Στα ποτάμια της Βραζιλίας, οι επιστήμονες παρατηρούν τα τελευταία χρόνια την εμφάνιση ενός ψαριού που δεν ανήκει στην αυτόχθονη πανίδα. Πρόκειται για το αφρικανικό γατόψαρο Clarias gariepinus, είδος αφρικανικής προέλευσης που έχει εισαχθεί σε πολλές χώρες για σκοπούς υδατοκαλλιέργειας.

Το συγκεκριμένο ψάρι είναι ιδιαίτερα προσαρμοστικό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εγκαθίσταται σε νέα οικοσυστήματα, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε βιολόγους και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Στη Βραζιλία έχουν καταγραφεί πληθυσμοί σε ποτάμια και υδάτινα συστήματα της πολιτείας Γκοϊάς, οδηγώντας σε μελέτες για την πιθανή επίδρασή του στη βιοποικιλότητα της περιοχής.


Ικανότητα επιβίωσης του ψαριού εκτός νερού

Το Clarias gariepinus είναι γνωστό για την ικανότητά του να ζει σε περιβάλλοντα όπου άλλα ψάρια δυσκολεύονται. Διαθέτει ειδικό αναπνευστικό όργανο που του επιτρέπει να απορροφά οξυγόνο από τον αέρα όταν το νερό έχει χαμηλά επίπεδα οξυγόνου. Αυτό του επιτρέπει να ζει σε στάσιμα ή φτωχά σε οξυγόνο νερά, όπως βάλτους, λίμνες ή θερμά ποτάμια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνει προσωρινά εκτός νερού, αρκεί το σώμα του να παραμένει υγρό, γεγονός που του επιτρέπει να μετακινείται μικρές αποστάσεις μέχρι να φτάσει σε νέο υδάτινο σημείο.

Η δυνατότητα αυτή έχει προκαλέσει υπερβολικές περιγραφές στα ΜΜΕ, ωστόσο οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η επιβίωση εκτός νερού δεν διαρκεί ημέρες και συνδέεται κυρίως με υγρές συνθήκες.


Γιατί θεωρείται εισβολικό είδος

Το αφρικανικό γατόψαρο είναι παμφάγο, τρέφεται με ψάρια, έντομα, μικρά ασπόνδυλα και οργανική ύλη. Σε περιοχές χωρίς φυσικούς θηρευτές, μπορεί να επηρεάσει τους πληθυσμούς άλλων ψαριών και να αλλάξει την ισορροπία του οικοσυστήματος. Γι’ αυτό θεωρείται εισβολικό είδος σε πολλές χώρες της Ασίας και της Νότιας Αμερικής. Η εξάπλωσή του συνδέεται συνήθως με εκτροφές ή διαφυγή ατόμων από εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας.

Στη Βραζιλία, οι επιστήμονες παρακολουθούν την παρουσία του σε διάφορα υδάτινα συστήματα, δεδομένου ότι η χώρα διαθέτει πλούσια ιχθυοπανίδα και η εισαγωγή ξένων ειδών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα τοπικά οικοσυστήματα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα εισβολικά είδη αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιοποικιλότητα παγκοσμίως. Όταν ένα είδος μεταφέρεται σε νέο περιβάλλον χωρίς φυσικούς θηρευτές, μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτατα και να αλλάξει τη δυναμική των τοπικών πληθυσμών. Για τον λόγο αυτό, η παρακολούθηση και η ορθή διαχείριση τέτοιων ειδών είναι κρίσιμη για την προστασία των ποτάμιων οικοσυστημάτων.