Οι άνθρωποι που αγαπούν τη μοναξιά συχνά παρεξηγούνται. Πολλοί θεωρούν ότι είναι απόμακροι, αντικοινωνικοί ή απλώς «δύσκολοι» στις σχέσεις. Όμως η ψυχολογία δίνει μια διαφορετική εξήγηση. Πίσω από την ανάγκη για ησυχία και προσωπικό χώρο δεν κρύβεται απαραίτητα απόρριψη των άλλων, αλλά ένας διαφορετικός τρόπος επεξεργασίας του κόσμου.

Όπως γράφει η Isabella Chase στο geediting, για πολλούς ανθρώπους η μοναξιά δεν είναι φυγή, αλλά τρόπος επαναφοράς. Δεν αποφεύγουν τη σύνδεση. Απλώς νιώθουν πιο ασφαλείς και πιο ο εαυτός τους όταν δεν αναγκάζονται να συμμετέχουν συνεχώς σε επιφανειακές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.


Η στιγμή που κατάλαβε τι της συμβαίνει

Όπως περιγράφει η Isabella Chase στο geediting, πριν από λίγο καιρό βρέθηκε σε μια συγκέντρωση γειτονιάς, κρατώντας ένα ποτό στο χέρι και ακούγοντας κάποιον να μιλά με εξαντλητική λεπτομέρεια για την πρόσφατη ανακαίνιση της κουζίνας του. Καθώς η συζήτηση περνούσε από τα ντουλάπια στα χρώματα των αρμών, ένιωσε εκείνο το γνώριμο σφίξιμο στο στήθος. Όχι ακριβώς άγχος, αλλά κάτι κοντινό σε μια εσωτερική θλίψη που ζητούσε διέξοδο. Είκοσι λεπτά αργότερα, όπως γράφει η ίδια στο geediting, βγήκε αθόρυβα από την πίσω πόρτα χωρίς να πει αντίο. Η ανακούφιση ήταν άμεση.

Περπατώντας μόνη της προς το σπίτι κάτω από τα αστέρια, συνειδητοποίησε πόσα χρόνια ένιωθε ενοχές για τέτοιες στιγμές. Για χρόνια πίστευε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά μαζί της επειδή έβρισκε περισσότερη χαρά στη σιωπή παρά σε συζητήσεις για τον καιρό ή τα σχέδια του Σαββατοκύριακου. Όμως, όπως εξηγεί η Isabella Chase στο geediting, η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι που προτιμούν τη μοναξιά δεν είναι «χαλασμένοι» ούτε αντικοινωνικοί. Απλώς έχουν πάψει να προσποιούνται ότι η ψιλή κουβέντα τους προσφέρει περισσότερα από τη γαλήνη που βρίσκουν στη δική τους συντροφιά.


Η επιστήμη πίσω από την αγάπη για τη μοναξιά

Σύμφωνα με την Isabella Chase στο geediting, οι ψυχολόγοι έχουν καταγράψει σαφείς διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι εσωστρεφείς και οι ιδιαίτερα ευαίσθητοι άνθρωποι βιώνουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Ο εγκέφαλός τους λειτουργεί διαφορετικά. Όπως αναφέρει, οι κοινωνικές καταστάσεις προκαλούν υψηλότερη διέγερση στον προμετωπιαίο φλοιό, κάτι που σημαίνει ότι οι άνθρωποι αυτοί φτάνουν πιο γρήγορα στο όριο της υπερδιέγερσης. Αυτό που για κάποιους μοιάζει ευχάριστο και τονωτικό, για άλλους γίνεται εξαντλητικό.

Η Isabella Chase εξηγεί στο geediting ότι αυτό δεν αποτελεί ελάττωμα χαρακτήρα ούτε κάτι που πρέπει να «ξεπεραστεί». Αντίθετα, είναι μια νευρολογική και ψυχολογική ιδιαιτερότητα που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο κάποιος σχετίζεται με τους άλλους. Μάλιστα, όπως σημειώνει, μελέτες από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που προτιμούν τη μοναξιά συχνά παρουσιάζουν υψηλότερες επιδόσεις σε τομείς όπως η δημιουργικότητα και η αυτογνωσία. Με άλλα λόγια, δεν αποφεύγουν τη σύνδεση. Προστατεύουν τους ψυχικούς τους πόρους για εκείνα που έχουν πραγματικά αξία για τους ίδιους.


Το κοινό χαρακτηριστικό που έχουν πολλοί από αυτούς

Όπως γράφει η Isabella Chase στο geediting, το κοινό χαρακτηριστικό που συναντάται συχνά στους ανθρώπους που αγαπούν τη μοναξιά είναι η βαθύτερη επεξεργασία των ερεθισμάτων. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν προσπερνούν εύκολα όσα ζουν, ακούν ή αισθάνονται. Επεξεργάζονται πιο βαθιά τους ήχους, τις εικόνες, τις συζητήσεις, τις κοινωνικές εντάσεις και τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Η ίδια, όπως αποκαλύπτει στο geediting, ανακάλυψε στις αρχές της δεκαετίας των τριάντα της ότι είναι ένα πολύ ευαίσθητο άτομο. Και τότε, όπως σημειώνει, όλα άρχισαν να βγάζουν νόημα.

