Από τις 20 Ιανουαρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέτρεψε επίσημα την ενσωμάτωση πρωτεΐνης από αλευροσκώληκες σε καθημερινά προϊόντα διατροφής. Αυτά είναι τα τρόφιμα που θα περιέχουν σκόνη σκουληκιών και εντόμων στα ράφια των σούπερ μάρκετ, με τους παραγωγούς να έχουν πλέον τη δυνατότητα να εμπλουτίζουν ψωμί, γαλακτοκομικά και μακαρόνια με έως 4% αυτού του εναλλακτικού συστατικού. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της διατροφικής βιομηχανίας.

Διαβάστε: Πώς θα καταλάβεις αν το φαγητό σου περιέχει έντομα;


Γιατί η ΕΕ επέλεξε τα έντομα ως πηγή πρωτεΐνης

Η αναζήτηση βιώσιμων λύσεων για τη μείωση των εκπομπών ρύπων από την παραγωγή τροφίμων οδήγησε τις ευρωπαϊκές αρχές να στραφούν σε μη συμβατικές πρωτεϊνικές πηγές. Τα έντομα αναδείχθηκαν ως ιδανική επιλογή λόγω του χαμηλού περιβαλλοντικού τους κόστους. Η πρόσφατη έγκριση της σκόνης Mealworm, που προέρχεται από το Tenebrio molitor και υφίσταται επεξεργασία με υπεριώδη ακτινοβολία, προστίθεται σε μια αυξανόμενη λίστα εγκεκριμένων εντομοειδών τροφίμων που περιλαμβάνει ήδη οικιακά κρίκετ και άλλες παραλλαγές αλευροσκωλήκων.

Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, η καλλιέργεια εντόμων για διατροφικούς σκοπούς παράγει μέχρι 90% λιγότερα αέρια θερμοκηπίου συγκριτικά με την κτηνοτροφία βοοειδών, ενώ απαιτεί ελάχιστους υδάτινους και γεωργικούς πόρους. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων πραγματοποίησε εκτενή αξιολόγηση του νέου συστατικού, επιβεβαιώνοντας ότι ανταποκρίνεται στα υψηλά ευρωπαϊκά κριτήρια ασφαλείας μετά από θερμική επεξεργασία, έκθεση σε UV ακτινοβολία και λεπτό άλεσμα.


Ποια προϊόντα θα εμπεριέχουν σκόνη από αλευροσκώληκες

Η γαλλική επιχείρηση Nutri'Earth εξασφάλισε αποκλειστικότητα διάθεσης για πενταετία, με αποτέλεσμα τα τρόφιμα που θα περιέχουν σκόνη σκουληκιών και εντόμων να εμφανιστούν σταδιακά στην ευρωπαϊκή αγορά. Τα κύρια προϊόντα που θα εμπλουτιστούν με αυτή την πρωτεΐνη περιλαμβάνουν:
  • Αρτοποιήματα και ψωμί όπου η προσθήκη εντομοπρωτεΐνης ενισχύει τη διατροφική αξία χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον με παραδοσιακές πρωτεϊνικές πηγές.
  • Τυροκομικά προϊόντα επεξεργασμένα, ιδιαίτερα κρέμες τυριού και αλείμματα που εμπλουτίζονται με τη νέα σκόνη.
  • Ζυμαρικά και μακαρόνια με ένδειξη βιώσιμου εμπλουτισμού σε πρωτεΐνες.
  • Συμπληρώματα για αθλητική διατροφή και ευεξία που αξιοποιούν την ευελιξία της εντομοσκόνης.

Η στρατηγική αυτή αντανακλά την προσπάθεια της Ένωσης να μειώσει την εξάρτηση από κρέας και να προωθήσει ένα οικολογικότερο διατροφικό μοντέλο. Παρόλα αυτά, η κοινωνική αποδοχή παραμένει αμφιλεγόμενη, ειδικά σε κράτη με έντονη γαστρονομική παράδοση όπου τα έντομα δεν αποτελούν συνηθισμένο συστατικό.


Κίνδυνοι αλλεργιών και μέτρα προστασίας καταναλωτών

Παρότι τα τρόφιμα που θα περιέχουν σκόνη σκουληκιών και εντόμων προσφέρουν διατροφικά πλεονεκτήματα, δεν είναι απαλλαγμένα από κινδύνους. Οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για άτομα με αλλεργία σε οστρακοειδή, καθώς οι πρωτεΐνες των εντόμων παρουσιάζουν δομικές ομοιότητες με αυτές των θαλασσινών, δημιουργώντας πιθανότητα διασταυρούμενων αλλεργικών αντιδράσεων.

Για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε αυστηρό πλαίσιο διαφάνειας. Οι κατασκευαστές υποχρεούνται να αναγράφουν ευκρινώς στις ετικέτες την παρουσία σκόνης αλευροσκώληκα, να συμπεριλαμβάνουν εμφανείς προειδοποιήσεις για αλλεργιογόνα στοιχεία και να τηρούν τυποποιημένες διαδικασίες παραγωγής. Επιπλέον, οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί θα διενεργούν συστηματική επιτήρηση της αγοράς για να εξασφαλίζουν τη συμμόρφωση και την ποιότητα.


Η πολιτιστική πρόκληση της εντομοφαγίας στην Ευρώπη

Η μετάβαση σε πρωτεΐνες εντόμων αποτελεί τμήμα μιας διεθνούς προσπάθειας για τον περιορισμό των κλιματικών επιπτώσεων της διατροφής. Ωστόσο, η πολιτιστική αντίσταση παραμένει σημαντικό εμπόδιο, ιδίως σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία όπου η γαστρονομία συνδέεται άρρηκτα με την εθνική ταυτότητα. Η απροθυμία να δοκιμαστούν τρόφιμα που θεωρούνται ασυνήθιστα ή ξένα προς την παράδοση μπορεί να επιβραδύνει την υιοθέτηση.

Η εισαγωγή της εντομοσκόνης σε βασικά είδη διατροφής σηματοδοτεί την έναρξη ενός ευρύτερου μετασχηματισμού στον τρόπο που η Ευρώπη αντιλαμβάνεται και διαχειρίζεται την τροφική παραγωγή και κατανάλωση. Η επιτυχία αυτής της πρωτοβουλίας θα εξαρτηθεί τόσο από την επιστημονική τεκμηρίωση όσο και από την ικανότητα να πειστεί το ευρωπαϊκό κοινό για τα οφέλη αυτής της διατροφικής καινοτομίας.