En10 όρια που αλλάζουν τη ζωή σου - Οι ψυχολόγοι λένε ότι χωρίς αυτά δεν υπάρχει ψυχική υγεία
Η τέχνη των ορίων στη σύγχρονη ζωή
Ξεχάστε τα κλασικά πρωτοχρονιάτικα resolutions και δώστε προτεραιότητα στη θέσπιση ορίων. 10 όρια που, σύμφωνα με θεραπευτές, μπορούν να βελτιώσουν την ψυχική υγεία, τις σχέσεις και την καθημερινότητά σας
Αν θέλετε να ενισχύσετε την ευτυχία σας τη νέα χρονιά, ίσως είναι προτιμότερο να αφήσετε στην άκρη τα κλασικά πρωτοχρονιάτικα resolutions και να εστιάσετε στη θέσπιση ορίων. Αυτό σημαίνει να είστε ξεκάθαροι ως προς τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις «κόκκινες γραμμές» σας — μια διαδικασία που μπορεί να βελτιώσει κάθε πτυχή της ζωής σας. Έμπειροι ψυχοθεραπευτές μίλησαν στο περιοδικό Time για τα όρια που σκοπεύουν να θέσουν οι ίδιοι τη νέα χρονιά και ίσως σας εμπνεύσουν.
Όπως εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Juliane Taylor Shore από το Όστιν, συγγραφέας του βιβλίου Setting Boundaries That Stick, υπάρχουν διαφορετικά είδη ορίων. Τα σωματικά όρια, για παράδειγμα, προστατεύουν τον προσωπικό σας χώρο — μπορεί να τα επιβάλλετε απλώς κάνοντας ένα βήμα πίσω όταν κάποιος πλησιάζει υπερβολικά. Υπάρχουν επίσης τα εξωτερικά όρια, τα οποία αφορούν τον καθορισμό του τι είναι και τι δεν είναι αποδεκτό για εσάς και τη συμπεριφορά σας αναλόγως.
Αυτό είναι που διαφοροποιεί τα όρια από ένα απλό αίτημα. «Αν, για παράδειγμα, έχω ένα μέλος της οικογένειας με διαφορετικές πολιτικές απόψεις και του ζητήσω να σταματήσει να αναφέρεται σε έναν συγκεκριμένο υποψήφιο, αυτό είναι αίτημα», λέει. «Ένα όριο όμως είναι το εξής: “Δεν νιώθω άνετα να συνεχιστεί αυτή η συζήτηση. Δεν θα μιλήσω άλλο γι’ αυτό”». Τα όρια, τονίζει, δεν έχουν στόχο να ελέγξουν τους άλλους, αλλά να προστατεύσουν τη δική μας ψυχική υγεία.
Η ψυχοθεραπεύτρια Terri Cole, με έδρα τη Νέα Υόρκη και συγγραφέας του Boundary Boss, περιγράφει τα όρια ως «τους προσωπικούς κανόνες εμπλοκής που καθορίζουν πώς θα αλληλεπιδρούν οι άλλοι μαζί σας». Χωρίς αυτά, είναι εύκολο να οδηγηθεί κανείς σε άγχος, εξουθένωση και συσσωρευμένη δυσαρέσκεια, κάτι που τελικά επιβαρύνει τις σχέσεις. Αντίθετα, με ξεκάθαρα όρια, ενισχύονται η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση, αυξάνεται το αίσθημα ελέγχου και καλλιεργείται η συναισθηματική και σωματική ασφάλεια.
Η Juliane Taylor Shore παραδέχεται ότι εργάζεται υπερβολικά. Λατρεύει τη δουλειά της, αλλά θέλει να περνά περισσότερο χρόνο με τη μικρή της κόρη. Το όριο που θέτει είναι απλό αλλά ουσιαστικό: να κάνει παύση πριν αποδεχθεί οτιδήποτε προσθέτει νέο φόρτο.
Όταν λαμβάνει ένα νέο αίτημα, σκέφτεται τι ακριβώς θα χρειαστεί να θυσιάσει αν πει «ναι». «Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορώ να λέω ναι σε όλα, γιατί τότε δεν μου μένει καθόλου χρόνος», λέει. Αυτή η συνειδητή καθυστέρηση βοηθά να ξεπεραστεί η τάση της υπερβολικής προσαρμογής στους άλλους και να αποκατασταθεί η ισορροπία.
Η Terri Cole αποφάσισε ότι μέχρι τις 11 το πρωί δεν θα ασχολείται με τίποτα που έχει σχέση με το διαδίκτυο. Αντί γι’ αυτό, γυμνάζεται, βγάζει βόλτα τον σκύλο της, πίνει καφέ με τον σύζυγό της και διαλογίζεται. «Συνειδητοποίησα ότι τίποτα δεν καταρρέει όταν το κάνεις», λέει.
Αν αυτό δεν είναι ρεαλιστικό για εσάς, προτείνει να επιλέξετε μια διαφορετική ζώνη αποσύνδεσης: μία ώρα το βράδυ, μία μέρα το Σαββατοκύριακο ή διακοπή απάντησης σε μηνύματα μετά τις 20:00.
Ο θεραπευτής Alex Oliver-Gans θέλει να σταματήσει το ατελείωτο «doomscrolling». Η συνεχής ενημέρωση τον αποσυντονίζει συναισθηματικά και τον στρεσάρει. Στόχος του είναι να ελέγχει τις ειδήσεις μόνο μία ή δύο φορές την ημέρα — όπως παλιά με την εφημερίδα.
Αν αυτό σας φαίνεται δύσκολο, προτείνει ένα εβδομαδιαίο ενημερωτικό newsletter, ώστε να ενημερώνεστε συνοπτικά και χωρίς υπερφόρτωση.
Ο Oliver-Gans σκοπεύει να αφήνει το κινητό του σε άλλο δωμάτιο τη νύχτα. «Κανείς δεν μου έχει πει ότι πρέπει να είμαι διαθέσιμος 24/7», λέει. Το αποτέλεσμα; Καλύτερος ύπνος και περισσότερη ενέργεια το πρωί.
Η ψυχολόγος Heather Stevenson παραδέχεται ότι συχνά επωμίζεται όλο το βάρος της επικοινωνίας στις σχέσεις της, κάτι που την εξαντλεί. Το νέο της όριο είναι να αφήνει χώρο και στους άλλους να προσπαθούν.
Η Kathleen Smith περνά μεγάλο μέρος της ζωής της σε Zoom. Στόχος της είναι να περιορίσει τις διαδικτυακές συναντήσεις και να δώσει προτεραιότητα στις δια ζώσης επαφές, οι οποίες — όπως λέει — είναι εξαιρετικά ωφέλιμες για την ψυχική υγεία.
Η ψυχοθεραπεύτρια Lauren Farina επισημαίνει ότι πολλές γυναίκες ζητούν συγγνώμη ακόμη και όταν δεν φταίνε. Το νέο της όριο είναι να απολογείται μόνο όταν το εννοεί πραγματικά. Εναλλακτικά, προτείνει την έκφραση ευγνωμοσύνης αντί απολογίας.
Η Farina δεσμεύεται να μη λέει «ναι» από υποχρέωση. «Όταν λες ναι χωρίς να το θέλεις, προδίδεις τις αξίες σου», λέει.
Η Sarah Rafik Botrus αναφέρεται στους ανθρώπους που αποστραγγίζουν συναισθηματικά τους γύρω τους. Το όριό της είναι ξεκάθαρο: περιορισμένος χρόνος επαφής και σαφή χρονικά όρια.
Η Botrus αποφάσισε να κρατά περισσότερες στιγμές της ζωής της ιδιωτικές. «Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή κοινό», λέει, τονίζοντας ότι η συνεχής καταγραφή αλλοιώνει την εμπειρία της στιγμής.
Τα όρια που προτείνουν ψυχολόγοι να βάλετε στη ζωή σας
Όπως εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Juliane Taylor Shore από το Όστιν, συγγραφέας του βιβλίου Setting Boundaries That Stick, υπάρχουν διαφορετικά είδη ορίων. Τα σωματικά όρια, για παράδειγμα, προστατεύουν τον προσωπικό σας χώρο — μπορεί να τα επιβάλλετε απλώς κάνοντας ένα βήμα πίσω όταν κάποιος πλησιάζει υπερβολικά. Υπάρχουν επίσης τα εξωτερικά όρια, τα οποία αφορούν τον καθορισμό του τι είναι και τι δεν είναι αποδεκτό για εσάς και τη συμπεριφορά σας αναλόγως.Αυτό είναι που διαφοροποιεί τα όρια από ένα απλό αίτημα. «Αν, για παράδειγμα, έχω ένα μέλος της οικογένειας με διαφορετικές πολιτικές απόψεις και του ζητήσω να σταματήσει να αναφέρεται σε έναν συγκεκριμένο υποψήφιο, αυτό είναι αίτημα», λέει. «Ένα όριο όμως είναι το εξής: “Δεν νιώθω άνετα να συνεχιστεί αυτή η συζήτηση. Δεν θα μιλήσω άλλο γι’ αυτό”». Τα όρια, τονίζει, δεν έχουν στόχο να ελέγξουν τους άλλους, αλλά να προστατεύσουν τη δική μας ψυχική υγεία.
Η ψυχοθεραπεύτρια Terri Cole, με έδρα τη Νέα Υόρκη και συγγραφέας του Boundary Boss, περιγράφει τα όρια ως «τους προσωπικούς κανόνες εμπλοκής που καθορίζουν πώς θα αλληλεπιδρούν οι άλλοι μαζί σας». Χωρίς αυτά, είναι εύκολο να οδηγηθεί κανείς σε άγχος, εξουθένωση και συσσωρευμένη δυσαρέσκεια, κάτι που τελικά επιβαρύνει τις σχέσεις. Αντίθετα, με ξεκάθαρα όρια, ενισχύονται η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση, αυξάνεται το αίσθημα ελέγχου και καλλιεργείται η συναισθηματική και σωματική ασφάλεια.
1. Αντισταθείτε στη «διόγκωση» του φόρτου εργασίας
Η Juliane Taylor Shore παραδέχεται ότι εργάζεται υπερβολικά. Λατρεύει τη δουλειά της, αλλά θέλει να περνά περισσότερο χρόνο με τη μικρή της κόρη. Το όριο που θέτει είναι απλό αλλά ουσιαστικό: να κάνει παύση πριν αποδεχθεί οτιδήποτε προσθέτει νέο φόρτο.Όταν λαμβάνει ένα νέο αίτημα, σκέφτεται τι ακριβώς θα χρειαστεί να θυσιάσει αν πει «ναι». «Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορώ να λέω ναι σε όλα, γιατί τότε δεν μου μένει καθόλου χρόνος», λέει. Αυτή η συνειδητή καθυστέρηση βοηθά να ξεπεραστεί η τάση της υπερβολικής προσαρμογής στους άλλους και να αποκατασταθεί η ισορροπία.
2. Καθιερώστε «ιερό» χρόνο χωρίς τεχνολογία
Η Terri Cole αποφάσισε ότι μέχρι τις 11 το πρωί δεν θα ασχολείται με τίποτα που έχει σχέση με το διαδίκτυο. Αντί γι’ αυτό, γυμνάζεται, βγάζει βόλτα τον σκύλο της, πίνει καφέ με τον σύζυγό της και διαλογίζεται. «Συνειδητοποίησα ότι τίποτα δεν καταρρέει όταν το κάνεις», λέει.Αν αυτό δεν είναι ρεαλιστικό για εσάς, προτείνει να επιλέξετε μια διαφορετική ζώνη αποσύνδεσης: μία ώρα το βράδυ, μία μέρα το Σαββατοκύριακο ή διακοπή απάντησης σε μηνύματα μετά τις 20:00.
3. Αντιμετωπίστε τις ειδήσεις σαν… σνακ
Ο θεραπευτής Alex Oliver-Gans θέλει να σταματήσει το ατελείωτο «doomscrolling». Η συνεχής ενημέρωση τον αποσυντονίζει συναισθηματικά και τον στρεσάρει. Στόχος του είναι να ελέγχει τις ειδήσεις μόνο μία ή δύο φορές την ημέρα — όπως παλιά με την εφημερίδα.Αν αυτό σας φαίνεται δύσκολο, προτείνει ένα εβδομαδιαίο ενημερωτικό newsletter, ώστε να ενημερώνεστε συνοπτικά και χωρίς υπερφόρτωση.
