Τον Μάρτιο του 2026, η Πανσέληνος που είναι γνωστή ως «Worm Moon» θα προσφέρει ένα εντυπωσιακό ουράνιο θέαμα: μια ολική έκλειψη Σελήνης που θα διαρκέσει σχεδόν μία ώρα. Το φεγγάρι θα βυθιστεί στη σκιά του πλανήτη μας και θα μεταμορφωθεί σε έναν χαλκόχρωμο δίσκο, δημιουργώντας το περίφημο φαινόμενο του «Blood Moon». Αυτή θα είναι η τελευταία ευκαιρία να παρατηρήσουμε μια πλήρη έκλειψη για σχεδόν τρία χρόνια, καθιστώντας το γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για τους λάτρεις της αστρονομίας.

Διαβάστε: Πανσέληνος 2 Φεβρουαρίου 2026: Τι αλλάζει για κάθε ζώδιο - Γενική πρόβλεψη, επαγγελματικά και αισθηματικά

Χαρακτηριστικά της ολικής έκλειψης Σελήνης του Μαρτίου

Η φάση της πλήρους κάλυψης θα έχει διάρκεια 58 λεπτά και 19 δευτερόλεπτα, ενώ το συνολικό φαινόμενο, συμπεριλαμβανομένων των μερικών και παρασκιακών σταδίων, θα εκτείνεται σε χρονικό διάστημα πέντε ωρών και 39 λεπτών. Η συγκεκριμένη ολική έκλειψη Σελήνης παρουσιάζει μια ιδιαίτερη γεωμετρική διάταξη: το φεγγάρι θα διασχίσει την ομπρέλα της γήινης σκιάς με οριακό τρόπο, με μέγεθος περίπου 1,15. Αυτό σημαίνει ότι η σεληνιακή επιφάνεια θα εμφανίσει πιο ανοιχτές αποχρώσεις κόκκινου και χάλκινου χρώματος, σε αντίθεση με άλλες εκλείψεις όπου η Σελήνη διέρχεται βαθύτερα μέσα στη σκιά και αποκτά πιο σκούρο τόνο.

Οι περιοχές που θα απολαύσουν το θέαμα περιλαμβάνουν κυρίως την Ανατολική Ασία, την Αυστραλία, τον Ειρηνικό Ωκεανό και τη δυτική ακτή της Βόρειας Αμερικής, ανάλογα με τις τοπικές ώρες και το ύψος της Σελήνης στον ορίζοντα.

Η επιστήμη πίσω από το κόκκινο φεγγάρι

Κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Σελήνης, το φεγγάρι μετατρέπεται σε έναν κοκκινωπό σφαίρα, ένα φαινόμενο που αποκαλείται «Blood Moon». Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο που το φως αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα του πλανήτη μας, την ίδια φυσική διαδικασία που χρωματίζει τον ουρανό μπλε τις μέρες και πορτοκαλί κατά τα ηλιοβασιλέματα.

Το ηλιακό φως αποτελείται από ολόκληρο το φάσμα των χρωμάτων. Όταν διαπερνά την ατμόσφαιρα, οι μπλε ακτίνες σκεδάζονται εύκολα προς όλες τις κατευθύνσεις, ενώ οι κόκκινες και πορτοκαλί αποχρώσεις συνεχίζουν την πορεία τους σχεδόν αδιατάρακτες. Αυτός είναι ο λόγος που βλέπουμε γαλάζιο ουρανό όταν ο Ήλιος βρίσκεται ψηλά: το μπλε φως έχει διασκορπιστεί σε όλη την ατμόσφαιρα. Αντίθετα, κατά την ανατολή και τη δύση, οι ηλιακές ακτίνες διανύουν μεγαλύτερη απόσταση μέσα στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, με αποτέλεσμα το μπλε φως να εξαφανίζεται και να φτάνουν στα μάτια μας κυρίως οι θερμές κίτρινες και κόκκινες αποχρώσεις.

Κατά την ολική έκλειψη Σελήνης, η Γη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη, μπλοκάροντας το άμεσο ηλιακό φως. Ωστόσο, μια μικρή ποσότητα φωτός καταφέρνει να φτάσει στη σεληνιακή επιφάνεια αφού πρώτα διαθλαστεί και φιλτραριστεί μέσα από το παχύ στρώμα της γήινης ατμόσφαιρας στα άκρα του πλανήτη. Το αποτέλεσμα μοιάζει σαν να προβάλλονται ταυτόχρονα πάνω στη Σελήνη όλες οι ανατολές και τα ηλιοβασιλέματα της Γης, δημιουργώντας την χαρακτηριστική κόκκινη ή πορτοκαλί λάμψη.

