Το έθιμο με τα Λαζαράκια και τα κάλαντα το Σάββατο του Λαζάρου αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές πασχαλινές παραδόσεις της Ελλάδας. Τα Λαζαράκια είναι μικρά ψωμάκια με ανθρωπόμορφο σχήμα που συμβολίζουν την ανάσταση του Λαζάρου, παρασκευάζονται νηστίσιμα με ελαφριά γλυκιά γεύση και αρωματίζονται με σταφίδες, κανέλα, γαρύφαλλα και γλυκάνισο. Παράλληλα, η παράδοση των καλάντων που ψάλλουν τα παιδιά διατηρείται ζωντανή σε πολλές ελληνικές περιοχές, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.

Διαβάστε: Η πιο εύκολη συνταγή για τα πιο αφράτα Λαζαράκια

Η καταγωγή του εθίμου των Λαζαρακίων

Η παράδοση με τα Λαζαράκια ξεκινά από το Σάββατο του Λαζάρου, όταν σε πολλά ελληνικά χωριά νεαρά κορίτσια, γνωστά ως «Λαζαράκια» ή «Λαζαρίνες», συλλέγουν άνθη και διακοσμούν καλάθια. Το έθιμο αυτό θεωρείται σε ορισμένες περιοχές ημέρα που συμβολίζει τόσο το θάνατο όσο και τη ζωή. Χαρακτηριστικό είναι πως οι αγρότες αποφεύγουν να συγκομίσουν τη σοδειά τους εκείνη την ημέρα, πιστεύοντας ότι οι καρποί θα φέρουν δυστυχία.

Τα κάλαντα του Λαζάρου στην Κυριακή των Βαΐων

Την Κυριακή των Βαΐων, τα κορίτσια κρατώντας τα στολισμένα καλάθια επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού ψάλλοντας τα παραδοσιακά κάλαντα του Λαζάρου. Στην Εύβοια συγκεκριμένα, κάθε Σάββατο του Λαζάρου τα μικρά κορίτσια δημιουργούν σταυρωτά σχήματα από ξύλινα κομμάτια, τα ντύνουν με βρεφικά ενδύματα και περιφέρονται στα σπίτια με καλάθια γεμάτα αγριολούλουδα, απαγγέλλοντας τον «Λάζαρο».

Τα λόγια που ψάλλουν είναι γεμάτα συμβολισμό: «Ξύπνα Λάζαρη και μη κοιμάσι, τώρα μέρα σου, τώρα χαρά σου, τώρα που 'ρθαμι στην αφεντιά σου. Τα κουτάκια σας αβγά γενούν κι οι φουλίτσις σας δεν τα χουρούν, δόστι μας κι μας τα να χαρούμι. Δομ' αφέντη μου λίγου νεράκι, πουν' τα χ'λάκια μου πικρό φαρμάκι».

Η παράδοση των βαγιών και των σταυρών

Τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στα χωριά, νέοι κόβουν κλαδιά βάγιας που μεταφέρουν στις εκκλησίες. Εκεί, οι γυναίκες πλέκουν χειροποίητους σταυρούς που θα διανεμηθούν στους πιστούς κατά την Κυριακή των Βαΐων. Στην ανατολική Κρήτη, τα παιδιά συλλέγουν βάγια, τα πλέκουν και τα διακοσμούν με λουλούδια, περιφερόμενα στα σπίτια ενώ ψάλλουν:

«Σήμερον έρχετ' ο Χριστός, ο επουράνιος θεός, εν πόλη Βηθανία, Μάρθα κλαίει και Μαρία. Λάζαρον τον αδελφόν τους και πολύ αγαπητόν τους, τρεις ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμοιρολογούσαν».

Πασχαλινά έθιμα που διατηρούνται ζωντανά

Μετά τη λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων, οι πιστοί μεταφέρουν στα σπίτια τους σταυρούς από βάγια μαζί με κλαδιά ελιάς. Υπάρχει επίσης το έθιμο της κατανάλωσης ψαριών εκείνη την ημέρα, όπως αναφέρει και η γνωστή παροιμία: «Την ημέρα των Βαγιώ τρώμε ψάρι και κολιό και την άλλη Κυριακή τρώμε το παχύ αρνί».

Οι πασχαλινές παραδόσεις περιλαμβάνουν πολλά ακόμη έθιμα όπως οι αυγοκουλούρες, τα καλιτσούνια, το «μοιρολόι της Παναγιάς», το «κάψιμο του Ιούδα», το σημαντήρι, το οφτό και το αντικριστό. Όλα αυτά τα έθιμα των ημερών του Πάσχα παραμένουν ζωντανά σε πολλές ελληνικές περιοχές, μεταδιδόμενα από γενιά σε γενιά και δημιουργώντας έναν άρρηκτο δεσμό ανάμεσα στο χθες και το σήμερα.