Το ψάρι που προτείνεται ακόμα και στις δίαιτες είναι ο "πρωταθλητής" σε τοξικό υδράργυρο - Δείτε πίνακα με τα βαρέα μέταλλα στα ψάρια

Πρόσφατη επιστημονική έρευνα επιβεβαιώνει ότι ο τόνος συγκαταλέγεται ανάμεσα στα ψάρια με σημαντική συγκέντρωση τοξικού υδραργύρου. Η μελέτη εξέτασε είκοσι δημοφιλή είδη ψαριών της πολωνικής αγοράς και κατέληξε σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Ενώ ορισμένα είδη όπως η ρέγγα και ο μπακαλιάρος παρουσιάζουν ελάχιστα ίχνη βαρέων μετάλλων, ο τόνος ξεχωρίζει με αυξημένα επίπεδα μεθυλυδραργύρου που απαιτούν προσοχή στην κατανάλωση.

Διαβάστε: Ποια κονσερβοποιημένα ψάρια είναι επικίνδυνα και πώς να επιλέξετε τα πιο ασφαλή

Η μελέτη για τα βαρέα μέταλλα στα ψάρια

Οι ερευνητές συγκέντρωσαν δείγματα από είκοσι διαφορετικά είδη ψαριών, συμπεριλαμβανομένων της ρέγγας, του μπακαλιάρου, της πεσκανδρίτσας, της τσιπούρας, του σολομού, του σκουμπριού, της πέστροφας, της γλώσσας, του κυπρίνου και του τόνου. Μέρος των δειγμάτων προήλθε από τη Βαλτική Θάλασσα, ενώ άλλα συλλέχθηκαν από εμπορικές αγορές. Για κάθε είδος αναλύθηκαν τουλάχιστον δέκα δείγματα προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Τα εργαστήρια προχώρησαν σε λεπτομερή ανάλυση των επιπέδων καδμίου, μολύβδου, συνολικού υδραργύρου και μεθυλυδραργύρου, που αποτελεί την πιο επικίνδυνη μορφή. Επιπλέον, μετρήθηκαν οι συγκεντρώσεις συνολικού και ανόργανου αρσενικού. Στόχος ήταν η εκτίμηση τόσο των πραγματικών συγκεντρώσεων όσο και του κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία μέσω εξειδικευμένων τοξικολογικών δεικτών όπως οι THQ και CR.

Τα ευρήματα της μελέτης αποδείχθηκαν καθησυχαστικά για τα περισσότερα ψάρια. Οι συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων κυμάνθηκαν σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από τα όρια ασφαλείας που ορίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς οργανισμοί. Ειδικότερα, το κάδμιο εντοπίστηκε σε τιμές μεταξύ 0,002 και 0,009 mg/kg, ο μόλυβδος από 0,010 έως 0,033 mg/kg, ενώ ο μεθυλυδράργυρος κυμάνθηκε από 0,010 έως 0,108 mg/kg. Το ανόργανο αρσενικό παρέμεινε κάτω από 0,02 mg/kg σε όλα τα δείγματα.

Οι δείκτες κινδύνου που υπολόγισαν οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν ότι η τακτική κατανάλωση των περισσότερων ειδών ψαριών δεν συνιστά απειλή για την υγεία. Αυτό σημαίνει ότι τα ψάρια όπως η ρέγγα, ο μπακαλιάρος, η σαρδέλα και ο σολομός μπορούν να ενταχθούν με ασφάλεια στη διατροφή μας.

"Πρωταθλητής" σε τοξικό υδράργυρο ο τόνος

Η μόνη σημαντική ανησυχία προέκυψε για τον τόνο, ο οποίος κατέγραψε μέσες συγκεντρώσεις συνολικού υδραργύρου περίπου 0,9 mg/kg και μεθυλυδραργύρου 0,68 mg/kg. Αυτές οι τιμές πλησιάζουν επικίνδυνα το ευρωπαϊκό όριο του 1 mg/kg, ενώ σε ορισμένα δείγματα το υπερέβησαν. Οι δείκτες κινδύνου για τον μεθυλυδράργυρο ήταν περίπου διπλάσιοι από τις συνιστώμενες τιμές ασφαλείας.

