Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανοίξει επίσημα τον δρόμο για μια νέα κατηγορία τροφίμων που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ταμπού στη δυτική κουλτούρα. Τέσσερα συγκεκριμένα είδη εντόμων έχουν λάβει την έγκριση ως καινοφανή τροφή και αναμένεται να εμφανιστούν σταδιακά στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ο οικιακός γρύλος, το κίτρινο αλευροσκουλήκι, η αποδημητική ακρίδα και το μικρότερο αλευροσκουλήκι Alphitobius diaperinus αποτελούν τις πρώτες επιλογές που πήραν το πράσινο φως για εμπορική διάθεση.

Διαβάστε: Πώς θα καταλάβεις αν το φαγητό σου περιέχει έντομα;

Ποια έντομα εγκρίθηκαν επίσημα ως νέα τρόφιμα

Στις αρχές του 2023, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων ολοκλήρωσε τη διαδικασία αξιολόγησης για συγκεκριμένα είδη. Το μικρότερο αλευροσκουλήκι ή σκαθαράκι έγινε το τέταρτο έντομο που εγκρίθηκε, ενώ ο οικιακός γρύλος Acheta domesticus πήρε επιπλέον άδεια διάθεσης σε μορφή σκόνης, αποξηραμένη, πάστα ή κατεψυγμένη. Αυτές οι μορφές προορίζονται να χρησιμοποιηθούν ως συστατικά σε ποικίλα προϊόντα διατροφής για τον γενικό πληθυσμό, από σνακ μέχρι πρωτεϊνικά συμπληρώματα. Παράλληλα, οκτώ ακόμη αιτήσεις για άλλα είδη εντόμων βρίσκονται υπό εξέταση.

Γιατί η ΕΕ προωθεί τα έντομα ως εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης

Η απόφαση δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, η εκτροφή εντόμων για διατροφικούς σκοπούς αντιμετωπίζει κρίσιμα ζητήματα του 21ου αιώνα. Το αυξανόμενο κόστος ζωικής πρωτεΐνης, η επισιτιστική ανασφάλεια, οι περιβαλλοντικές πιέσεις και η δημογραφική έκρηξη δημιουργούν επιτακτική ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις στη συμβατική κτηνοτροφία.

Τα έντομα προσφέρουν εξαιρετική θρεπτική αξία με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, υγιεινά λιπαρά, βιταμίνες, φυτικές ίνες και μέταλλα. Ταυτόχρονα, η εκτροφή τους παρουσιάζει σημαντικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα: αποδοτική μετατροπή οργανικών ουσιών σε τροφή, μειωμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ελάχιστη χρήση νερού και καλλιεργήσιμης γης, καθώς και δυνατότητα βιομετατροπής για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων.

Η Πράσινη Συμφωνία και το όραμα από το αγρόκτημα στο πιάτο

Στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe για έρευνα και καινοτομία, οι πρωτεΐνες με βάση τα έντομα αποτελούν ήδη προτεραιότητα. Η στρατηγική "Από το αγρόκτημα στο πιάτο" της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενσωματώνει τα έντομα ως βασικό εργαλείο για τη μετάβαση σε υγιεινή και βιώσιμη διατροφή. Οι καταναλωτές διατηρούν την ελευθερία επιλογής, αλλά η διαθεσιμότητα αυτών των προϊόντων αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Κάθετες φάρμες εντόμων: Η τεχνολογική επανάσταση