Η ένταση του χρώματος ποικίλλει ανάλογα με την κατάσταση της ατμόσφαιρας. Η παρουσία σκόνης, νεφών ή αερολυμάτων επηρεάζει το πόσο βαθύ θα είναι το κόκκινο, όπως επίσης και η θέση της Σελήνης μέσα στη σκιά: όσο πιο κεντρικά διέρχεται, τόσο πιο σκούρο γίνεται το χρώμα.


Γιατί δεν θα δούμε άλλη ολική έκλειψη για 34 μήνες

Το χρονικό κενό μέχρι την επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης δεν είναι τυχαίο. Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη είναι κεκλιμένη κατά περίπου πέντε μοίρες σε σχέση με την τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο. Αυτό σημαίνει ότι τις περισσότερες φορές που έχουμε πανσέληνο, το φεγγάρι περνά είτε πάνω είτε κάτω από τη γήινη σκιά, χωρίς να την τέμνει.

Οι εκλείψεις συμβαίνουν μόνο κατά τις λεγόμενες «εποχές εκλείψεων», παράθυρα ευκαιρίας που ανοίγουν περίπου κάθε έξι μήνες. Ακόμα και τότε, η γεωμετρική διάταξη δεν εγγυάται πάντα ολική κάλυψη. Μέχρι να επιστρέψει η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης, θα παρατηρήσουμε μερικές και παρασκιακές εκλείψεις. Στις 28 Αυγούστου 2026 αναμένεται μια εξαιρετικά βαθιά μερική έκλειψη, με μεγάλο τμήμα της Σελήνης να εισέρχεται στην ομπρέλα, ενώ το 2028 θα υπάρξουν ρηχότερες ευκαιρίες τον Ιανουάριο και τον Ιούλιο.


Συμβουλές για φωτογράφιση της έκλειψης

Για όσους επιθυμούν να αποτυπώσουν την ολική έκλειψη Σελήνης, η πρόκληση είναι σημαντική. Κατά τη φάση της ολικότητας, το φεγγάρι σκοτεινιάζει δραματικά, και οι ρυθμίσεις που λειτουργούν για μια φωτεινή πανσέληνο δεν επαρκούν πλέον. Ο απαραίτητος εξοπλισμός περιλαμβάνει σταθερό τρίποδο, τηλεφακό, χειροκίνητη εστίαση και τη δυνατότητα συνεχούς προσαρμογής της έκθεσης ανάλογα με κάθε φάση του φαινομένου. Ένα επιπλέον πλεονέκτημα της ολικότητας είναι ότι εμφανίζονται περισσότερα αστέρια γύρω από τη Σελήνη, καθώς η λάμψη της μειώνεται. Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για ευρύτερα πλάνα που συλλαμβάνουν όχι μόνο το κόκκινο φεγγάρι αλλά και τον έναστρο ουρανό γύρω του.

Πότε επιστρέφουν οι ολικές εκλείψεις

Η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης έχει προγραμματιστεί για την 31η Δεκεμβρίου 2028, με φάση ολικότητας που θα διαρκέσει περίπου 71 λεπτά. Το 2029 θα είναι εξαιρετικά γενναιόδωρο σε τέτοια φαινόμενα, προσφέροντας δύο ακόμα ολικές εκλείψεις: στις 26 Ιουνίου με διάρκεια περίπου 102 λεπτών και στις 20 Δεκεμβρίου με 54 λεπτά ολικότητας. Αυτή η τριπλή εμφάνιση μέσα σε διάστημα 12 μηνών αποτελεί σπάνιο αστρονομικό γεγονός που αξίζει να σημειωθεί από τώρα στο ημερολόγιο.

Για όσους βρίσκονται εκτός της ζώνης ορατότητας της έκλειψης του Μαρτίου, η περίοδος μέχρι το 2028 προσφέρει περισσότερο μια προετοιμασία παρά μια κορύφωση. Αντίθετα, το διάστημα 2028 έως 2029 υπόσχεται να είναι η χρυσή εποχή για παρατήρηση και φωτογράφιση ολικών εκλείψεων Σελήνης, απαιτώντας σοβαρό προγραμματισμό και προετοιμασία από τους ενθουσιώδεις παρατηρητές του ουρανού.