Η σχέση μεταξύ της πανσελήνου και της ανθρώπινης υγείας απασχολεί εδώ και αιώνες τόσο την επιστημονική κοινότητα όσο και τη λαϊκή παράδοση. Ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν πιθανές συνδέσεις με συγκεκριμένες πτυχές της υγείας, όπως η γέννηση, ενώ άλλες μελέτες δεν εντοπίζουν καμία σχέση. Ακόμα και όταν παρατηρούνται φαινομένου συσχετισμού, το ερώτημα παραμένει: είναι πράγματι η σελήνη υπεύθυνη ή πρόκειται για γνωστικές προκαταλήψεις; Η τάση επιβεβαίωσης, δηλαδή η ροπή να εστιάζουμε σε πληροφορίες που επαληθεύουν τις προϋπάρχουσες πεποιθήσεις μας, ενδέχεται να εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η πανσέληνος προκαλεί αλλαγές στην υγεία και τη συμπεριφορά τους.

Διαβάστε: Η τελευταία ολική έκλειψη σελήνης μέχρι το 2028 - Τι ώρα θα την δούμε αύριο

Η πανσέληνος και τα επίπεδα ενέργειας

Η επίδραση της πανσέληνος στα επίπεδα ενέργειας συνδέεται άμεσα με τον ύπνο. Πριν από την εποχή του τεχνητού φωτισμού, το φως της πανσέληνος αποτελούσε την κύρια πηγή νυχτερινού φωτισμού. Σύμφωνα με μελέτη του 2021, για μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, οι άνθρωποι ήταν πιο δραστήριοι τη νύχτα κατά τη διάρκεια της πανσέληνος και πιθανώς συγχρόνιζαν τις δραστηριότητές τους με τις σεληνιακές φάσεις. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι το αυξημένο σεληνιακό φως επέτρεπε στους ανθρώπους να συνεχίζουν να εργάζονται ή να συμμετέχουν σε άλλες δραστηριότητες αργότερα το βράδυ. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι το ίδιο το φως της σελήνης μπορεί να διατηρεί τους ανθρώπους ξύπνιους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η συγκεκριμένη έρευνα διερεύνησε τις επιδράσεις του σεληνιακού κύκλου σε ανθρώπους που ζουν σε αγροτικά περιβάλλοντα χωρίς ηλεκτρισμό, σε κοινότητες αυτοχθόνων πληθυσμών και σε αστικές περιοχές. Χρησιμοποιώντας συσκευές παρακολούθησης ύπνου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο ύπνος ξεκινούσε αργότερα και διαρκούσε λιγότερο τις νύχτες που προηγούνταν της πανσέληνος. Το φαινόμενο πιθανότατα οφείλεται στο ότι η πανσέληνος είναι η φωτεινότερη σεληνιακή φάση, ανακλώντας περισσότερο φως από τον ήλιο προς τη Γη. Παρόλο που αυτό το φως είναι ασθενέστερο από το άμεσο ηλιακό φως, η έκθεση σε αυτό ενδέχεται να προκαλεί αίσθημα εγρήγορσης κατά τη διάρκεια της νύχτας.


Επιδράσεις της πανσέληνος στην ψυχική υγεία

Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ανεπίσημα ότι η πανσέληνος επηρεάζει τη διάθεσή τους, αλλά οι υπάρχουσες επιστημονικές έρευνες δεν υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό. Μια παλαιότερη μετα-ανάλυση του 1985 δεν εντόπισε καμία σύνδεση μεταξύ των φάσεων της σελήνης και των εισαγωγών σε νοσοκομεία για ψυχικά προβλήματα. Επιπλέον, διαπίστωσε ότι οι φάσεις της σελήνης εξηγούσαν λιγότερο από 1% των διαφορών στα ποσοστά εισαγωγών για ψυχική υγεία.

Πιο πρόσφατα, μια μελέτη του 2019 που εξέτασε 17.966 άτομα που αναζήτησαν ψυχιατρική φροντίδα σε νοσοκομειακό περιβάλλον δεν βρήκε καμία σχέση μεταξύ εισαγωγών, εξιτηρίων και των φάσεων της σελήνης. Είναι πιθανό η σελήνη να επηρεάζει τη διάθεση με πιο διακριτικούς τρόπους, αλλά αυτές οι επιδράσεις είναι δυσκολότερο να μετρηθούν και είναι ευάλωτες στην προκατάληψη επιβεβαίωσης, καθώς άτομα που πιστεύουν ότι η πανσέληνος επηρεάζει τη διάθεση είναι πιο πιθανό να παρακολουθούν και να παρατηρούν αλλαγές στη συναισθηματική τους κατάσταση.


Η σχέση της πανσέληνος με τον γυναικείο οργανισμό

Ορισμένοι πιστεύουν ότι η σελήνη επηρεάζει τον εμμηνορροϊκό κύκλο. Οι έρευνες σχετικά με αυτό το θέμα έχουν καταλήξει σε ανάμεικτα ή ασθενή συμπεράσματα.

Μια ανάλυση του 2021 αναφέρει ότι σε προηγούμενη μελέτη με περισσότερες από 300 γυναίκες, υπήρχε συσχέτιση μεταξύ της πανσέληνος και της έναρξης της εμμηνορροϊκής περιόδου. Ωστόσο, αυτή η συσχέτιση υπήρχε μόνο όταν οι ερευνητές επέλεγαν κύκλο διάρκειας 29,5 ημερών.

Για να αξιολογήσουν τη σύνδεση μεταξύ σελήνης και εμμήνου ρύσεως, οι συγγραφείς της ανάλυσης εξέτασαν τους κύκλους 22 ατόμων που τηρούσαν αρχεία των περιόδων τους για έως και 32 χρόνια. Διαπίστωσαν ότι οι εμμηνορροϊκοί κύκλοι συγχρονίζονταν διαλείποντος είτε με τη φωτεινότητα είτε με την βαρυτική έλξη της σελήνης. Ο συγχρονισμός ήταν ισχυρότερος όταν η σελήνη βρισκόταν πιο κοντά στη Γη. Παρόλα αυτά, η μελέτη δεν απέδειξε ότι η σελήνη είναι η άμεση αιτία αυτού του φαινομένου.

Οι φάσεις της σελήνης ενδέχεται να έχουν επίδραση στον τοκετό. Μια μελέτη του 2021 που εξέτασε ένα μεγάλο σύνολο δεδομένων με 38,7 εκατομμύρια γεννήσεις στη Γαλλία εντόπισε μικρές αλλά σημαντικές διακυμάνσεις στα πρότυπα γεννήσεων που σχετίζονταν με τις φάσεις της σελήνης. Οι γεννήσεις αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανσέληνος, σε συμφωνία με τις λαϊκές πεποιθήσεις.


Άλλες συσχετίσεις με την πανσέληνο

Ορισμένες άλλες μελέτες έχουν εντοπίσει πιθανή σύνδεση μεταξύ της πανσέληνος, της υγείας και της συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2018 διαπίστωσε αύξηση στις επείγουσες μεταφορές που σχετίζονταν με τροχαία ατυχήματα κατά τη διάρκεια της πανσέληνος. Η εκτεταμένη μελέτη περιελάμβανε 1.764 νύχτες ελέγχου, 62 νύχτες πανσέληνου και 842.554 επείγουσες μεταφορές.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η σελήνη προκάλεσε τα ατυχήματα. Επειδή υπάρχει περισσότερο φως κατά τη διάρκεια της πανσέληνος, είναι πιθανό περισσότεροι άνθρωποι να οδηγούν, αυξάνοντας την πιθανότητα συγκρούσεων. Το φως της σελήνης θα μπορούσε επίσης να αποτελεί παράγοντα απόσπασης της προσοχής για ορισμένους οδηγούς. Μια μελέτη του 2016 εξέτασε προηγούμενες έρευνες σχετικά με το έγκλημα και τις φάσεις της σελήνης και στη συνέχεια διαχώρισε τα εγκλήματα εσωτερικών χώρων από αυτά των εξωτερικών χώρων. Οι φάσεις της σελήνης δεν επηρέασαν τα εγκλήματα εσωτερικών χώρων.

Ωστόσο, τα ποσοστά εγκλημάτων σε εξωτερικούς χώρους αυξήθηκαν με το φως της σελήνης και ήταν υψηλότερα κατά τη διάρκεια της πανσέληνος. Και πάλι, το περισσότερο φως κατά τη διάρκεια της πανσέληνος θα μπορούσε να εξηγήσει τη διαφορά.


Συμπεράσματα για την επίδραση της πανσέληνος

Ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν ότι η σελήνη ενδέχεται να επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία ή συμπεριφορά, αλλά πολλές από τις μελέτες σχετικά με αυτό το θέμα εντοπίζουν μόνο μια ασθενή ή μικρή συσχέτιση. Δεν είναι σαφές αν η σελήνη είναι άμεσα υπεύθυνη για αυτές τις επιδράσεις. Η τάση να προσαρμόζουμε τα στοιχεία ώστε να ταιριάζουν στις πεποιθήσεις μας θα μπορούσε να εξηγήσει καλύτερα ορισμένες από αυτές τις συνδέσεις.

Παρόλα αυτά, η λαϊκή παράδοση και ορισμένες μορφές πνευματικότητας υποστηρίζουν ότι η πανσέληνος επηρεάζει τη συμπεριφορά. Είναι πιθανό η επιστήμη να μην έχει καταγράψει αυτό που πολλές κοινωνίες πιστεύουν εδώ και καιρό. Χωρίς περισσότερη έρευνα, οι επιστήμονες δεν μπορούν να απορρίψουν πλήρως την ιδέα ότι η πανσέληνος επηρεάζει την υγεία.