Η γαλλική εταιρεία Ÿnsect, που ιδρύθηκε το 2011, έχει καταστεί πρωτοπόρος στην παραγωγή πρωτεϊνών από έντομα. Με πιστοποιήσεις Next40 και B Corp, διαχειρίζεται τρεις εγκαταστάσεις παραγωγής σε Γαλλία, Ολλανδία και ΗΠΑ, ενώ κατασκευάζει τη μεγαλύτερη καθετοποιημένη φάρμα παγκοσμίως στην περιοχή Αμιέν. Η εταιρεία εκτρέφει κίτρινα και μικρότερα αλευροσκουλήκια σε πλήρως αυτοματοποιημένες εγκαταστάσεις, χρησιμοποιώντας πρωτοποριακή τεχνολογία που καλύπτεται από 377 διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Τον Ιανουάριο 2023, η Ÿnsect κέρδισε το Βραβείο Αειφορίας στην κατηγορία τροφίμων του διαγωνισμού Zayed 2023 των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με έπαθλο 600.000 δολάρια. Ο διευθύνων σύμβουλος Antoine Hubert δήλωσε ότι το βραβείο θα επιτρέψει την κλιμάκωση της παραγωγής από 100.000 σε πάνω από 1 εκατομμύριο τόνους, τροφοδοτώντας περισσότερους από 10 εκατομμύρια ανθρώπους με δραστική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Κυκλική οικονομία: Από τα απορρίμματα στη διατροφή

Η βρετανική νεοφυής εταιρεία Better Origin, με ιδρυτή τον Έλληνα Φώτη Φωτιάδη και τον Σλοβένο βιολόγο Μίχα Πίπαν, προσεγγίζει το θέμα με διαφορετική φιλοσοφία. Το πρότυπο προϊόν τους, η μίνι φάρμα εντόμων Χ1, λειτουργεί μέσα σε container και μετατρέπει απορρίμματα τοπικών υπεραγορών σε θρεπτικό πολτό για την εκτροφή εντόμων. Τα έντομα στη συνέχεια χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφή για κοτόπουλα, δημιουργώντας ένα κυκλικό σύστημα εμπνευσμένο από τη φύση.

Όπως εξηγεί ο Φωτιάδης, η έννοια των απορριμμάτων είναι ανθρώπινο δημιούργημα. Στη φύση, κάθε υλικό που θεωρούμε απόρριμμα αποτελεί τροφή για το επόμενο κομμάτι της τροφικής αλυσίδας. Η εταιρεία με έδρα το Cambridge έχει συγκεντρώσει χρηματοδοτήσεις 19 εκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένου 1,1 εκατομμυρίου λιρών από το UK Government's Industrial Strategy Challenge Fund για την ανάπτυξη του τομέα βιομετατροπής.

Τρώμε ήδη έντομα χωρίς να το γνωρίζουμε

Πολλοί θα εκπλαγούν μαθαίνοντας ότι ήδη καταναλώνουν προϊόντα εντόμων. Το έντονο κόκκινο χρώμα σε αλλαντικά, αναψυκτικά, red velvet cakes και παιδικά ζελεδάκια προέρχεται από την καρμίνη ή κοχενίλη, μια ουσία που παράγεται από θηλυκά έντομα του είδους Dactylopius coccus. Αυτά τα μικροσκοπικά έντομα ζουν σε κάκτους nopal και παράγουν καρμινικό οξύ, καταχωρημένο ως πρόσθετο Ε120 στη βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων.

Η ύπαρξη αυτού του συστατικού αποδεικνύει ότι η κατανάλωση εντόμων δεν είναι κάτι εντελώς ξένο στη δυτική διατροφή, απλώς εμφανίζεται σε διαφορετική μορφή. Οι εταιρείες μάρκετινγκ έχουν ήδη εντοπίσει το αίσθημα αποστροφής που προκαλεί η ιδέα της κατανάλωσης εντόμων, γι' αυτό τα νέα προϊόντα θα κυκλοφορήσουν αρχικά σε μορφή σκόνης, ενσωματωμένα σε οικεία τρόφιμα.

Το μέλλον της διατροφής είναι εδώ

Η έγκριση αυτών των εντόμων ως νέα τρόφιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη διατροφή και τη βιωσιμότητα. Με οκτώ επιπλέον αιτήσεις υπό εξέταση, η λίστα των εγκεκριμένων εντόμων αναμένεται να επεκταθεί σύντομα. Η επιλογή παραμένει προσωπική, αλλά η διαθεσιμότητα αυτών των εναλλακτικών πηγών πρωτεΐνης αντιπροσωπεύει μια ρεαλιστική απάντηση στις περιβαλλοντικές και διατροφικές προκλήσεις του μέλλοντος.