Αυτό δεν καθιστά τον τόνο απαγορευτικό, αλλά επιβάλλει περιορισμό στην κατανάλωσή του. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δείχνουν τα παιδιά, οι έγκυες γυναίκες, οι θηλάζουσες μητέρες και άλλες ευπαθείς ομάδες που είναι περισσότερο ευαίσθητες στις νευροτοξικές επιπτώσεις του τοξικού υδραργύρου.

Γιατί τα ψάρια συσσωρεύουν βαρέα μέταλλα

Η παρουσία βαρέων μετάλλων στα ψάρια συνδέεται άμεσα με το περιβάλλον και όχι με τη μεταποίηση. Τα βαρέα μέταλλα χαρακτηρίζονται από επιμονή και δεν αποικοδομούνται εύκολα, ενώ τείνουν να συγκεντρώνονται καθώς ανεβαίνουμε στην τροφική αλυσίδα. Τα ψάρια, ειδικά τα θηρευτικά και μεγάλου μεγέθους, καταναλώνουν μολυσμένους οργανισμούς από το νερό, τα ιζήματα και τη θαλάσσια πανίδα.

Όσο υψηλότερα βρίσκεται ένα είδος στην τροφική αλυσίδα, τόσο μεγαλύτερη είναι η συσσώρευση υδραργύρου στους ιστούς του. Έτσι εξηγείται γιατί τα μεγάλα και μακρόβια ψάρια συχνά παρουσιάζουν αυξημένες συγκεντρώσεις. Οι ειδικοί συνιστούν την εναλλαγή των ειδών ψαριών, με μικρά ψάρια όπως σαρδέλες, αντσούγιες και σκουμπρί να συνδυάζονται με μεγαλύτερα, ενώ η κατανάλωση τόνου και ξιφία θα πρέπει να περιορίζεται.

Έλεγχοι σε κονσερβοποιημένο τόνο

Ο οργανισμός Salvagente έχει διερευνήσει εκτενώς το ζήτημα του μεθυλυδραργύρου στον κονσερβοποιημένο τόνο. Τον Οκτώβριο του 2023 δημοσίευσε αποτελέσματα ελέγχου 16 γνωστών επωνυμιών κονσερβοποιημένου τόνου σε ελαιόλαδο, συμπεριλαμβανομένων των Nostromo, Rio Mare, Angelo Parodi, Mareblu και As do Mar. Παρότι όλα τα δείγματα τηρούσαν το νόμιμο όριο του 1 mg/kg, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στις συγκεντρώσεις, με τιμές από 0,06 mg/kg στον τόνο Palmera έως 0,40 mg/kg στον τόνο Carrefour.

Τον Δεκέμβριο του 2024, η γαλλική ΜΚΟ Bloom ανέλυσε 148 κονσέρβες τόνου, εκ των οποίων 28 αγοράστηκαν από την ιταλική αγορά. Η έρευνα διαπίστωσε υψηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο, με πέντε περιπτώσεις να υπερβαίνουν το επιτρεπτό όριο, μεταξύ των οποίων και ο Rio Mare light.

Οι κίνδυνοι για την υγεία

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε τοξικό υδράργυρο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές διαταραχές. Τα παιδιά αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα, καθώς η ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά, οδηγώντας σε μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα μνήμης και προσοχής, διαταραχές λόγου καθώς και κινητικές ή οπτικές δυσλειτουργίες.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η πρόσληψη μεθυλυδραργύρου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Όταν η μητέρα καταναλώνει ψάρια με υψηλά επίπεδα υδραργύρου, εκθέτει το έμβρυο σε αυτή την τοξική ουσία, με δυνητικά σοβαρές συνέπειες στην ανάπτυξή του.

Η Διεθνής Σύμβαση της Μιναμάτα

Η σοβαρότητα του προβλήματος οδήγησε πολλά κράτη να υπογράψουν το 2013 τη Διεθνή Σύμβαση της Μιναμάτα. Η σύμβαση πήρε το όνομά της από την ιαπωνική πόλη που τη δεκαετία του 1950 υπέστη καταστροφική περιβαλλοντική και υγειονομική κρίση λόγω μόλυνσης από υδράργυρο.

Η Σύμβαση προβλέπει αυστηρούς ελέγχους, περιορισμούς και απαγορεύσεις στη χρήση υδραργύρου σε πολλά προϊόντα, όπως θερμόμετρα, καθώς και σε βιομηχανικές διαδικασίες όπου χρησιμοποιείται ή απελευθερώνεται αυτό το βαρύ μέταλλο.

Δείτε πίνακα με τα βαρέα μέταλλα στα ψάρια: