Στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, η ονομασία της Ελλάδας έχει κοινή αφετηρία: τη λατινική λέξη Graecus. Από εκεί προκύπτουν τύποι όπως Greece, Grèce, Grecia, Griechenland, αλλά και αντίστοιχες λέξεις στις σλαβικές γλώσσες.

Σε άλλες περιοχές, η ρίζα είναι διαφορετική. Στην Τουρκία, για παράδειγμα, η Ελλάδα αποκαλείται Yunanistan, με αναφορά στους Ίωνες, ενώ παρόμοιες ονομασίες συναντώνται και σε αραβικές γλώσσες. Υπάρχουν ακόμη γλώσσες που διατηρούν τη ρίζα του «Ρωμιού», όπως η κουρδική. Κάθε γλωσσική οικογένεια «βάφτισε» την Ελλάδα μέσα από το δικό της ιστορικό φίλτρο.

Υπάρχει όμως μια ξεχωριστή περίπτωση που δεν εντάσσεται σε καμία από τις παραπάνω κατηγορίες: η γεωργιανή γλώσσα.


Τι σημαίνει πραγματικά το «Saberdzneti»

Στα γεωργιανά, η Ελλάδα αποδίδεται ως საბერძნეთი, δηλαδή Saberdzneti. Η λέξη δεν είναι τυχαία· αποτελείται από τρία δομικά στοιχεία:
  • berdzeni: ο Έλληνας
  • sa-: πρόθημα που δηλώνει τόπο ή συλλογικότητα
  • -eti: επίθημα που σημαίνει χώρα ή περιοχή
Έτσι, σε πρώτο επίπεδο, το Saberdzneti μεταφράζεται ως «η χώρα των Ελλήνων». Μέχρι εδώ, όλα μοιάζουν απλά. Η ουσία όμως κρύβεται στο τι σημαίνει πραγματικά το berdzeni.


Όταν ο «Έλληνας» σημαίνει… σοφός

Στην παλαιότερη γεωργιανή γλωσσική παράδοση, η ρίζα από την οποία προέρχεται το berdzeni συνδέεται άμεσα με έννοιες όπως η σοφία, η σκέψη και η γνώση. Σε μεσαιωνικά κείμενα συναντάμε τον όρο berdzenoba με τη σημασία της σοφίας, ενώ η φράση berdzeni katsi αποδιδόταν ως «σοφός άνθρωπος».

Με αυτή την έννοια, το Saberdzneti αποκτά μια βαθύτερη, σχεδόν ποιητική διάσταση: δεν σημαίνει απλώς «η χώρα των Ελλήνων», αλλά μπορεί να διαβαστεί και ως «η χώρα των σοφών».


Γιατί συνδέθηκε η Ελλάδα με τη σοφία στον Καύκασο

Η γλωσσική αυτή επιλογή δεν προέκυψε τυχαία. Ήδη από την αρχαιότητα και τα μεσαιωνικά χρόνια, οι πληθυσμοί του Καυκάσου είχαν επαφές με Έλληνες εμπόρους, γιατρούς, λόγιους και φιλοσόφους. Η παρουσία και η επιρροή τους φαίνεται ότι καλλιέργησε την εικόνα της Ελλάδας ως τόπου γνώσης και διανόησης.

Έτσι, μέσα στη γεωργιανή γλώσσα, η Ελλάδα δεν καταγράφηκε απλώς ως μια γεωγραφική οντότητα, αλλά ως ένας πολιτισμικός συμβολισμός: ένας τόπος που συνδέθηκε με τη σοφία και τη σκέψη. Και αυτή η αντίληψη επέζησε μέχρι σήμερα, κλειδωμένη σε μία μόνο λέξη – Saberdzneti.