέβαιος, ζήτησε υποστήριξη από έμπιστα πρόσωπα, καθώς οι εγκληματίες υπολογίζουν στο κοινωνικό στίγμα για να σε απομονώσουν.
  • Αναφέρε το μήνυμα ως ηλεκτρονική απάτη στον πάροχο email σου και σημείωσέ το ως spam, phishing ή απάτη μέσα από τις επιλογές του λογαριασμού σου, ώστε παρόμοια μηνύματα να φιλτράρονται αυτόματα στο μέλλον.

Τρόποι προστασίας της κάμερας στον υπολογιστή σου

Παρόλο που τα απειλητικά emails σπανίως αντιστοιχούν σε πραγματική παραβίαση της κάμερας του λάπτοπ, η ανησυχία σου είναι απολύτως φυσική. Υπάρχουν συγκεκριμένοι έλεγχοι που μπορείς να πραγματοποιήσεις για να επιβεβαιώσεις την ασφάλεια της συσκευής σου και να αποκτήσεις ηρεμία.

Ο πρώτος έλεγχος αφορά την κατάσταση λειτουργίας της κάμερας. Τα σύγχρονα λάπτοπ και οι εξωτερικές κάμερες διαθέτουν ενδεικτική λυχνία που ανάβει όταν η κάμερα είναι ενεργή. Στα Windows, όταν χρησιμοποιείται η κάμερα του υπολογιστή, εμφανίζεται συχνά εικονίδιο στη γραμμή εργασιών. Μπορείς να ελέγξεις ποιες εφαρμογές έχουν δικαίωμα πρόσβασης μεταβαίνοντας στις Ρυθμίσεις, επιλέγοντας Απόρρητο ή Απόρρητο και ασφάλεια, και στη συνέχεια Κάμερα. Στα macOS, η ενεργοποίηση της ενσωματωμένης κάμερας συνοδεύεται από πράσινη ενδεικτική λυχνία δίπλα στον φακό. Οι ρυθμίσεις απορρήτου του συστήματος σου επιτρέπουν να δεις ποια εφαρμογή χρησιμοποιεί την κάμερα σε πραγματικό χρόνο.

Η αποσύνδεση από το διαδίκτυο αποτελεί δραστικό μέτρο που χρειάζεται μόνο σε περίπτωση σαφών ενδείξεων παραβίασης. Αν η ενδεικτική λυχνία της κάμερας ανάβει χωρίς να τη χρησιμοποιείς ή αν το antivirus εντοπίσει ύποπτη απομακρυσμένη πρόσβαση, η άμεση αποσύνδεση εμποδίζει τη μετάδοση δεδομένων. Για ενσύρματη σύνδεση Ethernet, αποσύνδεσε το καλώδιο. Για ασύρματη σύνδεση, απενεργοποίησε το wi-fi από το εικονίδιο δικτύου στη γραμμή εργασιών των Windows ή από τη γραμμή μενού του macOS. Μετά την αποσύνδεση, εκτέλεσε ολοκληρωμένη σάρωση με το antivirus σου. Αν δεν εντοπιστούν απειλές, μπορείς να επανασυνδεθείς με ασφάλεια. Σε περίπτωση ανίχνευσης κακόβουλου λογισμικού, διατήρησε τον υπολογιστή εκτός σύνδεσης μέχρι τον πλήρη καθαρισμό ή την επαγγελματική εξέταση.

Η φυσική κάλυψη της κάμερας αποτελεί απλή αλλά αποτελεσματική λύση. Πολλά λάπτοπ διαθέτουν ενσωματωμένο μηχανικό κάλυμμα ή διακόπτη που επιτρέπει την απενεργοποίηση ή την κάλυψη του φακού. Αν η κάμερα του υπολογιστή σου δεν διαθέτει τέτοια λειτουργία, χρησιμοποίησε αυτοκόλλητη ταινία, αυτοκόλλητο ή ακόμα και post-it για να καλύψεις τον φακό όταν δεν τον χρησιμοποιείς. Αυτή η απλή ενέργεια εξασφαλίζει απόλυτη προστασία από οποιαδήποτε μορφή μη εξουσιοδοτημένης παρακολούθησης.