Τα γεμάτα εστιατόρια που την έκαναν ευερέθιστη. Η ανάγκη να μείνει μόνη της μετά τη δουλειά πριν μπορέσει να συνδεθεί ουσιαστικά με τον σύζυγό της.
Η έντονη ευαισθησία της στους θορύβους. Όλα αυτά δεν σήμαιναν ότι ήταν αδύναμη. Το νευρικό της σύστημα, όπως εξηγεί η Isabella Chase στο geediting, ήταν απλώς ρυθμισμένο ώστε να επεξεργάζεται πιο βαθιά τα ερεθίσματα.


Γιατί προτιμούν την ποιότητα από την ποσότητα στις σχέσεις

Ένα ακόμη σημείο που τονίζει η Isabella Chase στο geediting είναι ότι οι άνθρωποι που αγαπούν τη μοναξιά συχνά δεν έχουν λιγότερες σχέσεις επειδή δεν θέλουν τους άλλους, αλλά επειδή δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην ποιότητα. Μπορεί να έχουν λιγότερους ανθρώπους γύρω τους, όμως οι σχέσεις που διατηρούν είναι συνήθως βαθύτερες και πιο αυθεντικές. Δεν τους ενδιαφέρει τόσο η συσσώρευση γνωριμιών όσο η αίσθηση ότι κάποιοι άνθρωποι τους γνωρίζουν πραγματικά. Όχι την κοινωνική εκδοχή του εαυτού τους, αλλά τον πραγματικό τους εσωτερικό κόσμο, με όλες τις αντιφάσεις και τις ιδιαιτερότητές του.

Όπως γράφει η Chase στο geediting, οι άνθρωποι αυτοί θα προτιμούσαν τρεις φίλους που σέβονται την ανάγκη τους για προσωπικό χώρο, παρά τριάντα γνωστούς που περιμένουν διαρκή διαθεσιμότητα. Και αυτή η επιλεκτικότητα δεν είναι σνομπισμός. Είναι επίγνωση ότι η αληθινή σύνδεση απαιτεί ενέργεια, προσοχή και συναισθηματικό χώρο.


Τι δείχνει η έρευνα για τις στενές σχέσεις

Όπως αναφέρει η Isabella Chase στο geediting, έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης υποστηρίζει αυτή τη λογική. Σύμφωνα με τα ευρήματα που επικαλείται, οι άνθρωποι μπορούν να διατηρήσουν μόνο περίπου πέντε πραγματικά στενές σχέσεις σε μια δεδομένη περίοδο της ζωής τους. Πέρα από αυτό το όριο, η ποιότητα των σχέσεων αρχίζει να υποχωρεί αισθητά. Οι άνθρωποι που αγαπούν τη μοναξιά φαίνεται να καταλαβαίνουν διαισθητικά αυτόν τον περιορισμό. Γι’ αυτό και επενδύουν λιγότερο στη μαζική κοινωνικότητα και περισσότερο στις λίγες σχέσεις που θεωρούν ουσιαστικές.


Η εξάντληση της κοινωνικής προσποίησης

Η κοινωνία, όπως σημειώνει η Isabella Chase στο geediting, περιμένει από τους ανθρώπους να συμμετέχουν σε συγκεκριμένες κοινωνικές «παραστάσεις». Tον ενθουσιώδη χαιρετισμό. Το ενδιαφέρον για μικρές καθημερινές ενημερώσεις. Τη διατήρηση μιας συζήτησης, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον.

Για χρόνια, όπως γράφει, έμαθε να παίζει αυτόν τον ρόλο. Να δείχνει αφοσιωμένη ενώ μέσα της σκεφτόταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Να κάνει ερωτήσεις για θέματα που δεν την ενδιέφεραν. Να χαμογελά και να δείχνει συμμετοχή. Όμως η προσποίηση αυτή είναι εξαντλητική. Κάθε αναγκαστικό χαμόγελο, κάθε προσποιητό γέλιο, κάθε στιγμή κατασκευασμένου ενθουσιασμού αδειάζει την εσωτερική μπαταρία.

Και όπως εξηγεί η Isabella Chase στο geediting, πολλοί άνθρωποι που αγαπούν τη μοναξιά φτάνουν κάποια στιγμή σε ένα σημείο καμπής: καταλαβαίνουν ότι το κόστος αυτής της κοινωνικής παράστασης είναι μεγαλύτερο από οποιοδήποτε όφελος.


Γιατί η ανάγκη για όρια δεν είναι εγωισμός

Ένα σημαντικό μέρος αυτής της συνειδητοποίησης είναι και ο καθορισμός ορίων. Σύμφωνα με την Isabella Chase στο geediting, η προστασία της ενέργειάς μας δεν είναι εγωιστική. Είναι μια μορφή αυτοσεβασμού.

Η ίδια εξηγεί ότι έμαθε να: φεύγει από μια κοινωνική εκδήλωση όταν νιώθει έτοιμη και όχι όταν το περιμένουν οι άλλοι, αρνείται προσκλήσεις χωρίς περίπλοκες δικαιολογίες, κάνει μικρά διαλείμματα μέσα σε κοινωνικές συγκεντρώσεις για να επανέλθει, επιλέγει μοναχικές δραστηριότητες χωρίς να απολογείται.

Όπως γράφει η Chase στο geediting, έχει υιοθετήσει ακόμα και αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «ιρλανδικό αντίο»: να φεύγει αθόρυβα από ένα πάρτι χωρίς τη μακρά τελετουργία των αποχαιρετισμών. Κάποιοι το θεωρούν αγένεια. Η ίδια το θεωρεί ειλικρίνεια. Γιατί η εναλλακτική είναι να ξοδέψει άλλη μισή ώρα σε συζητήσεις που δεν θέλει να κάνει, σε αγκαλιές που νιώθει υποχρεωτικές και σε υποσχέσεις για μελλοντικές συναντήσεις που πιθανότατα δεν θα γίνουν ποτέ.


Πώς χτίζεται μια ζωή που σέβεται αυτή τη φύση

Όπως εξηγεί η Isabella Chase στο geediting, όταν κάποιος σταματήσει να απολογείται για την ανάγκη του για μοναξιά, μπορεί επιτέλους να αρχίσει να χτίζει μια ζωή που του ταιριάζει πραγματικά. Η ίδια ξυπνά στις 5:30 το πρωί όχι επειδή είναι «πρωινός τύπος», αλλά επειδή εκείνες οι ώρες προσφέρουν απόλυτη ησυχία. Πριν αρχίσει ο θόρυβος της ημέρας, έχει ενενήντα λεπτά μοναξιάς για διαλογισμό και γραφή. Ακόμη και ο χώρος του σπιτιού της, όπως σημειώνει στο geediting, έχει διαμορφωθεί γύρω από αυτή την ανάγκη για ηρεμία. Ουδέτερα χρώματα, ήπιες υφές, ελάχιστα έπιπλα και χώρος για αναπνοή.

Το ίδιο ισχύει και για την εργασία. Τα ανοιχτά γραφεία μπορεί να ευνοούν κάποιους, όμως για ανθρώπους που έχουν ανάγκη από ησυχία, μπορεί να είναι εξαντλητικά. Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρει η Isabella Chase στο geediting, η απομακρυσμένη εργασία ή ένας πιο ήσυχος χώρος μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργικότητά τους.


Η ελευθερία που φέρνει η αυτοαποδοχή

Η μεγαλύτερη αλλαγή, σύμφωνα με την Isabella Chase στο geediting, έρχεται όταν κάποιος σταματήσει να παθολογικοποιεί την ανάγκη του για μοναξιά. Τότε διαλύεται η ενοχή. Χαλαρώνει η συνεχής αυτοπαρακολούθηση. Σταματά η σκέψη ότι «κάτι δεν πάει καλά με μένα». Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκοπεί από όλους ή να γίνει ερημίτης. Ακόμη και οι πιο μοναχικοί άνθρωποι χρειάζονται σύνδεση.

Απλώς έχουν δικαίωμα να ορίσουν μόνοι τους πώς μοιάζει αυτή η σύνδεση. Ίσως να προτιμούν ένα δείπνο ένας προς έναν αντί για μια μεγάλη παρέα.
Ίσως να εκφράζονται καλύτερα μέσα από το γράψιμο παρά από μια ζωντανή κουβέντα. Ίσως να νιώθουν πιο κοντά στους άλλους μέσα από ήσυχες, παράλληλες δραστηριότητες παρά μέσα από έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση. Και όλα αυτά είναι απολύτως έγκυροι τρόποι ύπαρξης.

Οι άνθρωποι που αγαπούν τη μοναξιά δεν έχουν απαραίτητα πρόβλημα με τους άλλους. Πολύ συχνά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: επεξεργάζονται πιο βαθιά τον κόσμο γύρω τους και χρειάζονται περισσότερο χώρο για να παραμείνουν ψυχικά ισορροπημένοι. Όπως καταλήγει η Isabella Chase στο geediting, το να τιμά κανείς αυτές τις ανάγκες δεν είναι αντικοινωνικό. Είναι ένας τρόπος να ζει πιο αυθεντικά. Ο κόσμος δεν χρειάζεται μόνο ανθρώπους που είναι διαρκώς διαθέσιμοι και κοινωνικά εκφραστικοί. Χρειάζεται και ανθρώπους που σκέφτονται βαθιά, που δημιουργούν μέσα από τη σιωπή και που επιλέγουν την αυθεντικότητα αντί της κοινωνικής παράστασης.

Και ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα, όπως αφήνει να εννοηθεί η Isabella Chase στο geediting, είναι αυτό: τι θα άλλαζε στη ζωή κάποιου αν σταματούσε να ζητά συγγνώμη επειδή χρειάζεται μοναξιά;