Η Ελλάδα βρίσκεται στη διαδικασία απόκτησης 13 δορυφόρων μέσω ενός φιλόδοξου εθνικού προγράμματος που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και το πρόγραμμα Ελλάδα 2.0. Οι ελληνικοί δορυφόροι που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα δημιουργήσουν έναν αυτόνομο αστερισμό στο διάστημα, σηματοδοτώντας την είσοδο της χώρας στη νέα εποχή της διαστημικής τεχνολογίας. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα θα διαθέτει δικούς της δορυφόρους που κατασκευάζονται εν μέρει εντός των συνόρων της και εξυπηρετούν αποκλειστικά εθνικές ανάγκες σε τομείς όπως η ασφάλεια, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και η διαχείριση κρίσεων.

Διαβάστε: Κύπρος: Δορυφόροι Starlink σχημάτισαν "φωτεινή αλυσίδα" στον ουρανό - Βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη (Βίντεο)


Τι είναι οι μικροδορυφόροι και πώς λειτουργούν

Οι μικροδορυφόροι αποτελούν μια κατηγορία διαστημικών οχημάτων με μάζα που κυμαίνεται από 10 έως 100 κιλά, με διαστάσεις συγκρίσιμες με ένα κουτί παπουτσιών. Παρά τις συμπαγείς τους διαστάσεις, αυτοί οι δορυφόροι ενσωματώνουν εξελιγμένους αισθητήρες και συστήματα που περιλαμβάνουν οπτικές κάμερες, υπέρυθρες κάμερες, ραντάρ συνθετικού διαφράγματος και δέκτες επικοινωνιών. Η τεχνολογική τους ωριμότητα επιτρέπει την εκτέλεση πολύπλοκων αποστολών σε τροχιά γύρω από τη Γη, προσφέροντας δεδομένα υψηλής ποιότητας για ποικίλες εφαρμογές.


Πόσους και ποιους δορυφόρους αποκτά η Ελλάδα

Το ελληνικό δορυφορικό πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη συνολικά 13 δορυφόρων, χωρισμένων σε τρεις βασικές κατηγορίες ανάλογα με τις λειτουργίες τους. Κάθε κατηγορία εξυπηρετεί συγκεκριμένες επιχειρησιακές ανάγκες και συμπληρώνει τις δυνατότητες των υπολοίπων, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρατήρησης.

Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει επτά δορυφόρους οπτικής και πολυφασματικής παρατήρησης βάρους 100 κιλών, τους οποίους κατασκευάζει η ευρωπαϊκή εταιρεία Open Cosmos. Από αυτούς, δύο θα φέρουν κάμερες υπερυψηλής ευκρίνειας με ανάλυση μικρότερη του ενός μέτρου, ενώ οι υπόλοιποι πέντε θα διαθέτουν πολυφασματικούς και υπερφασματικούς αισθητήρες μαζί με δέκτες Internet of Things και συστήματα αυτόματου εντοπισμού πλοίων AIS.

Η δεύτερη κατηγορία αποτελείται από τέσσερις μικρούς δορυφόρους τύπου CubeSat 6U με υπέρυθρους αισθητήρες, τους οποίους αναπτύσσει η γερμανική OroraTech. Οι δορυφόροι αυτοί ειδικεύονται στον εντοπισμό θερμικών εστιών και πυρκαγιών, προσφέροντας κρίσιμη υποστήριξη στην πυροπροστασία της χώρας.

Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει δορυφόρους ραντάρ συνθετικού διαφράγματος βάρους 100 κιλών, τους οποίους κατασκευάζει η φινλανδική ICEYE σε συνεργασία με ελληνικές εταιρείες. Οι δορυφόροι SAR διαθέτουν τη μοναδική ικανότητα να χαρτογραφούν την επιφάνεια της Γης ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, τη νέφωση ή το σκοτάδι, λειτουργώντας αποτελεσματικά 24 ώρες το 24ωρο.


Οι λειτουργίες των ελληνικών δορυφόρων στο διάστημα

Κάθε τύπος δορυφόρου που αποκτά η Ελλάδα εκπληρώνει συγκεκριμένες λειτουργίες που συνδυάζονται για να παρέχουν ολοκληρωμένη εικόνα της ελληνικής επικράτειας. Οι οπτικοί και πολυφασματικοί δορυφόροι καταγράφουν εικόνες σε πολλαπλά μήκη κύματος, συμπεριλαμβανομένου του ορατού φάσματος και του υπέρυθρου, παρέχοντας λεπτομερή δεδομένα για την κατάσταση της γης και της θάλασσας. Αυτές οι πληροφορίες αξιοποιούνται για τη χαρτογράφηση χρήσεων γης, την παρακολούθηση καλλιεργειών, τον εντοπισμό παράνομων κατασκευών και την παρακολούθηση των ελληνικών θαλασσών.

Οι θερμικοί δορυφόροι εστιάζουν στην ανίχνευση θερμοκρασιακών ανωμαλιών και εστιών πυρκαγιάς. Η λειτουργία τους είναι ζωτικής σημασίας για την έγκαιρη προειδοποίηση των αρχών σε περίπτωση δασικών πυρκαγιών, επιτρέποντας ταχύτερη κινητοποίηση των πυροσβεστικών δυνάμεων. Επιπλέον, οι θερμικοί αισθητήρες μπορούν να εντοπίσουν αστικές θερμικές νησίδες και να συμβάλουν στην περιβαλλοντική παρακολούθηση των πόλεων.

Οι δορυφόροι SAR προσφέρουν τη δυνατότητα παρατήρησης υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, διαπερνώντας τα νέφη και λειτουργώντας ανεξάρτητα από το ηλιακό φως. Αυτή η λειτουργία καθιστά τους δορυφόρους ραντάρ απαραίτητους για την παρακολούθηση παραμορφώσεων εδάφους, τον εντοπισμό πλημμυρών, την επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών και την υποστήριξη επιχειρήσεων ασφαλείας. Το σύνολο των δορυφόρων λειτουργεί ως ενιαίο σμήνος που επιτηρεί συνεχώς την ελληνική επικράτεια και παρέχει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο στις αρμόδιες υπηρεσίες.


Η ελληνική συμμετοχή στην κατασκευή των δορυφόρων

Ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό του προγράμματος είναι η σημαντική συμμετοχή ελληνικών εταιρειών και μηχανικών στην κατασκευή των δορυφόρων. Η Geosystems Hellas ενεργεί ως κύριος ανάδοχος, συνεργαζόμενη με το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ως συν κύριους αναδόχους. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης οι υπεργολάβοι Consortis Geospatial, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η WINGS ICT και η MPLegal, υλοποιώντας υπηρεσίες παρακολούθησης γης με έμφαση στη χαρτογράφηση, την ανίχνευση παραμορφώσεων και την αστική ανάλυση που καλύπτει θερμικές νησίδες, δημόσια υγεία και ποιότητα αέρα.

Όπως τόνισε ο Πρωθυπουργός, σημαντικά τμήματα των πρώτων δορυφόρων κατασκευάζονται στην Ελλάδα από Έλληνες μηχανικούς, πολλοί από τους οποίους επέστρεψαν από το εξωτερικό ειδικά για να συμμετάσχουν στο εγχείρημα. Η ελληνική συμβολή δεν περιορίζεται μόνο στην κυριότητα των δορυφόρων, αλλά επεκτείνεται στην τεχνολογική ανάπτυξη και την καινοτομία που λαμβάνει χώρα εντός της χώρας. Η εταιρεία Geosystems Hellas έχει κερδίσει διεθνή αναγνώριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, εκτελώντας το μεγαλύτερο μέρος των εφαρμογών του τρίτου άξονα του προγράμματος.


Χρονοδιάγραμμα εκτοξεύσεων και υλοποίησης

Το χρονοδιάγραμμα του ελληνικού δορυφορικού προγράμματος έχει ήδη ξεκινήσει με απτά αποτελέσματα. Στις 23 Ιουνίου 2025, εκτοξεύθηκε με επιτυχία ο πρώτος ελληνικός δορυφόρος DUTHSat 2 από τη βάση Vandenberg στις Ηνωμένες Πολιτείες, χρησιμοποιώντας πύραυλο Falcon 9 της SpaceX. Ο δορυφόρος τύπου CubeSat τοποθετήθηκε σε τροχιά ύψους 510 χιλιομέτρων και ξεκίνησε αμέσως τις πρώτες δοκιμές του σε συνθήκες διαστήματος.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εντός Νοεμβρίου 2025 προγραμματίζεται η εκτόξευση δύο επιπλέον μικρών δορυφόρων CubeSat που έχουν αναπτυχθεί από κοινοπραξίες ελληνικών εταιρειών. Παράλληλα, οι δύο πρώτοι επιχειρησιακοί δορυφόροι SAR της ICEYE έχουν ολοκληρωθεί και αποστέλλονται στις Ηνωμένες Πολιτείες για εκτόξευση που αναμένεται στα τέλη Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου 2025. Όπως δήλωσε ο υπουργός Δημήτρης Παπαστεργίου, οι δορυφόροι αυτοί έχουν ήδη φορτωθεί και αναχωρούν για την εκτόξευσή τους.

Μέχρι το τέλος του 2025, οι πρώτοι δορυφόροι SAR θα βρίσκονται σε λειτουργία, παρέχοντας εικόνες ραντάρ πολύ υψηλής ανάλυσης για ανάγκες διαχείρισης κρίσεων, ασφάλειας και περιβαλλοντικής παρακολούθησης. Για το 2026, προβλέπεται η ολοκλήρωση και των υπολοίπων δορυφόρων του προγράμματος. Έως το τέλος του 2026, η Ελλάδα θα έχει θέσει σε πλήρη λειτουργία το σμήνος των 13 δορυφόρων, καλύπτοντας όλες τις τεχνολογίες οπτικής, πολυφασματικής, θερμικής και ραντάρ απεικόνισης.

Από τον Ιούλιο 2024 έχουν υπογραφεί οι σχετικές συμβάσεις με τους αναδόχους μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Η OroraTech ανέλαβε τους τέσσερις θερμογραφικούς δορυφόρους με ορίζοντα εκτόξευσης εντός της διετίας 2025 2026, ενώ η Open Cosmos ανέλαβε τους επτά πολυφασματικούς δορυφόρους με στόχο παράδοσης επίσης έως το 2026. Οι δορυφόροι της Open Cosmos θα κατασκευαστούν σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα μέσω της νεοσύστατης θυγατρικής Open Cosmos Aegean, η οποία σχεδιάζει εργοστάσιο δορυφορικής συναρμολόγησης στην Αττική.


Υποδομές παραγωγής και μελλοντικές δυνατότητες

Η ανάπτυξη βιομηχανικών εγκαταστάσεων παραγωγής δορυφόρων στην Ελλάδα αποτελεί στρατηγικό στόχο του προγράμματος. Η ICEYE ανακοίνωσε ότι εντός του 2026 θα λειτουργήσει στην Αθήνα πλήρη γραμμή παραγωγής δορυφόρων με δυνατότητα κατασκευής τριών έως τεσσάρων δορυφόρων ταυτόχρονα και τουλάχιστον οκτώ δορυφόρων ετησίως. Σήμερα, περίπου το 15% των εξαρτημάτων κάθε δορυφόρου ICEYE παράγεται στη χώρα, ποσοστό που θα αυξηθεί σημαντικά με την έναρξη λειτουργίας του νέου εργοστασίου.

Παράλληλα, η Open Cosmos προχωρά στη δημιουργία του δικού της κέντρου παραγωγής δορυφόρων, ενισχύοντας περαιτέρω το ελληνικό διαστημικό οικοσύστημα. Η ύπαρξη γραμμών παραγωγής εντός των ελληνικών συνόρων σημαίνει ότι η χώρα αποκτά την ικανότητα να συντηρεί, να αναβαθμίζει και να ανανεώνει τον δορυφορικό της στόλο στο μέλλον, καθώς και να συμμετέχει σε διεθνή διαστημικά προγράμματα ως κατασκευαστής και όχι απλώς ως χρήστης τεχνολογίας.


Συνεργασίες και ανάπτυξη υποδομών εδάφους

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε στενή συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, ο οποίος διενήργησε τους διεθνείς διαγωνισμούς και επιβλέπει τεχνικά το έργο. Το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, ως εθνικός φορέας διαστήματος υπό το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, συντονίζει τις δράσεις, ενώ πολλά ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα συμμετέχουν σε επιμέρους δράσεις.

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ηγείται του υποέργου παρακολούθησης δασών, η Planetek Hellas αναπτύσσει τον κυβερνητικό Space Hub και υπηρεσίες ασφαλείας, η AgroApps εστιάζει στις υπηρεσίες γεωργίας, ενώ η TotalView αναλαμβάνει την παρακολούθηση υδάτων. Τον Νοέμβριο 2024 υπογράφηκαν έξι συμβάσεις για τον τρίτο άξονα του προγράμματος, που αφορά την ανάπτυξη του Κυβερνητικού Κόμβου Διαστήματος και εξειδικευμένων γεωχωρικών υπηρεσιών για γεωργία, δάση, ύδατα, γη και ασφάλεια.

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι παράλληλα με τους δορυφόρους θα υπάρχει και το απαραίτητο οικοσύστημα στη Γη για την αξιοποίηση των δεδομένων τους. Στόχος είναι όλα τα δεδομένα που συλλέγει το ελληνικό δορυφορικό σμήνος να μετατρέπονται σε πληροφορίες προστιθέμενης αξίας και εύχρηστες υπηρεσίες προς δημόσιους και ιδιωτικούς χρήστες.


Στρατηγική σημασία και μελλοντικές προοπτικές

Το ελληνικό δορυφορικό πρόγραμμα τοποθετεί τη χώρα ως βασικό παράγοντα στην παρατήρηση της Γης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η διευθύντρια προγραμμάτων Γης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, Simonetta Cheli, το πρόγραμμα αποτελεί παράδειγμα συνεργασίας που χτίζει μια βιομηχανική ικανότητα ζωτικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρώπη.

Με κάθε νέα εκτόξευση και κάθε νέα υποδομή που ολοκληρώνεται, η Ελλάδα προχωρά προς την απόκτηση αυτόνομης δύναμης στο διάστημα, ικανής να υπηρετεί στρατηγικές, οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η δημιουργία του ελληνικού δορυφορικού αστερισμού δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά στρατηγική επιλογή που ενισχύει την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της χώρας στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας.