En6ο Ετήσιο Συνέδριο Economist για τον Καρκίνο στην Ελλάδα: Η μάχη σε εποχές αναταραχής
Τι είπαν οι συμμετέχοντες
Τι ειπώθηκε στο 6ο Ετήσιο Συνέδριο Economist για τον Καρκίνο στην Ελλάδα
Την ογκολογική έρευνα και τις κλινικές μελέτες ως στρατηγική προτεραιότητα για την Ελλάδα και την Ευρώπη ανέδειξε από το βήμα του Economist η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βενετία Βιλδιρίδη, επισημαίνοντας ότι συνδέονται άμεσα με την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης, τη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών και την ενίσχυση των συστημάτων υγείας. Όπως τόνισε, από το 2019 η Ελλάδα προχωρά σε συστηματικές μεταρρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου διεξαγωγής κλινικών μελετών, με τα πρώτα αποτελέσματα να είναι ήδη ορατά. Ενδεικτικά, το 2025 καταγράφηκαν 272 αρχικές κλινικές μελέτες, εκ των οποίων 108 στην ογκολογία, έναντι 212 το 2024, εκ των οποίων 67 αφορούσαν ογκολογικές μελέτες.
Διαβάστε: Σύνοδος Economist: Πρόληψη και "πράσινη ογκολογία" ως μοχλοί βελτίωσης της αντιμετώπισης του καρκίνου
Η κα. Βιλδιρίδη αναφέρθηκε στις βασικές παρεμβάσεις του Υπουργείου Υγείας, όπως η ενεργοποίηση αυτοτελών τμημάτων κλινικών μελετών στα νοσοκομεία, η νέα ΚΥΑ που απλουστεύει τις συμβάσεις και την οικονομική διαχείριση, καθώς και οι διαδικασίες για τη μείωση καθυστερήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας και Τεχνολογίας, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε παραγωγική λειτουργία έως τον Ιούλιο, προσφέροντας ψηφιακή παρακολούθηση ολόκληρου του κύκλου ζωής μιας κλινικής μελέτης, με μεγαλύτερη διαφάνεια και πρόσβαση για όλους τους εμπλεκόμενους.
Νεκτάριος Ταβερναράκης, Καθηγητής Μοριακής Βιολογίας Συστημάτων, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης
Στον βαθύ μετασχηματισμό που συντελείται σήμερα στην ογκολογική έρευνα και κλινική πρακτική, με αιχμή την ιατρική ακριβείας, την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες γονιδιωματικής ανάλυσης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο καθηγητής Μοριακής Βιολογίας Συστημάτων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης Νεκτάριος Ταβερναράκης, μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο του Economist για τον καρκίνο. Όπως τόνισε, η ογκολογία περνά από το μοντέλο της συνολικής αντιμετώπισης των ασθενών στην εποχή της εξατομικευμένης θεραπείας, αξιοποιώντας δεδομένα που αφορούν το DNA, το περιβάλλον, τον τρόπο ζωής, το οικογενειακό και ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς.
Ο κ. Ταβερναράκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης και της μηχανικής μάθησης, τόσο στη διάγνωση και πρόληψη όσο και στη φαρμακευτική ανακάλυψη, καθώς πλέον προσφέρουν τη δυνατότητα ανάλυσης τεράστιων όγκων δεδομένων και σχεδιασμού νέων, πιο εξειδικευμένων θεραπειών. Κλείνοντας, υπογράμμισε τη σημασία της χρηματοδότησης της έρευνας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη διαθέτουν σημαντικά εργαλεία μέσω του προγράμματος Horizon Europe, τα οποία μπορούν να στηρίξουν τόσο την κλινική έρευνα όσο και τη φαρμακευτική καινοτομία στον τομέα της ογκολογίας.
Αριστοτέλης Μπάμιας, Καθηγητής Παθολογίας Ογκολογίας ΕΚΠΑ και Αντιπρόεδρος της ΕΟΠΕ
Τη στρατηγική σημασία της ογκολογικής κλινικής έρευνας για την Ελλάδα και την Ευρώπη υπογράμμισε ο καθηγητής παθολογίας ογκολογίας του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) Αριστοτέλης Μπάμιας, σημειώνοντας ότι το ένα τέταρτο της κλινικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά την ογκολογία. Ο κ. Μπάμιας επεσήμανε ότι η Ελλάδα πέρασε από μια δύσκολη περίοδο λόγω της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, ωστόσο τα τελευταία πέντε χρόνια καταγράφεται σαφής βελτίωση. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα ανταγωνιστικότητας, τόσο σε επίπεδο καινοτομίας όσο και σε επίπεδο προσέλκυσης κλινικών μελετών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συνολική εικόνα της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι το μερίδιό της στις παγκόσμιες κλινικές μελέτες έχει υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η Κίνα και η υπόλοιπη Ασία ενισχύουν εντυπωσιακά τη θέση τους. Όπως εξήγησε, η περιορισμένη διάθεση καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά επηρεάζει και την κλινική έρευνα, καθώς πολλές φαρμακευτικές εταιρείες δεν επιλέγουν να αναπτύξουν μελέτες σε αγορές όπου δεν σκοπεύουν τελικά να διαθέσουν τα νέα προϊόντα τους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος της ΕΟΠΕ επεσήμανε ότι για να γίνει η Ελλάδα πιο ελκυστική απαιτείται μείωση των καθυστερήσεων, καλύτερη στρατολόγηση ασθενών, παροχή κινήτρων σε γιατρούς και νοσηλευτές και ανάπτυξη εξειδικευμένων ογκολογικών κέντρων, που θα ενισχύσουν τόσο την καθημερινή κλινική πρακτική όσο και την ερευνητική δραστηριότητα.
Μελέτιος-Αθανάσιος (Θάνος) Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας
Μήνυμα ότι η Ελλάδα οφείλει να κάνει το καλύτερο δυνατό ώστε να καθιερωθεί ως μια αξιόπιστη χώρα που μπορεί να προσεγγίζει και να υποστηρίζει κλινικές μελέτες με συνέπεια και ακρίβεια έστειλε ο καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας-αιματολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μελέτιος-Αθανάσιος (Θάνος) Δημόπουλος, υπογραμμίζοντας τη σημασία των εξειδικευμένων και αξιόπιστων κέντρων για την ενίσχυση της κλινικής ογκολογικής έρευνας στη χώρα. Όπως ανέφερε, για μια φαρμακευτική εταιρεία ή έναν διεθνή οργανισμό, καθοριστικό κριτήριο για την ενεργοποίηση μιας κλινικής μελέτης δεν είναι μόνο το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και η ύπαρξη κέντρων που να μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή αριθμό ασθενών, υψηλή ποιότητα στη διεξαγωγή της μελέτης, ασφάλεια για τον ασθενή και αποτελεσματική συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους.
Ο κ. Δημόπουλος αναφέρθηκε ειδικότερα στην κλινική που διευθύνει τα τελευταία 35 χρόνια, σημειώνοντας ότι έχει αναπτύξει μια πρότυπη μονάδα κλινικών μελετών, γεγονός που την έχει καταστήσει διαχρονικά πρώτη στην Ελλάδα στον τομέα της αιματολογίας-ογκολογίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στην ανάγκη ανάπτυξης κέντρων αριστείας για ειδικές μορφές καρκίνου, τα οποία θα αποτελούν σημεία αναφοράς τόσο για την κλινική πρακτική όσο και για την έρευνα, ενισχύοντας την παρουσία της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη των κλινικών μελετών.
Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού, Υπουργείο Υγείας
Tο εμβληματικό –όπως το χαρακτήρισε– έργο που υλοποιείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος φροντίδας ογκολογικών και αιματολογικών ασθενών, έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής του ο γενικός γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας Άρης Αγγελής, αναδεικνύοντας τη σημασία της διαλειτουργικότητας και της αξιοποίησης των δεδομένων υγείας σε όλη τη διαδρομή του ασθενούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας ασθενής με καρκίνο, από τη διάγνωση έως την παρακολούθηση, παράγει τεράστιο όγκο δεδομένων, τα οποία πρέπει να μπορούν να συνδέονται και να αξιοποιούνται έγκαιρα και αποτελεσματικά από το σύστημα υγείας και τους επαγγελματίες υγείας. «Στόχος του συγκεκριμένου έργου, που υλοποιείται από την ΗΔΙΚΑ, είναι ακριβώς να καλύψει ολιστικά το “ταξίδι”του ασθενούς, από την πρώτη διάγνωση έως τη μακροχρόνια φροντίδα του», τόνισε. Όπως είπε ο κ. Αγγελής, το έργο θα ξεκινήσει πιλοτικά σε 12 νοσοκομεία και σταδιακά θα επεκταθεί σε όλο το σύστημα υγείας, ενσωματώνοντας το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Νοσημάτων, το ογκολογικό και αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, τα διαθέσιμα θεραπευτικά πρωτόκολλα και εργαλεία υποστήριξης των ιατρικών αποφάσεων.
Κωνσταντίνος Μιχαλίτσης, Προϊστάμενος Διεύθυνσης Συστημάτων Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ΗΔΙΚΑ
«Η ψηφιακή μετάβαση στην ογκολογία δεν είναι “ένα ακόμη IT έργο”. Είναι αλλαγή πολιτικής υγείας: αλλάζει το πώς αποφασίζουμε, πώς συνεργαζόμαστε και τελικά πώς σώζουμε χρόνο και ζωές». Με αυτήν τη φράση ο προϊστάμενος Διεύθυνσης Συστημάτων Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας της ΗΔΙΚΑ Κωνσταντίνος Μιχαλίτσης έδωσε το στίγμα των κινήσεων που πραγματοποιούνται στον χώρο της υγείας, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι η προσθήκη περισσότερων εφαρμογών, αλλά η δημιουργία ενός συνεκτικού ψηφιακού οικοσυστήματος που θα ενισχύει την ταχύτητα, τη συνέχεια και την ποιότητα της φροντίδας. Όπως ανέφερε, το βασικό πρόβλημα στη διαδρομή του ογκολογικού ασθενούς ήταν διαχρονικά ο κατακερματισμός των δεδομένων και η απουσία ενιαίας εικόνας για την κλινική απόφαση. Η απάντηση, όπως σημείωσε, είναι η διαλειτουργικότητα και η δημιουργία ενός ενιαίου κλινικού πυρήνα.
Στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε σε τρεις βασικούς άξονες για την Ελλάδα. Ο πρώτος είναι η παραγωγική λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασματικών Ασθενειών. Ο δεύτερος αφορά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών, το οποίο αναπτύσσει η ΗΔΙΚΑ και περιλαμβάνει ογκολογικό-αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, θεραπευτικά πρωτόκολλα, ροές εργασίας και ψηφιακή υποστήριξη των διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων, ενώ ο τρίτος άξονας είναι η αξιοποίηση business intelligence και real-world evidence, ώστε τα δεδομένα να μετατρέπονται σε εργαλεία αξιολόγησης, παρακολούθησης δεικτών και χάραξης πολιτικής.
Μιχαήλ Νικολάου, Παθολόγος ογκολόγος, ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»
Η ψηφιακή ογκολογία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή τεχνολογική επανάσταση αλλά ως μια βαθιά ανθρωποκεντρική μεταρρύθμιση, τόνισε ο παθολόγος ογκολόγος του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Μιχαήλ Νικολάου, μιλώντας στο συνέδριο του Economist. Όπως σημείωσε, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο τα «έξυπνα νοσοκομεία», αλλά η μετάβαση σε έξυπνα οικοσυστήματα υγείας, όπου τα δεδομένα, οι επαγγελματίες υγείας και οι ασθενείς θα συνδέονται λειτουργικά και αποτελεσματικά. Ο κ. Νικολάου υπογράμμισε ότι η σημαντική πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην ψηφιοποίηση του συστήματος υγείας δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για ένα νέο μοντέλο ογκολογικής φροντίδας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία, όπως είπε, δεν θα περιοριστεί μόνο στην υποστήριξη των θεραπειών, αλλά θα συμβάλει και στη λειτουργία των ογκολογικών συμβουλίων, στην καλύτερη επιλογή ασθενών για συγκεκριμένες θεραπείες και στη μείωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση. Ξεχωριστή αναφορά έκανε και στη μεταφορά νοσοκομειακών θεραπειών στο σπίτι, σημειώνοντας ότι στον Άγιο Σάββα ξεκίνησε ήδη νέο ψηφιακό πρόγραμμα που διασυνδέει τον ασθενή με τη θεραπευτική ομάδα, επιτρέποντας την παρακολούθηση βιομετρικών και άλλων κρίσιμων στοιχείων σε πραγματικό χρόνο, κάτι που πριν από λίγα χρόνια -όπως είπε- θα φάνταζε ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Ελένη Κουρέα, Καθηγήτρια Παθολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών
Για τις μεγάλες δυνατότητες αλλά και τις σοβαρές προκλήσεις που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στην παθολογική ανατομική μίλησε από το βήμα του Economist η καθηγήτρια παθολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών Ελένη Κουρέα, επισημαίνοντας ότι ο κλάδος έχει ήδη περάσει μέσα από δύο καθοριστικές «επανάστασεις» τα τελευταία 25 χρόνια: τη μοριακή παθολογική ανατομική και την ψηφιακή/υπολογιστική παθολογική ανατομική.
Η κ. Κουρέα ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει σε διαφορετικά επίπεδα, ενώ τόνισε ότι οι αλγόριθμοι μπορούν να επιταχύνουν τη διάγνωση, να αυξήσουν την ακρίβεια και να ενισχύσουν την επαναληψιμότητα των αποτελεσμάτων, σε έναν τομέα όπου καταγράφεται παγκόσμια έλλειψη παθολογοανατόμων. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση αυτών των εργαλείων προϋποθέτει κλινική επικύρωση, κατάλληλες υποδομές, ποιοτικούς ελέγχους, ασφαλή διαχείριση δεδομένων και σαφές ηθικό και ρυθμιστικό πλαίσιο. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη για στοχευμένες επενδύσεις σε δίκτυο ψηφιακής παθολογικής ανατομικής στην Ελλάδα, με νοσοκομεία-κόμβους που θα υποστηρίζουν διάγνωση, ανάλυση βιοδεικτών, εκπαίδευση και τηλεπαθολογία.
Μαρία Τζίμα, Μέλος ΔΣ, ΕΛΛΟΚ
Την άποψη ότι η φροντίδα του καρκίνου στην Ελλάδα μετασχηματίζεται όχι μόνο χάρη στις επιστημονικές εξελίξεις αλλά και μέσα από την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, ροών δεδομένων και έξυπνων συστημάτων, που επηρεάζουν την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την παρακολούθηση των ασθενών, εξέφρασε η Μαρία Τζίμα, μέλος ΔΣ της ΕΛΛΟΚ. Ωστόσο, σημείωσε ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν συνιστά απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση αλλά μια βαθύτερη πολιτική αλλαγή που επηρεάζει τη διακυβέρνηση, την ισότητα και τη συνολική αρχιτεκτονική των συστημάτων υγείας. Η κ. Τζίμα στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη διαλειτουργικότητας των συστημάτων, επισημαίνοντας ότι ογκολογικοί ασθενείς κινούνται σε μια σύνθετη διαδρομή. Όταν τα συστήματα δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, όπως είπε, το βάρος μεταφέρεται ξανά στον ασθενή μέσα από καθυστερήσεις, επαναλήψεις εξετάσεων και κατακερματισμένη φροντίδα. Την ίδια στιγμή, η κ. Τζίμα προειδοποίησε για τις νέες ανισότητες που μπορεί να δημιουργήσει η ψηφιακή καινοτομία, αν δεν αντιμετωπιστούν το ψηφιακό χάσμα, οι ανισότητες πρόσβασης, η υποεκπροσώπηση πληθυσμών στα δεδομένα και τα ζητήματα εμπιστοσύνης και συναίνεσης.
João Breda, επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας και της Ασφάλειας των Ασθενών του ΠΟΥ στην Αθήνα
Η Ελλάδα έχει κάνει μεγάλα βήματα τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων στον προσυμπτωματικό έλεγχο, τόνισε ο επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας και της Ασφάλειας των Ασθενών του ΠΟΥ στην Αθήνα João Breda. Έδωσε έμφαση στην έννοια της βιωσιμότητας στο σύστημα υγείας. Επιπλέον, αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη αντιμετώπισης του καπνίσματος αλλά και του «ατμίσματος», σημειώνοντας ότι το κάπνισμα είναι ο πρώτος παράγοντας καρκίνου στην Ελλάδα. Σχολίασε ότι η παχυσαρκία συνδέεται με 8 τύπους καρκίνου και ότι η Ελλάδα πρέπει να δώσει έμφαση στην ισορροπημένη διατροφή, μια αντίληψη που ξεκίνησε από την Ελλάδα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
Νίκος Ιωσήφ, Πρόεδρος, Human Health Intelligence Organisation, Διευθύνων Σύμβουλος, Brains I.C.S.
Στη σημασία του προγράμματος «Προλαμβάνω» εστίασε, μεταξύ άλλων θεμάτων, ο πρόεδρος του Human Health Intelligence Organisation και διευθύνων Σύμβουλος της Brains I.C.S. Νίκος Ιωσήφ. Ο καρκίνος δεν ξεκινάει στο νοσοκομείο, οπότε και η αντιμετώπισή του δεν πρέπει να ξεκινάει από το νοσοκομείο, είπε χαρακτηριστικά. Σημείωσε ότι, παρά την πρόοδο που έχει γίνει, υπάρχουν ακόμα ανισότητες στην πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες. Εξήγησε τις έννοιες πληθυσμιακή πρόληψη και πρόληψη ακριβείας και σχολίασε ότι το επόμενο βήμα είναι πιο στοχευμένη, περισσότερο προσβάσιμη και πιο αποτελεσματική πρόληψη. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Ιωσήφ έδωσε βάρος σε μέτρα σχετικά με τις υποδομές γνώσης και δεδομένων, όπως τα μητρώα ασθενών, ο εθνικός ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, ο σύμβουλος υγείας, το health monitoring, και μέτρα σχετικά με την αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας, όπως η τηλεϊατρική, η αύξηση των υπηρεσιών πρόληψης στην κοινότητα κ.ά.
Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Διευθυντής και Πρόεδρος, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Στην έννοια «αστικό εκθεσίωμα» (urban exposome) έδωσε έμφαση ο διευθυντής και πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Δημοσθένης Σαρηγιάννης, αναφερόμενος σε παράγοντες του αστικού περιβάλλοντος (όπως τα μικροσωματίδια, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής κ.ά.), που, μεταξύ άλλων, δρουν επιβαρυντικά και όσον αφορά τον καρκίνο. Έδωσε επίσης έμφαση στην κοινωνικο-οικονομική διάσταση του καρκίνου, σημειώνοντας ότι το 70% των θανάτων από καρκίνο καταγράφεται σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος. Επιπλέον, αναφέρθηκε στην πολιτική για πόλεις ελεύθερες καρκίνου και στη σημασία των βιοδεικτών. Ο κ. Σαρηγιάννης τόνισε ότι οι καινοτόμοι μέθοδοι πρόληψης εξοικονομούν χρήματα και ότι τόσο η πρόληψη όσο και η καινοτομία μπορούν να βελτιωθούν με καλύτερη διακυβέρνηση.
Θάλεια Λάλλα, Παθολόγος ογκολόγος, Προϊσταμένη Διευθύντρια, Γ’ Τμήμα Κλινικής Ογκολογίας, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο»
Η ογκολογική φροντίδα βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, τόνισε η παθολόγος ογκολόγος, Προϊσταμένη Διευθύντρια στο Γ’ Τμήμα Κλινικής Ογκολογίας του Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Θάλεια Λάλλα, εξηγώντας ότι αφενός μεν η κλιματική αλλαγή αυξάνει σταθερά την επίπτωση του καρκίνου, αφετέρου δε ο ίδιος ο τομέας της υγείας ευθύνεται για το 4–5% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο αυτό, σχολίασε ότι η ογκολογία είναι ειδικότητα με μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα (π.χ. χημειοθεραπείες, ενεργοβόρος εξοπλισμός ακτινοθεραπείας, μετακινήσεις ασθενών κ.ά.) και επεσήμανε ότι αυτός ο «φαύλος κύκλος» μπορεί να σπάσει με τη βοήθεια της πράσινης ογκολογίας. Αναφέρθηκε σε θεραπείες με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και πρόσθεσε ότι η πράσινη ογκολογία έχει και κοινωνική διάσταση (ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα, ευημερία ασθενών, βελτίωση συνθηκών εργασίας για τους επαγγελματίες υγείας κ.λπ.). Περαιτέρω, η κ. Λάλλα τόνισε ότι το 30–50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί και αναφέρθηκε στη σημασία της πρωτογενούς και της δευτερογενούς πρόληψης. Τέλος, τόνισε την προσφορά της ΕΟΠΕ, τονίζοντας ότι κύρια αποστολή της είναι η εκπαίδευση και η έρευνα.
Ugne Sabale, Director outcomes research for the Mid Europe region, MSD
Στο κρυφό βάρος του καρκίνου εστίασε η Director outcomes research for the Mid Europe region της MSD Ugne Sabale, σχολιάζοντας ότι αυτό είναι ένα τίμημα που πληρώνεται έξω από το σύστημα υγείας. Σημείωσε ότι στην περίπτωση της Ελλάδας καταγράφονται περίπου 63.176 νέες περιπτώσεις καρκίνου ετησίως, ή 173 νέες διαγνώσεις την ημέρα το οποίο αντιστοιχεί ετησίως σε απώλεια 39.654 παραγωγικών ετών και σε έμμεσο κόστος 743 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, ανέφερε ότι μόνο οι σχετιζόμενοι με τον HPV καρκίνοι ευθύνονται στην Ελλάδα για 443 θανάτους ετησίως, που με τη σειρά τους αντιστοιχούν σε 6.388 χαμένα χρόνια ζωής και 24,6 εκατ. ευρώ κόστος σε χαμένη παραγωγικότητα. Σύμφωνα με την κ. Sabale, το 40% των καρκίνων μπορεί να προβλεφθεί και απαντώντας στην άποψη ότι η πρόληψη έχει κόστος, ανέφερε χαρακτηριστικά πως δεν μπορούμε να αντέξουμε το κόστος της απουσίας πρόληψης.
Δημήτριος Δαραβίγκας, Ιατρός ακτινολόγος, Επιστημονικός Διευθυντής, Affidea Ελλάδας
Στα επιτεύγματα και τις προοπτικές της εταιρείας του αναφέρθηκε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist για τον καρκίνο ο ιατρός ακτινολόγος και επιστημονικός διευθυντής της Affidea Ελλάδας Δημήτριος Δαραβίγκας, μιλώντας, μεταξύ άλλων, για ένα πρόγραμμα που επιτρέπει τη μείωση της δόσης ακτινοβολίας κατά 40% και εστιάζοντας στην έννοια της βιώσιμης ακτινολογίας.
Εύη Δραμαλιώτη, Γενική Γραμματέας Συντονισμού, Προεδρία της Κυβέρνησης
Για αγώνα δρόμου μέχρι τον Αύγουστο του 2026 ώστε να ολοκληρωθούν όλα ταπρογράμματα στον τομέα της υγείας που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μίλησε η γενική γραμματέας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης Εύη Δραμαλιώτη. Σχολιάσε ότι από το 2019 μέχρι φέτος οι δαπάνες υγείας έχουν αυξηθεί περισσότερο από 100%, μετά τη μείωσή τους τη δεκαετία της κρίσης. Στο πλαίσιο της πολιτικής της κυβέρνησης για τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών στις υπηρεσίες υγείας, η κ. Δραμαλιώτη αναφέρθηκε σε σειρά μέτρων και πρωτοβουλιών, όπως: ψηφιοποίηση της υγείας, απογευματινά χειρουργεία, η ηλεκτρονική ιχνηλάτηση («βραχιολάκι») στα επείγοντα των νοσοκομείων (για την οποία είπε ότι μείωσε την αναμονή κατά 65%), κατ’ οίκον παράδοση φαρμάκων, προσωπικός γιατρός, νομοθετικά μέτρα για προστασία ανηλίκων από κάπνισμα και αλκοόλ, δράση «Προλαμβάνω», φροντίδα στο σπίτι, ανακαίνιση υποδομών, ανάπτυξη δικτύου ακτινοθεραπευτικών κέντρων, νέοι σταθμοί τηλεϊατρικής, νέο ογκολογικό αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, που θα εγκατασταθεί σε 12 νοσοκομεία της χώρας, κ.ά.
Δήμητρα Λίγγρη, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΕΑΦΑΑΧ & Επιτροπής Ελέγχου ΣΗΠ, Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υπηρεσίας ΕΚΑΠΥ
Αντί για οδηγίες η ΕΕ εκδίδει τελευταία κανονισμούς στο πεδίο της υγείας, δηλαδή νομικά κείμενα που δεν χρειάζεται να ενταχθούν στο εθνικό πλαίσιο και έχουν άμεση ισχύ, επεσήμανε η Δήμητρα Λίγγρη, δικηγόρος και νομικός σύμβουλος ΕΑΦΑΑΧ & Επιτροπής Ελέγχου ΣΗΠ του Αυτοτελούς Τμήματος Νομικής Υπηρεσίας της ΕΚΑΠΥ. Εξήγησε ότι οι κανονισμοί αυτοί έχουν και ιδιάζουσες απαιτήσεις όσον αφορά την ευρύτερη θεσμική εναρμόνιση. Σημείωσε ότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο υγείας θα βοηθήσει στη βελτιστοποίηση των δεδομένων και ότι θα είναι από τους βασικούς άξονες της ελληνικής προεδρίας το β΄ εξάμηνο του 2027 στον χώρο της υγείας. Η κ. Λίγγρη σημείωσε επίσης ότι οι κανονισμοί απαιτούν ομάδες ανθρώπων που συμμετέχουν διαρκώς σε διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αναφέρθηκε στη σημασία της «αναλογικής ισότητας» (equity) στο πεδίο της υγείας, φέρνοντας ως παράδειγμα τις κοινές αξιολογήσεις τεχνολογιών υγείας. Ανοίγει ο δρόμος για να προχωρήσει η διασύνδεση των αναγκών των ασθενών στη χώρα μας με ένα κοινό ευρωπαϊκό επίπεδο, τόνισε, προσθέτοντας ότι είναι ανάγκη να ενισχυθούν οι επιτροπές αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης.
Αναστάσιος Σαμουηλίδης,δικηγόρος, υπεύθυνος Δημοσίων Υποθέσεων, Ένωση Ασθενών Ελλάδας
Ο καρκίνος αποτελεί το πεδίο όπου οι ανισότητες αντικατοπτρίζουν με έντονο τρόπο τις ευρύτερες ανισότητες που διατρέχουν το σύστημα υγείας στη χώρα μας, τόνισε ο δικηγόρος και υπεύθυνος δημοσίων υποθέσεων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Αναστάσιος Σαμουηλίδης. Επεσήμανε ότι η ζήτηση υπηρεσιών σχετικών με τον καρκίνο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, προσθέτοντας ότι στην Ελλάδα η κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου και η οικονομική επιβάρυνση των ασθενών παραμένει σημαντική. Αναφέρθηκε στους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες, το μορφωτικό επίπεδο, τη διάσταση του φύλου, ακόμα και γεωγραφικούς παράγοντες, ως παραμέτρους που καθορίζουν την ανισότητα στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας στη χώρα μας, φέρνοντας παραδείγματα από τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τους βιοδείκτες. Η ύπαρξη συντονισμένων μονοπατιών φροντίδας μπορεί να μειώσει τις καθυστερήσεις και να βελτιώσει τα αποτελέσματα, τόνισε, προσθέτοντας ότι η ενίσχυση των συστημάτων υγείας απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις, όπως επενδύσεις, καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων και ενίσχυση της ποιότητας της φροντίδας, τόνισε. Η ενεργός συμμετοχή των οργανώσεων ασθενών στον σχεδιασμό πολιτικών αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς πιο συμπεριληπτικές και αποτελεσματικές λύσεις, επεσήμανε ο κ. Σαμουηλίδης.
Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, Μη Εκτελεστική πρόεδρος ΕΟΠΥΥ, Πρόεδρος Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων
Στο έργο της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων αναφέρθηκε η μη εκτελεστική πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, σημειώνοντας ότι πλέον διαχειρίζεται περισσότερα από 3,5 δις αρχικής δαπάνης φαρμάκων. Εξήγησε τον τρόπο με τον οποίο εξασφαλίζεται προβλεψιμότητα όσον αφορά τη δαπάνη αλλά και επάρκεια θεραπειών για τους ασθενείς. Τόνισε ότι ο στόχος είναι να μειωθεί το δημοσιονομικό αποτύπωμα της χρήσης των φαρμάκων, δημιουργώντας και περισσότερο «χώρο» για καινοτόμους ακριβές θεραπείες. Στο πλαίσιο αυτό, εξήγησε ότι χρειάζονται συγκεκριμένα κριτήρια για τα καινοτόμα φάρμακα, ώστε να μη γίνεται σπατάλη χρημάτων και μάλιστα χωρίς όφελος για τους ασθενείς. Τόνισε ότι υπάρχουν πλέον ανοσοθεραπείες που προσφέρουν ίαση σε ασθενείς που μέχρι και πριν από δέκα χρόνια δεν είχαν πολλές ελπίδες επιβίωσης. Η κ. Γκογκοζώτου αναφέρθηκε, επίσης, στη θέσπιση του ταμείου καινοτομίας. Σημείωσε ότι το clawback θα αυξάνεται όσο περνούν τα χρόνια, κι αυτό γιατί οι ανάγκες έχουν αλλάξει, όπως είπε, καθώς πριν από δέκα χρόνια η ακριβότερη θεραπεία κόστιζε 15-20 χιλιάδες ευρώ ετησίως, ενώ σήμερα υπάρχουν θεραπείες ακόμα και 2 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
Αναστάσιος Μπούτης, Παθολόγος ογκολόγος, Διευθυντής, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο»
Στην ανισότητα πρόσβασης στην ογκολογική φροντίδα εστίασε ο παθολόγος ογκολόγος και διευθυντής στο Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Αναστάσιος Μπούτης, σημειώνοντας ότι στην ανισότητα συμβάλλουν και θέματα οργάνωσης, υλοποίησης και ιεράρχησης προτεραιοτήτων. Σημείωσε ότι δεν υπάρχει συνέχεια στη φροντίδα των ασθενών αλλά ένα ατέλειωτο μπρος πίσω, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά. Στην πράξη λειτουργεί το μητρώο, αλλά δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί στην ολότητά του, επεσήμανε ο κ. Μπούτης, προσθέτοντας ότι πρέπει να γίνουν και άλλες παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων για τον επιπλέον φόρτο εργασίας των επαγγελματιών υγείας. Σχολίασε ότι η ΕΟΠΕ έχει δώσει εδώ και 15 χρόνια θεραπευτικά πρωτόκολλα, αλλά αυτό δεν έχει αποτυπωθεί ακόμα σε κλινικά μονοπάτια. Αναφέρθηκε ακόμα στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και πρότεινε πέντε βασικές παρεμβάσεις: α) ολοκλήρωση της υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο, β) βελτίωση της λειτουργίας των ογκολογικών συμβουλίων ώστε να υπάρχει ισότιμη πρόσβαση, γ) πρόσβαση στην καινοτομία, δ) ενίσχυση της ψηφιοποίησης και ε) αντιμετώπιση της διάστασης του φύλου. Όσον αφορά το τελευταίο, ο κ. Μπούτης σχολίασε ότι οι γυναίκες συνήθως έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος και ως ασθενείς και ως φροντιστές.
Κώστας Αθανασάκης, Αναπλ. Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, ΠΑΔΑ
Έμφαση στην ιδιαίτερη επιβάρυνση των γυναικών από τον καρκίνο στη χώρα μας και γενικά στην έμφυλη διάσταση του καρκίνου έδωσε ο αναπλ. καθηγητής οικονομικών της υγείας του ΠΑΔΑ Κώστας Αθανασάκης αναφερόμενος και σε σχετική μελέτη. Είπε ότι έχουν γίνει στη χώρα μας σημαντικά βήματα προόδου και τόνισε ότι η φροντίδα από επεισοδιακή πρέπει να γίνει συνεχής. Σε αυτό το πλαίσιο, έδωσε έμφαση σε κατευθύνσεις όπως ο συντονισμός της φροντίδας, η ψυχοκοινωνική στήριξη, η οικονομική προστασία, η παρακολούθηση αποτελεσμάτων και χρόνων κ.ά. Μίλησε για τέσσερις βασικές λειτουργίες όσον αφορά την αξιολόγηση του συστήματος υγείας: διακυβέρνηση, παραγωγή πόρων, χρηματοδότηση και παροχή υπηρεσιών. Αντίστοιχα, πρότεινε: διασύνδεση βάσεων δεδομένων, ώστε να εντοπίζονται πληθυσμοί που κινδυνεύουν από υγειονομική περιθωριοποίηση· νέους ρόλους που να έχουν να κάνουν με τα δεδομένα και με τη σύνδεση με την κοινότητα, όπως οι πλοηγοί των ασθενών· αναγνώριση των άτυπων φροντιστών, που χρειάζονται εκπαίδευση και κοινωνικο-οικονομική στήριξη, όπως είπε, και προστασία των ασθενών που διακόπτουν τη δουλειά τους· τέλος, νέες υπηρεσίες, όπως η διατήρηση της γονιμότητας. Τέλος, ο κ. Αθανασάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη να αναλάβουν και οι εργοδότες ευθύνες ιδίως σε ό,τι αφορά εργαζόμενες με καρκίνο. Μάριος Θεμιστοκλέους, Υφυπουργός Υγείας
«Είναι σημαντικό να αρχίζει κάποιος γρήγορα τη θεραπεία και αυτό να μην επηρεάζεται από το αν μένει κανείς στην Αττική ή στην περιφέρεια», τόνισε ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους. Ο ίδιος αναφέρθηκε στη σημασία τήρησης των διεθνών πρωτοκόλλων, στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των νοσηλευτικών υπηρεσιών αλλά και στην ολιστική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών με υποστηρικτικές υπηρεσίες. «Η Ελλάδα έχει καταφέρει να φτάσει τα 5,5 ακτινοθεραπευτικά μηχανήματα ανά εκατομμύριο πληθυσμού», υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο κ. Θεμιστοκλέους, μιλώντας για σαφή βελτίωση σε αυτό το επίπεδο την τελευταία δεκαετία. «Οι χρόνοι αναμονής στις ακτινοθεραπείες ξεπερνούσαν τους 4 μήνες. Σήμερα, ακόμη υπολειπόμαστε, αλλά δεν υπάρχει νοσοκομείο που να ξεπερνά πλέον τις 60 μέρες, ξεκινώντας ακόμη και από τις 10 μέρες ανάλογα με το νοσοκομείο».
Μιχάλης Λιόντος, Επίκουρος Καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, γενικός γραμματέας, ΕΟΠΕ
«Καθυστέρηση μόλις τεσσάρων εβδομάδων στην έναρξη της θεραπείας σχετίζεται με αύξηση του κινδύνου θανάτου κατά 10%. Το μήνυμα είναι σαφές: η έγκαιρη πρόσβαση στη φροντίδα δεν είναι μόνο οργανωτικός στόχος αλλά κρίσιμος παράγοντας έκβασης», τόνισε από το βήμα του Economist ο επίκουρος καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και γενικός γραμματέας της ΕΟΠΕ Μιχάλης Λιόντος. Σημείωσε δε ότι «η αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στην ογκολογία δεν εξαρτάται μόνο από περισσότερους πόρους –αν και αυτοί είναι συχνά αναγκαίοι– εξαρτάται και από καλύτερο σχεδιασμό, ακριβέστερη αποτύπωση των διαδρομών και συστηματική αξιοποίηση δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων».
«Καλούμαστε να διαχειριστούμε περισσότερους ασθενείς ουσιαστικά με τα ίδια μέσα: με περιορισμένο αριθμό επαγγελματιών υγείας, με υποδομές που συχνά λειτουργούν ήδη στα όριά τους και με οργανωτικά μοντέλα που δεν έχουν σχεδιαστεί για τον σημερινό όγκο και την πολυπλοκότητα της ογκολογικής φροντίδας», ανέφερε μεταξύ άλλων, υπογραμμίζοντας: «Σε μια εποχή όπου οι ανάγκες αυξάνονται ταχύτερα από τις δυνατότητες του συστήματος, η βελτιστοποίηση των μονοπατιών διάγνωσης και θεραπείας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα».
Σαράντος Ευσταθόπουλος, Διοικητής, Α.Ν.Π. «Μεταξά»
«Για να ξεκινήσει ένας ασθενής χημειοθεραπείες στο "Μεταξά" δεν χρειάζεται πάνω από 7-10 μέρες. Οι μακρύτερες λίστες αναμονής αφορούν σε μη κακοήθειες ή σε περιπτώσεις ασθενών που δεν μπορούν να χειρουργηθούν για άλλους ιατρικούς λόγους», επεσήμανε ο διοικητής του Α.Ν.Π. «Μεταξά» Σαράντος Ευσταθόπουλος. Ο ίδιος αναφέρθηκε στους ξενώνες φιλοξενίας που προσφέρονται για οικονομικά ασθενέστερες πληθυσμιακές ομάδες της περιφέρειας, αλλά και σε καινοτομίες που εφαρμόζει το νοσοκομείο όπως ο σκύλος θεραπείας που κρατά συντροφιά στον ασθενή την ώρα της χημειοθεραπείας. «Οι αξιοπρεπείς συνθήκες νοσηλείας, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη και οι χρόνοι αναμονής διαμορφώνουν αυτό που ονομάζουμε ποιότητα των νοσηλευτικών υπηρεσιών», υπογράμμισε ο κ. Ευσταθόπουλος.
Ελένη Τιμοθεάδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια παθολογίας-ογκολογίας, ΑΠΘ
Τα ευρήματα της ποιοτικής αξιολόγησης των υπηρεσιών προς τους ογκολογικούς ασθενείς στη βραχεία ογκολογική μονάδα της κλινικής παθολογικής ογκολογίας ΑΠΘ στο νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», ανέλυσε η αναπληρώτρια καθηγήτρια παθολογίας-ογκολογίας του ΑΠΘ Ελένη Τιμοθεάδου. «Μπορεί κανείς να προσεγγίσει τα ευρήματα με διάφορους τρόπους, κοινό σημείο όμως παραμένει η ανάγκη ενίσχυσης της Βραχείας Ογκολογικής και του φαρμακείου με περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, ώστε οι όποιες άλλες παρεμβάσεις γίνουν, να βρουν γόνιμο έδαφος για να μπορέσουν να αποδώσουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, που παραμένει η υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων ογκολογικών υπηρεσιών», σχολίασε μεταξύ άλλων.
Αθανασία Γιαννοπούλου, Υπεύθυνη Τμ. Ελέγχου Ποιότητας, Έρευνας και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης, ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»
«Οι χρόνοι αναμονής για θεραπεία ολοένα και αυξάνονται, μεταξύ της επιλογής του θεραπευτικού σχήματος και της έναρξης θεραπείας. Η δυνατότητα εξυπηρέτησης των ασθενών είναι περιορισμένη, λόγω χωροταξικών προβλημάτων που οφείλονται στην αυξανόμενη ροή ασθενών στα νοσηλευτικά ιδρύματα. Το σύστημα στηρίζεται στις υπερωρίες και στην προθυμία του νοσηλευτικού προσωπικού για να καλυφθεί η ζήτηση στις υπηρεσίες υγείας, την ώρα που εκδηλώνονται αδυναμίες στην εκμετάλλευση των πόρων και έλλειψη συντονισμού». Έτσι περιέγραψε τις προκλήσεις σου ελληνικού συστήματος στη διαχείριση του όγκου των ογκολογικών περιστατικών η υπεύθυνη του Τμήματος Ελέγχου Ποιότητας, Έρευνας και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Αθανασία Γιαννοπούλου.
Ωστόσο, διέκρινε και σημαντικές ευκαιρίες μέσα από τη βελτιωμένη ποιότητα και ασφάλεια των ασθενών, την ισχυρότερη διεπιστημονική συνεργασία, την πρόσβαση σε συγκριτική αξιολόγηση (benchmarking) και τις βέλτιστες πρακτικές, την ενσωμάτωση των PROMs και PREMs (μετρικών αποτελεσμάτων και εμπειριών των ασθενών», την αυξημένη ευρύτερη εμπιστοσύνη και ικανοποίηση των ασθενών και την ενσωμάτωση μιας κουλτούρας συνεχούς βελτίωσης.
Αμάντα Ψυρρή, Καθηγήτρια παθολογίας ογκολογίας, ΕΚΠΑ, Υπεύθυνη Ογκολογικής Μονάδας, ΠΓΝ «Αττικόν»
«Αν υπάρχει ένα πεδίο στην ογκολογία όπου μπορούμε πραγματικά να μιλήσουμε για εξάλειψη, αυτό είναι οι καρκίνοι που προλαμβάνονται με τον εμβολιασμό. Σήμερα 1 στους 7 καρκίνους παγκοσμίως σχετίζεται με λοιμώξεις. Για τους σημαντικότερους από αυτούς, όπως ο HPV και ο ιός της ηπατίτιδας Β, έχουν ένα ήδη εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο: τον εμβολιασμό», υπογράμμισε σε μήνυμα που έστειλε στο ετήσιο συνέδριο του Economist η καθηγήτρια παθολογίας ογκολογίας του ΕΚΠΑ και υπεύθυνη της Ογκολογικής Μονάδας του ΠΓΝ «Αττικόν» Αμάντα Ψυρρή.
Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι οι χώρες της βόρειας Ευρώπης έχουν εξαιρετική κάλυψη, σε αντίθεση με τη νότια και ανατολική Ευρώπη, όπου η πρόοδος είναι πιο αργή, καθώς αφενός ο αντίστοιχος εμβολιασμός δεν έχει ενσωματωθεί στα προληπτικά προγράμματα όλων των χωρών, αφετέρου σημειώνονται και φαινόμενα παραπληροφόρησης γύρω από τον εμβολιασμό. «Υπ' αυτήν την έννοια, σε αντίθεση με άλλους καρκίνους, στην περίπτωση αυτή δεν αποτυγχάνουμε να θεραπεύσουμε. Αποτυγχάνουμε να προλάβουμε, επιτρέποντας την εμφάνιση καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί», τόνισε χαρακτηριστικά η κ. Ψυρρή.
Αντώνης Καττάμης, Καθηγητής παιδιατρικής αιματολογίας-ογκολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσ. Παίδων «Αγία Σοφία»
«Δυστυχώς, ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας είναι μια πραγματικότητα. Ευτυχώς, παραμένει ένα πολύ μικρό ποσοστό: μόλις το 1% του συνόλου των καρκίνων αναφέρονται στην παιδική ηλικία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής παιδιατρικής αιματολογίας-ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ από το Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» Αντώνης Καττάμης, σημειώνοντας ότι ο παιδικός καρκίνος αντιμετωπίζεται σε 7 κέντρα σε όλη την Ελλάδα.
«Ο καρκίνος είναι διαφορετικός στις μικρές ηλικίες, στις οποίες επικρατούν οι λευχαιμίες - κάτι που δεν το βλέπουμε στους νεαρούς ενήλικες. Ο καρκίνος σε συμπαγή όργανα ανεβαίνει σε ποσοστό όσο αυξάνεται η ηλικία. Ακόμη και στον ίδιο καρκίνο, το μοριακό φορτίο είναι πολύ διαφορετικό ανάλογα την ηλικιακή ομάδα», επεσήμανε μεταξύ άλλων ο κ. Καττάμης.
Παρασκευή Μιχαλοπούλου, Πρόεδρος ΔΣ, Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», αντιπρόεδρος, ΕΛΛΟΚ
Προτάσεις βελτίωσης του συστήματος για την αντιμετώπιση των ανεκπλήρωτων αναγκών στον καρκίνο του μαστού κατέθεσε η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» και αντιπρόεδρος της ΕΛΛΟΚ Παρασκευή Μιχαλοπούλου. Στο πλαίσιο αυτό προέκρινε την υλοποίηση του έργου Πιστοποίησης Κέντρων Μαστού σε 6 Δημόσια Νοσοκομεία, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Eusoma, με στόχο τη συνολική αναβάθμιση της φροντίδας. Επίσης, την επιτάχυνση της πλήρους λειτουργίας του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών, ώστε να διασφαλιστεί η αξιόπιστη καταγραφή επιδημιολογικών δεδομένων. Έπειτα, την καθολική εφαρμογή διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων για όλα τα περιστατικά, ενισχύοντας την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, την επέκταση της αποζημίωσης των βιοδεικτών ώστε να συμπεριληφθούν και οι περιπτώσεις που σήμερα εξαιρούνται αλλά και την ενσωμάτωση της ψυχοογκολογίας στην ογκολογική φροντίδα. «Η έλλειψη σχεδίου για την παρηγορητική φροντίδα είναι εκκωφαντική και οδυνηρή», τόνισε μεταξύ άλλων η κ. Μιχαλοπούλου, η οποία μίλησε επίσης για την ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων υπηρεσιών για ασθενείς με μεταστατική νόσο, ενίσχυσης της γενετικής συμβουλευτικής και της πρόσβασης σε γονιδιακό έλεγχο, όπως και πλήρους αποζημίωσης των υπηρεσιών διατήρησης γονιμότητας και κρυοσυντήρησης.
Νικόλαος Τσουκαλάς, Παθολόγος ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικού Τμήματος, 417 ΝΙΜΤΣ, Ειδικός Γραμματέας της ΕΟΠΕ
Την ιδιαίτερη σημασία που έχει η ογκολογική φροντίδα για τους εφήβους και νεαρούς ενήλικες ασθενείς (AYA) υπογράμμισε ο παθολόγος ογκολόγος, διευθυντής του Ογκολογικού Τμήματος του 417 ΝΙΜΤΣ και ειδικός γραμματέας της ΕΟΠΕ Νικόλαος Τσουκαλάς, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια ξεχωριστή ομάδα ασθενών ηλικίας 15 έως 39 ετών, με ειδικές ανάγκες και αυξανόμενη επιδημιολογική βαρύτητα. Όπως ανέφερε, σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται περίπου 1,3 εκατ. νέες διαγνώσεις καρκίνου ετησίως σε αυτές τις ηλικίες, καθώς και περίπου 380.000 θάνατοι, ενώ η επίπτωση της νόσου εμφανίζει σταθερή ετήσια αύξηση της τάξης του 0,5%.
Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι οι ασθενείς αυτής της ηλικιακής ομάδας αντιμετωπίζουν πέρα από τη νόσο, μια σειρά από σύνθετα ζητήματα που αφορούν τη γονιμότητα, την επαγγελματική αποκατάσταση αλλά και τη συνέχιση των σπουδών τους. Για τον λόγο αυτόν, όπως σημείωσε, είναι αναγκαία η ανάπτυξη ειδικών κέντρων για την αντιμετώπισή τους, κάτι που έχει ήδη αναγνωριστεί από τη διεθνή ογκολογική κοινότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές προσπάθειες ευαισθητοποίησης και επιστημονικής δικτύωσης για τους AYA ασθενείς, ωστόσο δεν διαθέτει ακόμη εξειδικευμένες δομές για τη φροντίδα τους.
Σοφία Αγγελάκη, Παθολόγος ογκολόγος, ΠΑΓΝΗ, Καθηγήτρια Παθολογικής Ογκολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Η ανακουφιστική φροντίδα θα πρέπει να αποτελέσει πυρήνα της εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο, όπως τόνισε η παθολόγος ογκολόγος του ΠΑΓΝΗ και καθηγήτρια παθολογικής ογκολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Σοφία Αγγελάκη, επισημαίνοντας ότι, παρά την τεράστια ανάγκη, στην Ελλάδα οι υπηρεσίες παραμένουν αποσπασματικές, υποχρηματοδοτούμενες και ανεπαρκώς ενταγμένες στο σύστημα υγείας. Ετησίως περίπου 120.000 ασθενείς στη χώρα χρειάζονται ανακουφιστική φροντίδα, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί είναι ασθενείς με καρκίνο, είπε. Ωστόσο, σήμερα καλύπτεται μόλις το 2%-4% αυτών των αναγκών, γεγονός που σημαίνει ότι πολλοί ασθενείς συνεχίζουν να υποφέρουν άδικα, ενώ το βάρος της φροντίδας μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό στις οικογένειες. Η κ. Αγγελάκη υπογράμμισε ότι, παρότι υπάρχει ο νόμος 5007/2022, αυτός δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί στην πράξη, με αποτέλεσμα να παραμένουν σημαντικά κενά σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό και συντονισμό μεταξύ πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας.Τέλος, επεσήμανε την ανάγκη εκπαίδευσης διεπιστημονικών ομάδων, καθώς και την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων για την υποστήριξη ασθενών σε απομακρυσμένες περιοχές.
Ελευθέριος Θηραίος, Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης, Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών
Την ανάγκη για προτυποποίηση της διαδρομής του ογκολογικού ασθενούς από την πρόληψη έως τη μακροχρόνια παρακολούθηση, ανέδειξε ο προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης του ΟΔΙΠΥ και πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών Ελευθέριος Θηραίος, σημειώνοντας ότι απαιτείται σε κάθε βήμα εκπαιδευμένη διεπιστημονική ομάδα και ένα συντονισμένο μονοπάτι φροντίδας. Όπως ανέφερε, το μονοπάτι του ογκολογικού ασθενούς δεν ξεκινά από τη διάγνωση αλλά από την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την έγκαιρη διάγνωση, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη μετεξέλιξη του προγράμματος «Προλαμβάνω – Φώφη Γεννηματά» σε ένα ολοκληρωμένο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού και προσυμπτωματικού ελέγχου ανά φύλο και ηλικία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάγκη αξιοποίησης των ψηφιακών εργαλείων, όπως ο ογκολογικός φάκελος, τα μητρώα ασθενών και η τηλεϊατρική, ενώ υπογράμμισε ότι όλα αυτά προϋποθέτουν επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, εκπαίδευση, ψηφιακή εγγραμματοσύνη και ενδυνάμωση τόσο των επαγγελματιών υγείας όσο και των ίδιων των ασθενών στην αυτοφροντίδα και αυτοδιαχείριση.
Agatha Peptea, Πρόεδρος, Happiness In A Cup Foundation
Η Agatha Peptea, μιλώντας τόσο ως επιβιώσασα καρκίνου του μαστού όσο και ως πρόεδρος του ιδρύματος της οργάνωσης Happiness in a Cup, μετέφερε ένα ισχυρό μήνυμα για την ανάγκη η φροντίδα του καρκίνου να αντιμετωπίζει τον άνθρωπο συνολικά και όχι μόνο τη νόσο. Όπως τόνισε, στόχος του ιδρύματος είναι να βοηθά τις γυναίκες να κατανοήσουν καλύτερα τι περνούν και να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται, ώστε ο καρκίνος να αποτελεί μόνο ένα κεφάλαιο της ζωής τους και όχι ολόκληρη την ταυτότητά τους. Η ίδια, που διαγνώστηκε πρώτη φορά με καρκίνο του μαστού στα 24 της χρόνια και έχει περάσει τη δοκιμασία της νόσου τρεις φορές, στάθηκε ιδιαίτερα στις ειδικές ανάγκες των νεότερων γυναικών, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ψυχικής υποστήριξης αλλά και της φροντίδας της ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.
Ξεχώρισε ακόμη το πρόγραμμα της οργάνωσης που προσφέρει περούκες από τα φυσικά μαλλιά των γυναικών, τη φροντίδα των κατοικιδίων των ασθενών αλλά και τις δράσεις συναισθηματικής εκπαίδευσης για εφήβους και οικογένειες. Κλείνοντας, έστειλε ένα βαθιά ανθρώπινο μήνυμα: Απολαύστε τη ζωή.
Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση στην ογκολογική πολιτική δεν είναι ο νέος σχεδιασμός, αλλά η εφαρμογή όσων ήδη έχουν τεθεί ως προτεραιότητες, τόνισε κατά το κλείσιμο του συνεδρίου ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου Γιώργος Καπετανάκης, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα πρέπει να περάσει από τις λίστες στόχων στην πράξη και στα μετρήσιμα αποτελέσματα για τον ασθενή. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί ήδη ένα ευρύ φάσμα προτεραιοτήτων και παρεμβάσεων για την ογκολογική φροντίδα, το ζητούμενο πλέον όμως είναι να φανεί πώς αυτές οι πολιτικές εφαρμόζονται στην πράξη, πώς επηρεάζουν τον ίδιο τον ασθενή και πώς μπορούν να διορθωθούν όπου δεν λειτουργούν επαρκώς. Ο κ. Καπετανάκης έθεσε δύο βασικούς άξονες για την επόμενη περίοδο: πρώτον, την εφαρμογή και, δεύτερον, τη συνέχεια, ώστε η προσπάθεια να μην αποσπασματοποιείται ή να μη σταματά. Όπως σημείωσε, για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, είναι αναγκαίο να υπάρξει επιτέλους ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο, που θα λειτουργεί ως ενιαία ομπρέλα για όλες τις πολιτικές, με τρόπο συμπεριληπτικό και αντιπροσωπευτικό.
Εμμανουήλ Σαλούστρος, Αναπληρωτής καθηγητής ογκολογίας, Τμ. Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,
Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ)
Την ανάγκη να δοθεί ουσιαστική προτεραιότητα στην πρόληψη του καρκίνου και στην έγκαιρη διάγνωση υπογράμμισε στην ομιλία του για τα τελικά συμπεράσματα του συνεδρίου ο αναπλ. καθηγητής ογκολογίας και πρόεδρος της ΕΟΠΕ Εμμανουήλ Σαλούστρος, εκφράζοντας την ευχή ότι η ογκολογική κοινότητα μπορεί να πετύχει ανάλογα αποτελέσματα με εκείνα που κατέγραψε η καρδιολογία, μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και μειώνουν τη θνητότητα. Όπως ανέφερε, η πρόληψη πρέπει να ενσωματώνει και άλλα κρίσιμα εργαλεία, όπως ο εμβολιασμός, η σημασία του οποίου αναδείχθηκε ιδιαίτερα στη διάρκεια των συζητήσεων. Παράλληλα, σημείωσε ότι η φροντίδα των ασθενών οφείλει να αξιοποιεί την καινοτομία μέσα σε ένα περιβάλλον βιώσιμο, προβλέψιμο και φιλικό προς το περιβάλλον, ενώ στάθηκε και στη βελτίωση της ανακουφιστικής φροντίδας, τονίζοντας ότι όση προτεραιότητα κι αν της δοθεί, δεν θα είναι ποτέ αρκετή.
Tέλος, επεσήμανε ότι αυτό που χρειάζεται σήμερα δεν είναι περισσότερη συζήτηση αλλά στοχευμένη εφαρμογή παρεμβάσεων υψηλής επίδρασης, που μπορούν να αποδώσουν μετρήσιμα αποτελέσματα μέσα στα επόμενα 2 έως 3 χρόνια, προς όφελος των ογκολογικών ασθενών.
Διαβάστε: Σύνοδος Economist: Πρόληψη και "πράσινη ογκολογία" ως μοχλοί βελτίωσης της αντιμετώπισης του καρκίνου
6ο Ετήσιο Συνέδριο Economist για τον Καρκίνο στην Ελλάδα: Τι ανέφεραν οι συμμετέχοντες
Η κα. Βιλδιρίδη αναφέρθηκε στις βασικές παρεμβάσεις του Υπουργείου Υγείας, όπως η ενεργοποίηση αυτοτελών τμημάτων κλινικών μελετών στα νοσοκομεία, η νέα ΚΥΑ που απλουστεύει τις συμβάσεις και την οικονομική διαχείριση, καθώς και οι διαδικασίες για τη μείωση καθυστερήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας και Τεχνολογίας, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε παραγωγική λειτουργία έως τον Ιούλιο, προσφέροντας ψηφιακή παρακολούθηση ολόκληρου του κύκλου ζωής μιας κλινικής μελέτης, με μεγαλύτερη διαφάνεια και πρόσβαση για όλους τους εμπλεκόμενους.
Νεκτάριος Ταβερναράκης, Καθηγητής Μοριακής Βιολογίας Συστημάτων, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης
Στον βαθύ μετασχηματισμό που συντελείται σήμερα στην ογκολογική έρευνα και κλινική πρακτική, με αιχμή την ιατρική ακριβείας, την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες γονιδιωματικής ανάλυσης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο καθηγητής Μοριακής Βιολογίας Συστημάτων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης Νεκτάριος Ταβερναράκης, μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο του Economist για τον καρκίνο. Όπως τόνισε, η ογκολογία περνά από το μοντέλο της συνολικής αντιμετώπισης των ασθενών στην εποχή της εξατομικευμένης θεραπείας, αξιοποιώντας δεδομένα που αφορούν το DNA, το περιβάλλον, τον τρόπο ζωής, το οικογενειακό και ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς.
Ο κ. Ταβερναράκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης και της μηχανικής μάθησης, τόσο στη διάγνωση και πρόληψη όσο και στη φαρμακευτική ανακάλυψη, καθώς πλέον προσφέρουν τη δυνατότητα ανάλυσης τεράστιων όγκων δεδομένων και σχεδιασμού νέων, πιο εξειδικευμένων θεραπειών. Κλείνοντας, υπογράμμισε τη σημασία της χρηματοδότησης της έρευνας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη διαθέτουν σημαντικά εργαλεία μέσω του προγράμματος Horizon Europe, τα οποία μπορούν να στηρίξουν τόσο την κλινική έρευνα όσο και τη φαρμακευτική καινοτομία στον τομέα της ογκολογίας.
Αριστοτέλης Μπάμιας, Καθηγητής Παθολογίας Ογκολογίας ΕΚΠΑ και Αντιπρόεδρος της ΕΟΠΕ
Τη στρατηγική σημασία της ογκολογικής κλινικής έρευνας για την Ελλάδα και την Ευρώπη υπογράμμισε ο καθηγητής παθολογίας ογκολογίας του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) Αριστοτέλης Μπάμιας, σημειώνοντας ότι το ένα τέταρτο της κλινικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά την ογκολογία. Ο κ. Μπάμιας επεσήμανε ότι η Ελλάδα πέρασε από μια δύσκολη περίοδο λόγω της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, ωστόσο τα τελευταία πέντε χρόνια καταγράφεται σαφής βελτίωση. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα ανταγωνιστικότητας, τόσο σε επίπεδο καινοτομίας όσο και σε επίπεδο προσέλκυσης κλινικών μελετών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συνολική εικόνα της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι το μερίδιό της στις παγκόσμιες κλινικές μελέτες έχει υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η Κίνα και η υπόλοιπη Ασία ενισχύουν εντυπωσιακά τη θέση τους. Όπως εξήγησε, η περιορισμένη διάθεση καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά επηρεάζει και την κλινική έρευνα, καθώς πολλές φαρμακευτικές εταιρείες δεν επιλέγουν να αναπτύξουν μελέτες σε αγορές όπου δεν σκοπεύουν τελικά να διαθέσουν τα νέα προϊόντα τους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος της ΕΟΠΕ επεσήμανε ότι για να γίνει η Ελλάδα πιο ελκυστική απαιτείται μείωση των καθυστερήσεων, καλύτερη στρατολόγηση ασθενών, παροχή κινήτρων σε γιατρούς και νοσηλευτές και ανάπτυξη εξειδικευμένων ογκολογικών κέντρων, που θα ενισχύσουν τόσο την καθημερινή κλινική πρακτική όσο και την ερευνητική δραστηριότητα.
Μελέτιος-Αθανάσιος (Θάνος) Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας
Μήνυμα ότι η Ελλάδα οφείλει να κάνει το καλύτερο δυνατό ώστε να καθιερωθεί ως μια αξιόπιστη χώρα που μπορεί να προσεγγίζει και να υποστηρίζει κλινικές μελέτες με συνέπεια και ακρίβεια έστειλε ο καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας-αιματολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μελέτιος-Αθανάσιος (Θάνος) Δημόπουλος, υπογραμμίζοντας τη σημασία των εξειδικευμένων και αξιόπιστων κέντρων για την ενίσχυση της κλινικής ογκολογικής έρευνας στη χώρα. Όπως ανέφερε, για μια φαρμακευτική εταιρεία ή έναν διεθνή οργανισμό, καθοριστικό κριτήριο για την ενεργοποίηση μιας κλινικής μελέτης δεν είναι μόνο το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και η ύπαρξη κέντρων που να μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή αριθμό ασθενών, υψηλή ποιότητα στη διεξαγωγή της μελέτης, ασφάλεια για τον ασθενή και αποτελεσματική συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους.
Ο κ. Δημόπουλος αναφέρθηκε ειδικότερα στην κλινική που διευθύνει τα τελευταία 35 χρόνια, σημειώνοντας ότι έχει αναπτύξει μια πρότυπη μονάδα κλινικών μελετών, γεγονός που την έχει καταστήσει διαχρονικά πρώτη στην Ελλάδα στον τομέα της αιματολογίας-ογκολογίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στην ανάγκη ανάπτυξης κέντρων αριστείας για ειδικές μορφές καρκίνου, τα οποία θα αποτελούν σημεία αναφοράς τόσο για την κλινική πρακτική όσο και για την έρευνα, ενισχύοντας την παρουσία της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη των κλινικών μελετών.
Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού, Υπουργείο Υγείας
Tο εμβληματικό –όπως το χαρακτήρισε– έργο που υλοποιείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος φροντίδας ογκολογικών και αιματολογικών ασθενών, έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής του ο γενικός γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας Άρης Αγγελής, αναδεικνύοντας τη σημασία της διαλειτουργικότητας και της αξιοποίησης των δεδομένων υγείας σε όλη τη διαδρομή του ασθενούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας ασθενής με καρκίνο, από τη διάγνωση έως την παρακολούθηση, παράγει τεράστιο όγκο δεδομένων, τα οποία πρέπει να μπορούν να συνδέονται και να αξιοποιούνται έγκαιρα και αποτελεσματικά από το σύστημα υγείας και τους επαγγελματίες υγείας. «Στόχος του συγκεκριμένου έργου, που υλοποιείται από την ΗΔΙΚΑ, είναι ακριβώς να καλύψει ολιστικά το “ταξίδι”του ασθενούς, από την πρώτη διάγνωση έως τη μακροχρόνια φροντίδα του», τόνισε. Όπως είπε ο κ. Αγγελής, το έργο θα ξεκινήσει πιλοτικά σε 12 νοσοκομεία και σταδιακά θα επεκταθεί σε όλο το σύστημα υγείας, ενσωματώνοντας το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Νοσημάτων, το ογκολογικό και αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, τα διαθέσιμα θεραπευτικά πρωτόκολλα και εργαλεία υποστήριξης των ιατρικών αποφάσεων.
Κωνσταντίνος Μιχαλίτσης, Προϊστάμενος Διεύθυνσης Συστημάτων Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ΗΔΙΚΑ
«Η ψηφιακή μετάβαση στην ογκολογία δεν είναι “ένα ακόμη IT έργο”. Είναι αλλαγή πολιτικής υγείας: αλλάζει το πώς αποφασίζουμε, πώς συνεργαζόμαστε και τελικά πώς σώζουμε χρόνο και ζωές». Με αυτήν τη φράση ο προϊστάμενος Διεύθυνσης Συστημάτων Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας της ΗΔΙΚΑ Κωνσταντίνος Μιχαλίτσης έδωσε το στίγμα των κινήσεων που πραγματοποιούνται στον χώρο της υγείας, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι η προσθήκη περισσότερων εφαρμογών, αλλά η δημιουργία ενός συνεκτικού ψηφιακού οικοσυστήματος που θα ενισχύει την ταχύτητα, τη συνέχεια και την ποιότητα της φροντίδας. Όπως ανέφερε, το βασικό πρόβλημα στη διαδρομή του ογκολογικού ασθενούς ήταν διαχρονικά ο κατακερματισμός των δεδομένων και η απουσία ενιαίας εικόνας για την κλινική απόφαση. Η απάντηση, όπως σημείωσε, είναι η διαλειτουργικότητα και η δημιουργία ενός ενιαίου κλινικού πυρήνα.
Στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε σε τρεις βασικούς άξονες για την Ελλάδα. Ο πρώτος είναι η παραγωγική λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασματικών Ασθενειών. Ο δεύτερος αφορά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών, το οποίο αναπτύσσει η ΗΔΙΚΑ και περιλαμβάνει ογκολογικό-αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, θεραπευτικά πρωτόκολλα, ροές εργασίας και ψηφιακή υποστήριξη των διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων, ενώ ο τρίτος άξονας είναι η αξιοποίηση business intelligence και real-world evidence, ώστε τα δεδομένα να μετατρέπονται σε εργαλεία αξιολόγησης, παρακολούθησης δεικτών και χάραξης πολιτικής.
Μιχαήλ Νικολάου, Παθολόγος ογκολόγος, ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»
Η ψηφιακή ογκολογία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή τεχνολογική επανάσταση αλλά ως μια βαθιά ανθρωποκεντρική μεταρρύθμιση, τόνισε ο παθολόγος ογκολόγος του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Μιχαήλ Νικολάου, μιλώντας στο συνέδριο του Economist. Όπως σημείωσε, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο τα «έξυπνα νοσοκομεία», αλλά η μετάβαση σε έξυπνα οικοσυστήματα υγείας, όπου τα δεδομένα, οι επαγγελματίες υγείας και οι ασθενείς θα συνδέονται λειτουργικά και αποτελεσματικά. Ο κ. Νικολάου υπογράμμισε ότι η σημαντική πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην ψηφιοποίηση του συστήματος υγείας δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για ένα νέο μοντέλο ογκολογικής φροντίδας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία, όπως είπε, δεν θα περιοριστεί μόνο στην υποστήριξη των θεραπειών, αλλά θα συμβάλει και στη λειτουργία των ογκολογικών συμβουλίων, στην καλύτερη επιλογή ασθενών για συγκεκριμένες θεραπείες και στη μείωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση. Ξεχωριστή αναφορά έκανε και στη μεταφορά νοσοκομειακών θεραπειών στο σπίτι, σημειώνοντας ότι στον Άγιο Σάββα ξεκίνησε ήδη νέο ψηφιακό πρόγραμμα που διασυνδέει τον ασθενή με τη θεραπευτική ομάδα, επιτρέποντας την παρακολούθηση βιομετρικών και άλλων κρίσιμων στοιχείων σε πραγματικό χρόνο, κάτι που πριν από λίγα χρόνια -όπως είπε- θα φάνταζε ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Ελένη Κουρέα, Καθηγήτρια Παθολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών
Για τις μεγάλες δυνατότητες αλλά και τις σοβαρές προκλήσεις που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στην παθολογική ανατομική μίλησε από το βήμα του Economist η καθηγήτρια παθολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών Ελένη Κουρέα, επισημαίνοντας ότι ο κλάδος έχει ήδη περάσει μέσα από δύο καθοριστικές «επανάστασεις» τα τελευταία 25 χρόνια: τη μοριακή παθολογική ανατομική και την ψηφιακή/υπολογιστική παθολογική ανατομική.
Η κ. Κουρέα ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει σε διαφορετικά επίπεδα, ενώ τόνισε ότι οι αλγόριθμοι μπορούν να επιταχύνουν τη διάγνωση, να αυξήσουν την ακρίβεια και να ενισχύσουν την επαναληψιμότητα των αποτελεσμάτων, σε έναν τομέα όπου καταγράφεται παγκόσμια έλλειψη παθολογοανατόμων. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση αυτών των εργαλείων προϋποθέτει κλινική επικύρωση, κατάλληλες υποδομές, ποιοτικούς ελέγχους, ασφαλή διαχείριση δεδομένων και σαφές ηθικό και ρυθμιστικό πλαίσιο. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη για στοχευμένες επενδύσεις σε δίκτυο ψηφιακής παθολογικής ανατομικής στην Ελλάδα, με νοσοκομεία-κόμβους που θα υποστηρίζουν διάγνωση, ανάλυση βιοδεικτών, εκπαίδευση και τηλεπαθολογία.
Μαρία Τζίμα, Μέλος ΔΣ, ΕΛΛΟΚ
Την άποψη ότι η φροντίδα του καρκίνου στην Ελλάδα μετασχηματίζεται όχι μόνο χάρη στις επιστημονικές εξελίξεις αλλά και μέσα από την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, ροών δεδομένων και έξυπνων συστημάτων, που επηρεάζουν την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την παρακολούθηση των ασθενών, εξέφρασε η Μαρία Τζίμα, μέλος ΔΣ της ΕΛΛΟΚ. Ωστόσο, σημείωσε ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν συνιστά απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση αλλά μια βαθύτερη πολιτική αλλαγή που επηρεάζει τη διακυβέρνηση, την ισότητα και τη συνολική αρχιτεκτονική των συστημάτων υγείας. Η κ. Τζίμα στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη διαλειτουργικότητας των συστημάτων, επισημαίνοντας ότι ογκολογικοί ασθενείς κινούνται σε μια σύνθετη διαδρομή. Όταν τα συστήματα δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, όπως είπε, το βάρος μεταφέρεται ξανά στον ασθενή μέσα από καθυστερήσεις, επαναλήψεις εξετάσεων και κατακερματισμένη φροντίδα. Την ίδια στιγμή, η κ. Τζίμα προειδοποίησε για τις νέες ανισότητες που μπορεί να δημιουργήσει η ψηφιακή καινοτομία, αν δεν αντιμετωπιστούν το ψηφιακό χάσμα, οι ανισότητες πρόσβασης, η υποεκπροσώπηση πληθυσμών στα δεδομένα και τα ζητήματα εμπιστοσύνης και συναίνεσης.
João Breda, επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας και της Ασφάλειας των Ασθενών του ΠΟΥ στην Αθήνα
Η Ελλάδα έχει κάνει μεγάλα βήματα τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων στον προσυμπτωματικό έλεγχο, τόνισε ο επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας και της Ασφάλειας των Ασθενών του ΠΟΥ στην Αθήνα João Breda. Έδωσε έμφαση στην έννοια της βιωσιμότητας στο σύστημα υγείας. Επιπλέον, αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη αντιμετώπισης του καπνίσματος αλλά και του «ατμίσματος», σημειώνοντας ότι το κάπνισμα είναι ο πρώτος παράγοντας καρκίνου στην Ελλάδα. Σχολίασε ότι η παχυσαρκία συνδέεται με 8 τύπους καρκίνου και ότι η Ελλάδα πρέπει να δώσει έμφαση στην ισορροπημένη διατροφή, μια αντίληψη που ξεκίνησε από την Ελλάδα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
Νίκος Ιωσήφ, Πρόεδρος, Human Health Intelligence Organisation, Διευθύνων Σύμβουλος, Brains I.C.S.
Στη σημασία του προγράμματος «Προλαμβάνω» εστίασε, μεταξύ άλλων θεμάτων, ο πρόεδρος του Human Health Intelligence Organisation και διευθύνων Σύμβουλος της Brains I.C.S. Νίκος Ιωσήφ. Ο καρκίνος δεν ξεκινάει στο νοσοκομείο, οπότε και η αντιμετώπισή του δεν πρέπει να ξεκινάει από το νοσοκομείο, είπε χαρακτηριστικά. Σημείωσε ότι, παρά την πρόοδο που έχει γίνει, υπάρχουν ακόμα ανισότητες στην πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες. Εξήγησε τις έννοιες πληθυσμιακή πρόληψη και πρόληψη ακριβείας και σχολίασε ότι το επόμενο βήμα είναι πιο στοχευμένη, περισσότερο προσβάσιμη και πιο αποτελεσματική πρόληψη. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Ιωσήφ έδωσε βάρος σε μέτρα σχετικά με τις υποδομές γνώσης και δεδομένων, όπως τα μητρώα ασθενών, ο εθνικός ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, ο σύμβουλος υγείας, το health monitoring, και μέτρα σχετικά με την αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας, όπως η τηλεϊατρική, η αύξηση των υπηρεσιών πρόληψης στην κοινότητα κ.ά.
Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Διευθυντής και Πρόεδρος, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Στην έννοια «αστικό εκθεσίωμα» (urban exposome) έδωσε έμφαση ο διευθυντής και πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Δημοσθένης Σαρηγιάννης, αναφερόμενος σε παράγοντες του αστικού περιβάλλοντος (όπως τα μικροσωματίδια, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής κ.ά.), που, μεταξύ άλλων, δρουν επιβαρυντικά και όσον αφορά τον καρκίνο. Έδωσε επίσης έμφαση στην κοινωνικο-οικονομική διάσταση του καρκίνου, σημειώνοντας ότι το 70% των θανάτων από καρκίνο καταγράφεται σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος. Επιπλέον, αναφέρθηκε στην πολιτική για πόλεις ελεύθερες καρκίνου και στη σημασία των βιοδεικτών. Ο κ. Σαρηγιάννης τόνισε ότι οι καινοτόμοι μέθοδοι πρόληψης εξοικονομούν χρήματα και ότι τόσο η πρόληψη όσο και η καινοτομία μπορούν να βελτιωθούν με καλύτερη διακυβέρνηση.
Θάλεια Λάλλα, Παθολόγος ογκολόγος, Προϊσταμένη Διευθύντρια, Γ’ Τμήμα Κλινικής Ογκολογίας, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο»
Η ογκολογική φροντίδα βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, τόνισε η παθολόγος ογκολόγος, Προϊσταμένη Διευθύντρια στο Γ’ Τμήμα Κλινικής Ογκολογίας του Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Θάλεια Λάλλα, εξηγώντας ότι αφενός μεν η κλιματική αλλαγή αυξάνει σταθερά την επίπτωση του καρκίνου, αφετέρου δε ο ίδιος ο τομέας της υγείας ευθύνεται για το 4–5% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο αυτό, σχολίασε ότι η ογκολογία είναι ειδικότητα με μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα (π.χ. χημειοθεραπείες, ενεργοβόρος εξοπλισμός ακτινοθεραπείας, μετακινήσεις ασθενών κ.ά.) και επεσήμανε ότι αυτός ο «φαύλος κύκλος» μπορεί να σπάσει με τη βοήθεια της πράσινης ογκολογίας. Αναφέρθηκε σε θεραπείες με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και πρόσθεσε ότι η πράσινη ογκολογία έχει και κοινωνική διάσταση (ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα, ευημερία ασθενών, βελτίωση συνθηκών εργασίας για τους επαγγελματίες υγείας κ.λπ.). Περαιτέρω, η κ. Λάλλα τόνισε ότι το 30–50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί και αναφέρθηκε στη σημασία της πρωτογενούς και της δευτερογενούς πρόληψης. Τέλος, τόνισε την προσφορά της ΕΟΠΕ, τονίζοντας ότι κύρια αποστολή της είναι η εκπαίδευση και η έρευνα.
Ugne Sabale, Director outcomes research for the Mid Europe region, MSD
Στο κρυφό βάρος του καρκίνου εστίασε η Director outcomes research for the Mid Europe region της MSD Ugne Sabale, σχολιάζοντας ότι αυτό είναι ένα τίμημα που πληρώνεται έξω από το σύστημα υγείας. Σημείωσε ότι στην περίπτωση της Ελλάδας καταγράφονται περίπου 63.176 νέες περιπτώσεις καρκίνου ετησίως, ή 173 νέες διαγνώσεις την ημέρα το οποίο αντιστοιχεί ετησίως σε απώλεια 39.654 παραγωγικών ετών και σε έμμεσο κόστος 743 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, ανέφερε ότι μόνο οι σχετιζόμενοι με τον HPV καρκίνοι ευθύνονται στην Ελλάδα για 443 θανάτους ετησίως, που με τη σειρά τους αντιστοιχούν σε 6.388 χαμένα χρόνια ζωής και 24,6 εκατ. ευρώ κόστος σε χαμένη παραγωγικότητα. Σύμφωνα με την κ. Sabale, το 40% των καρκίνων μπορεί να προβλεφθεί και απαντώντας στην άποψη ότι η πρόληψη έχει κόστος, ανέφερε χαρακτηριστικά πως δεν μπορούμε να αντέξουμε το κόστος της απουσίας πρόληψης.
Δημήτριος Δαραβίγκας, Ιατρός ακτινολόγος, Επιστημονικός Διευθυντής, Affidea Ελλάδας
Στα επιτεύγματα και τις προοπτικές της εταιρείας του αναφέρθηκε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist για τον καρκίνο ο ιατρός ακτινολόγος και επιστημονικός διευθυντής της Affidea Ελλάδας Δημήτριος Δαραβίγκας, μιλώντας, μεταξύ άλλων, για ένα πρόγραμμα που επιτρέπει τη μείωση της δόσης ακτινοβολίας κατά 40% και εστιάζοντας στην έννοια της βιώσιμης ακτινολογίας.
Εύη Δραμαλιώτη, Γενική Γραμματέας Συντονισμού, Προεδρία της Κυβέρνησης
Για αγώνα δρόμου μέχρι τον Αύγουστο του 2026 ώστε να ολοκληρωθούν όλα ταπρογράμματα στον τομέα της υγείας που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μίλησε η γενική γραμματέας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης Εύη Δραμαλιώτη. Σχολιάσε ότι από το 2019 μέχρι φέτος οι δαπάνες υγείας έχουν αυξηθεί περισσότερο από 100%, μετά τη μείωσή τους τη δεκαετία της κρίσης. Στο πλαίσιο της πολιτικής της κυβέρνησης για τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών στις υπηρεσίες υγείας, η κ. Δραμαλιώτη αναφέρθηκε σε σειρά μέτρων και πρωτοβουλιών, όπως: ψηφιοποίηση της υγείας, απογευματινά χειρουργεία, η ηλεκτρονική ιχνηλάτηση («βραχιολάκι») στα επείγοντα των νοσοκομείων (για την οποία είπε ότι μείωσε την αναμονή κατά 65%), κατ’ οίκον παράδοση φαρμάκων, προσωπικός γιατρός, νομοθετικά μέτρα για προστασία ανηλίκων από κάπνισμα και αλκοόλ, δράση «Προλαμβάνω», φροντίδα στο σπίτι, ανακαίνιση υποδομών, ανάπτυξη δικτύου ακτινοθεραπευτικών κέντρων, νέοι σταθμοί τηλεϊατρικής, νέο ογκολογικό αιματολογικό πληροφοριακό σύστημα, που θα εγκατασταθεί σε 12 νοσοκομεία της χώρας, κ.ά.
Δήμητρα Λίγγρη, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΕΑΦΑΑΧ & Επιτροπής Ελέγχου ΣΗΠ, Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υπηρεσίας ΕΚΑΠΥ
Αντί για οδηγίες η ΕΕ εκδίδει τελευταία κανονισμούς στο πεδίο της υγείας, δηλαδή νομικά κείμενα που δεν χρειάζεται να ενταχθούν στο εθνικό πλαίσιο και έχουν άμεση ισχύ, επεσήμανε η Δήμητρα Λίγγρη, δικηγόρος και νομικός σύμβουλος ΕΑΦΑΑΧ & Επιτροπής Ελέγχου ΣΗΠ του Αυτοτελούς Τμήματος Νομικής Υπηρεσίας της ΕΚΑΠΥ. Εξήγησε ότι οι κανονισμοί αυτοί έχουν και ιδιάζουσες απαιτήσεις όσον αφορά την ευρύτερη θεσμική εναρμόνιση. Σημείωσε ότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο υγείας θα βοηθήσει στη βελτιστοποίηση των δεδομένων και ότι θα είναι από τους βασικούς άξονες της ελληνικής προεδρίας το β΄ εξάμηνο του 2027 στον χώρο της υγείας. Η κ. Λίγγρη σημείωσε επίσης ότι οι κανονισμοί απαιτούν ομάδες ανθρώπων που συμμετέχουν διαρκώς σε διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αναφέρθηκε στη σημασία της «αναλογικής ισότητας» (equity) στο πεδίο της υγείας, φέρνοντας ως παράδειγμα τις κοινές αξιολογήσεις τεχνολογιών υγείας. Ανοίγει ο δρόμος για να προχωρήσει η διασύνδεση των αναγκών των ασθενών στη χώρα μας με ένα κοινό ευρωπαϊκό επίπεδο, τόνισε, προσθέτοντας ότι είναι ανάγκη να ενισχυθούν οι επιτροπές αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης.
Αναστάσιος Σαμουηλίδης,δικηγόρος, υπεύθυνος Δημοσίων Υποθέσεων, Ένωση Ασθενών Ελλάδας
Ο καρκίνος αποτελεί το πεδίο όπου οι ανισότητες αντικατοπτρίζουν με έντονο τρόπο τις ευρύτερες ανισότητες που διατρέχουν το σύστημα υγείας στη χώρα μας, τόνισε ο δικηγόρος και υπεύθυνος δημοσίων υποθέσεων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Αναστάσιος Σαμουηλίδης. Επεσήμανε ότι η ζήτηση υπηρεσιών σχετικών με τον καρκίνο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, προσθέτοντας ότι στην Ελλάδα η κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου και η οικονομική επιβάρυνση των ασθενών παραμένει σημαντική. Αναφέρθηκε στους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες, το μορφωτικό επίπεδο, τη διάσταση του φύλου, ακόμα και γεωγραφικούς παράγοντες, ως παραμέτρους που καθορίζουν την ανισότητα στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας στη χώρα μας, φέρνοντας παραδείγματα από τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τους βιοδείκτες. Η ύπαρξη συντονισμένων μονοπατιών φροντίδας μπορεί να μειώσει τις καθυστερήσεις και να βελτιώσει τα αποτελέσματα, τόνισε, προσθέτοντας ότι η ενίσχυση των συστημάτων υγείας απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις, όπως επενδύσεις, καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων και ενίσχυση της ποιότητας της φροντίδας, τόνισε. Η ενεργός συμμετοχή των οργανώσεων ασθενών στον σχεδιασμό πολιτικών αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς πιο συμπεριληπτικές και αποτελεσματικές λύσεις, επεσήμανε ο κ. Σαμουηλίδης.
Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, Μη Εκτελεστική πρόεδρος ΕΟΠΥΥ, Πρόεδρος Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων
Στο έργο της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων αναφέρθηκε η μη εκτελεστική πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, σημειώνοντας ότι πλέον διαχειρίζεται περισσότερα από 3,5 δις αρχικής δαπάνης φαρμάκων. Εξήγησε τον τρόπο με τον οποίο εξασφαλίζεται προβλεψιμότητα όσον αφορά τη δαπάνη αλλά και επάρκεια θεραπειών για τους ασθενείς. Τόνισε ότι ο στόχος είναι να μειωθεί το δημοσιονομικό αποτύπωμα της χρήσης των φαρμάκων, δημιουργώντας και περισσότερο «χώρο» για καινοτόμους ακριβές θεραπείες. Στο πλαίσιο αυτό, εξήγησε ότι χρειάζονται συγκεκριμένα κριτήρια για τα καινοτόμα φάρμακα, ώστε να μη γίνεται σπατάλη χρημάτων και μάλιστα χωρίς όφελος για τους ασθενείς. Τόνισε ότι υπάρχουν πλέον ανοσοθεραπείες που προσφέρουν ίαση σε ασθενείς που μέχρι και πριν από δέκα χρόνια δεν είχαν πολλές ελπίδες επιβίωσης. Η κ. Γκογκοζώτου αναφέρθηκε, επίσης, στη θέσπιση του ταμείου καινοτομίας. Σημείωσε ότι το clawback θα αυξάνεται όσο περνούν τα χρόνια, κι αυτό γιατί οι ανάγκες έχουν αλλάξει, όπως είπε, καθώς πριν από δέκα χρόνια η ακριβότερη θεραπεία κόστιζε 15-20 χιλιάδες ευρώ ετησίως, ενώ σήμερα υπάρχουν θεραπείες ακόμα και 2 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
Αναστάσιος Μπούτης, Παθολόγος ογκολόγος, Διευθυντής, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο»
Στην ανισότητα πρόσβασης στην ογκολογική φροντίδα εστίασε ο παθολόγος ογκολόγος και διευθυντής στο Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Αναστάσιος Μπούτης, σημειώνοντας ότι στην ανισότητα συμβάλλουν και θέματα οργάνωσης, υλοποίησης και ιεράρχησης προτεραιοτήτων. Σημείωσε ότι δεν υπάρχει συνέχεια στη φροντίδα των ασθενών αλλά ένα ατέλειωτο μπρος πίσω, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά. Στην πράξη λειτουργεί το μητρώο, αλλά δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί στην ολότητά του, επεσήμανε ο κ. Μπούτης, προσθέτοντας ότι πρέπει να γίνουν και άλλες παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων για τον επιπλέον φόρτο εργασίας των επαγγελματιών υγείας. Σχολίασε ότι η ΕΟΠΕ έχει δώσει εδώ και 15 χρόνια θεραπευτικά πρωτόκολλα, αλλά αυτό δεν έχει αποτυπωθεί ακόμα σε κλινικά μονοπάτια. Αναφέρθηκε ακόμα στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και πρότεινε πέντε βασικές παρεμβάσεις: α) ολοκλήρωση της υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο, β) βελτίωση της λειτουργίας των ογκολογικών συμβουλίων ώστε να υπάρχει ισότιμη πρόσβαση, γ) πρόσβαση στην καινοτομία, δ) ενίσχυση της ψηφιοποίησης και ε) αντιμετώπιση της διάστασης του φύλου. Όσον αφορά το τελευταίο, ο κ. Μπούτης σχολίασε ότι οι γυναίκες συνήθως έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος και ως ασθενείς και ως φροντιστές.
Κώστας Αθανασάκης, Αναπλ. Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, ΠΑΔΑ
Έμφαση στην ιδιαίτερη επιβάρυνση των γυναικών από τον καρκίνο στη χώρα μας και γενικά στην έμφυλη διάσταση του καρκίνου έδωσε ο αναπλ. καθηγητής οικονομικών της υγείας του ΠΑΔΑ Κώστας Αθανασάκης αναφερόμενος και σε σχετική μελέτη. Είπε ότι έχουν γίνει στη χώρα μας σημαντικά βήματα προόδου και τόνισε ότι η φροντίδα από επεισοδιακή πρέπει να γίνει συνεχής. Σε αυτό το πλαίσιο, έδωσε έμφαση σε κατευθύνσεις όπως ο συντονισμός της φροντίδας, η ψυχοκοινωνική στήριξη, η οικονομική προστασία, η παρακολούθηση αποτελεσμάτων και χρόνων κ.ά. Μίλησε για τέσσερις βασικές λειτουργίες όσον αφορά την αξιολόγηση του συστήματος υγείας: διακυβέρνηση, παραγωγή πόρων, χρηματοδότηση και παροχή υπηρεσιών. Αντίστοιχα, πρότεινε: διασύνδεση βάσεων δεδομένων, ώστε να εντοπίζονται πληθυσμοί που κινδυνεύουν από υγειονομική περιθωριοποίηση· νέους ρόλους που να έχουν να κάνουν με τα δεδομένα και με τη σύνδεση με την κοινότητα, όπως οι πλοηγοί των ασθενών· αναγνώριση των άτυπων φροντιστών, που χρειάζονται εκπαίδευση και κοινωνικο-οικονομική στήριξη, όπως είπε, και προστασία των ασθενών που διακόπτουν τη δουλειά τους· τέλος, νέες υπηρεσίες, όπως η διατήρηση της γονιμότητας. Τέλος, ο κ. Αθανασάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη να αναλάβουν και οι εργοδότες ευθύνες ιδίως σε ό,τι αφορά εργαζόμενες με καρκίνο. Μάριος Θεμιστοκλέους, Υφυπουργός Υγείας
«Είναι σημαντικό να αρχίζει κάποιος γρήγορα τη θεραπεία και αυτό να μην επηρεάζεται από το αν μένει κανείς στην Αττική ή στην περιφέρεια», τόνισε ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους. Ο ίδιος αναφέρθηκε στη σημασία τήρησης των διεθνών πρωτοκόλλων, στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των νοσηλευτικών υπηρεσιών αλλά και στην ολιστική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών με υποστηρικτικές υπηρεσίες. «Η Ελλάδα έχει καταφέρει να φτάσει τα 5,5 ακτινοθεραπευτικά μηχανήματα ανά εκατομμύριο πληθυσμού», υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο κ. Θεμιστοκλέους, μιλώντας για σαφή βελτίωση σε αυτό το επίπεδο την τελευταία δεκαετία. «Οι χρόνοι αναμονής στις ακτινοθεραπείες ξεπερνούσαν τους 4 μήνες. Σήμερα, ακόμη υπολειπόμαστε, αλλά δεν υπάρχει νοσοκομείο που να ξεπερνά πλέον τις 60 μέρες, ξεκινώντας ακόμη και από τις 10 μέρες ανάλογα με το νοσοκομείο».
Μιχάλης Λιόντος, Επίκουρος Καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, γενικός γραμματέας, ΕΟΠΕ
«Καθυστέρηση μόλις τεσσάρων εβδομάδων στην έναρξη της θεραπείας σχετίζεται με αύξηση του κινδύνου θανάτου κατά 10%. Το μήνυμα είναι σαφές: η έγκαιρη πρόσβαση στη φροντίδα δεν είναι μόνο οργανωτικός στόχος αλλά κρίσιμος παράγοντας έκβασης», τόνισε από το βήμα του Economist ο επίκουρος καθηγητής θεραπευτικής-ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και γενικός γραμματέας της ΕΟΠΕ Μιχάλης Λιόντος. Σημείωσε δε ότι «η αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στην ογκολογία δεν εξαρτάται μόνο από περισσότερους πόρους –αν και αυτοί είναι συχνά αναγκαίοι– εξαρτάται και από καλύτερο σχεδιασμό, ακριβέστερη αποτύπωση των διαδρομών και συστηματική αξιοποίηση δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων».
«Καλούμαστε να διαχειριστούμε περισσότερους ασθενείς ουσιαστικά με τα ίδια μέσα: με περιορισμένο αριθμό επαγγελματιών υγείας, με υποδομές που συχνά λειτουργούν ήδη στα όριά τους και με οργανωτικά μοντέλα που δεν έχουν σχεδιαστεί για τον σημερινό όγκο και την πολυπλοκότητα της ογκολογικής φροντίδας», ανέφερε μεταξύ άλλων, υπογραμμίζοντας: «Σε μια εποχή όπου οι ανάγκες αυξάνονται ταχύτερα από τις δυνατότητες του συστήματος, η βελτιστοποίηση των μονοπατιών διάγνωσης και θεραπείας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα».
Σαράντος Ευσταθόπουλος, Διοικητής, Α.Ν.Π. «Μεταξά»
«Για να ξεκινήσει ένας ασθενής χημειοθεραπείες στο "Μεταξά" δεν χρειάζεται πάνω από 7-10 μέρες. Οι μακρύτερες λίστες αναμονής αφορούν σε μη κακοήθειες ή σε περιπτώσεις ασθενών που δεν μπορούν να χειρουργηθούν για άλλους ιατρικούς λόγους», επεσήμανε ο διοικητής του Α.Ν.Π. «Μεταξά» Σαράντος Ευσταθόπουλος. Ο ίδιος αναφέρθηκε στους ξενώνες φιλοξενίας που προσφέρονται για οικονομικά ασθενέστερες πληθυσμιακές ομάδες της περιφέρειας, αλλά και σε καινοτομίες που εφαρμόζει το νοσοκομείο όπως ο σκύλος θεραπείας που κρατά συντροφιά στον ασθενή την ώρα της χημειοθεραπείας. «Οι αξιοπρεπείς συνθήκες νοσηλείας, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη και οι χρόνοι αναμονής διαμορφώνουν αυτό που ονομάζουμε ποιότητα των νοσηλευτικών υπηρεσιών», υπογράμμισε ο κ. Ευσταθόπουλος.
Ελένη Τιμοθεάδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια παθολογίας-ογκολογίας, ΑΠΘ
Τα ευρήματα της ποιοτικής αξιολόγησης των υπηρεσιών προς τους ογκολογικούς ασθενείς στη βραχεία ογκολογική μονάδα της κλινικής παθολογικής ογκολογίας ΑΠΘ στο νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», ανέλυσε η αναπληρώτρια καθηγήτρια παθολογίας-ογκολογίας του ΑΠΘ Ελένη Τιμοθεάδου. «Μπορεί κανείς να προσεγγίσει τα ευρήματα με διάφορους τρόπους, κοινό σημείο όμως παραμένει η ανάγκη ενίσχυσης της Βραχείας Ογκολογικής και του φαρμακείου με περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, ώστε οι όποιες άλλες παρεμβάσεις γίνουν, να βρουν γόνιμο έδαφος για να μπορέσουν να αποδώσουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, που παραμένει η υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων ογκολογικών υπηρεσιών», σχολίασε μεταξύ άλλων.
Αθανασία Γιαννοπούλου, Υπεύθυνη Τμ. Ελέγχου Ποιότητας, Έρευνας και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης, ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»
«Οι χρόνοι αναμονής για θεραπεία ολοένα και αυξάνονται, μεταξύ της επιλογής του θεραπευτικού σχήματος και της έναρξης θεραπείας. Η δυνατότητα εξυπηρέτησης των ασθενών είναι περιορισμένη, λόγω χωροταξικών προβλημάτων που οφείλονται στην αυξανόμενη ροή ασθενών στα νοσηλευτικά ιδρύματα. Το σύστημα στηρίζεται στις υπερωρίες και στην προθυμία του νοσηλευτικού προσωπικού για να καλυφθεί η ζήτηση στις υπηρεσίες υγείας, την ώρα που εκδηλώνονται αδυναμίες στην εκμετάλλευση των πόρων και έλλειψη συντονισμού». Έτσι περιέγραψε τις προκλήσεις σου ελληνικού συστήματος στη διαχείριση του όγκου των ογκολογικών περιστατικών η υπεύθυνη του Τμήματος Ελέγχου Ποιότητας, Έρευνας και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Αθανασία Γιαννοπούλου.
Ωστόσο, διέκρινε και σημαντικές ευκαιρίες μέσα από τη βελτιωμένη ποιότητα και ασφάλεια των ασθενών, την ισχυρότερη διεπιστημονική συνεργασία, την πρόσβαση σε συγκριτική αξιολόγηση (benchmarking) και τις βέλτιστες πρακτικές, την ενσωμάτωση των PROMs και PREMs (μετρικών αποτελεσμάτων και εμπειριών των ασθενών», την αυξημένη ευρύτερη εμπιστοσύνη και ικανοποίηση των ασθενών και την ενσωμάτωση μιας κουλτούρας συνεχούς βελτίωσης.
Αμάντα Ψυρρή, Καθηγήτρια παθολογίας ογκολογίας, ΕΚΠΑ, Υπεύθυνη Ογκολογικής Μονάδας, ΠΓΝ «Αττικόν»
«Αν υπάρχει ένα πεδίο στην ογκολογία όπου μπορούμε πραγματικά να μιλήσουμε για εξάλειψη, αυτό είναι οι καρκίνοι που προλαμβάνονται με τον εμβολιασμό. Σήμερα 1 στους 7 καρκίνους παγκοσμίως σχετίζεται με λοιμώξεις. Για τους σημαντικότερους από αυτούς, όπως ο HPV και ο ιός της ηπατίτιδας Β, έχουν ένα ήδη εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο: τον εμβολιασμό», υπογράμμισε σε μήνυμα που έστειλε στο ετήσιο συνέδριο του Economist η καθηγήτρια παθολογίας ογκολογίας του ΕΚΠΑ και υπεύθυνη της Ογκολογικής Μονάδας του ΠΓΝ «Αττικόν» Αμάντα Ψυρρή.
Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι οι χώρες της βόρειας Ευρώπης έχουν εξαιρετική κάλυψη, σε αντίθεση με τη νότια και ανατολική Ευρώπη, όπου η πρόοδος είναι πιο αργή, καθώς αφενός ο αντίστοιχος εμβολιασμός δεν έχει ενσωματωθεί στα προληπτικά προγράμματα όλων των χωρών, αφετέρου σημειώνονται και φαινόμενα παραπληροφόρησης γύρω από τον εμβολιασμό. «Υπ' αυτήν την έννοια, σε αντίθεση με άλλους καρκίνους, στην περίπτωση αυτή δεν αποτυγχάνουμε να θεραπεύσουμε. Αποτυγχάνουμε να προλάβουμε, επιτρέποντας την εμφάνιση καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί», τόνισε χαρακτηριστικά η κ. Ψυρρή.
Αντώνης Καττάμης, Καθηγητής παιδιατρικής αιματολογίας-ογκολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσ. Παίδων «Αγία Σοφία»
«Δυστυχώς, ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας είναι μια πραγματικότητα. Ευτυχώς, παραμένει ένα πολύ μικρό ποσοστό: μόλις το 1% του συνόλου των καρκίνων αναφέρονται στην παιδική ηλικία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής παιδιατρικής αιματολογίας-ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ από το Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» Αντώνης Καττάμης, σημειώνοντας ότι ο παιδικός καρκίνος αντιμετωπίζεται σε 7 κέντρα σε όλη την Ελλάδα.
«Ο καρκίνος είναι διαφορετικός στις μικρές ηλικίες, στις οποίες επικρατούν οι λευχαιμίες - κάτι που δεν το βλέπουμε στους νεαρούς ενήλικες. Ο καρκίνος σε συμπαγή όργανα ανεβαίνει σε ποσοστό όσο αυξάνεται η ηλικία. Ακόμη και στον ίδιο καρκίνο, το μοριακό φορτίο είναι πολύ διαφορετικό ανάλογα την ηλικιακή ομάδα», επεσήμανε μεταξύ άλλων ο κ. Καττάμης.
Παρασκευή Μιχαλοπούλου, Πρόεδρος ΔΣ, Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», αντιπρόεδρος, ΕΛΛΟΚ
Προτάσεις βελτίωσης του συστήματος για την αντιμετώπιση των ανεκπλήρωτων αναγκών στον καρκίνο του μαστού κατέθεσε η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» και αντιπρόεδρος της ΕΛΛΟΚ Παρασκευή Μιχαλοπούλου. Στο πλαίσιο αυτό προέκρινε την υλοποίηση του έργου Πιστοποίησης Κέντρων Μαστού σε 6 Δημόσια Νοσοκομεία, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Eusoma, με στόχο τη συνολική αναβάθμιση της φροντίδας. Επίσης, την επιτάχυνση της πλήρους λειτουργίας του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών, ώστε να διασφαλιστεί η αξιόπιστη καταγραφή επιδημιολογικών δεδομένων. Έπειτα, την καθολική εφαρμογή διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων για όλα τα περιστατικά, ενισχύοντας την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, την επέκταση της αποζημίωσης των βιοδεικτών ώστε να συμπεριληφθούν και οι περιπτώσεις που σήμερα εξαιρούνται αλλά και την ενσωμάτωση της ψυχοογκολογίας στην ογκολογική φροντίδα. «Η έλλειψη σχεδίου για την παρηγορητική φροντίδα είναι εκκωφαντική και οδυνηρή», τόνισε μεταξύ άλλων η κ. Μιχαλοπούλου, η οποία μίλησε επίσης για την ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων υπηρεσιών για ασθενείς με μεταστατική νόσο, ενίσχυσης της γενετικής συμβουλευτικής και της πρόσβασης σε γονιδιακό έλεγχο, όπως και πλήρους αποζημίωσης των υπηρεσιών διατήρησης γονιμότητας και κρυοσυντήρησης.
Νικόλαος Τσουκαλάς, Παθολόγος ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικού Τμήματος, 417 ΝΙΜΤΣ, Ειδικός Γραμματέας της ΕΟΠΕ
Την ιδιαίτερη σημασία που έχει η ογκολογική φροντίδα για τους εφήβους και νεαρούς ενήλικες ασθενείς (AYA) υπογράμμισε ο παθολόγος ογκολόγος, διευθυντής του Ογκολογικού Τμήματος του 417 ΝΙΜΤΣ και ειδικός γραμματέας της ΕΟΠΕ Νικόλαος Τσουκαλάς, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια ξεχωριστή ομάδα ασθενών ηλικίας 15 έως 39 ετών, με ειδικές ανάγκες και αυξανόμενη επιδημιολογική βαρύτητα. Όπως ανέφερε, σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται περίπου 1,3 εκατ. νέες διαγνώσεις καρκίνου ετησίως σε αυτές τις ηλικίες, καθώς και περίπου 380.000 θάνατοι, ενώ η επίπτωση της νόσου εμφανίζει σταθερή ετήσια αύξηση της τάξης του 0,5%.
Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι οι ασθενείς αυτής της ηλικιακής ομάδας αντιμετωπίζουν πέρα από τη νόσο, μια σειρά από σύνθετα ζητήματα που αφορούν τη γονιμότητα, την επαγγελματική αποκατάσταση αλλά και τη συνέχιση των σπουδών τους. Για τον λόγο αυτόν, όπως σημείωσε, είναι αναγκαία η ανάπτυξη ειδικών κέντρων για την αντιμετώπισή τους, κάτι που έχει ήδη αναγνωριστεί από τη διεθνή ογκολογική κοινότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές προσπάθειες ευαισθητοποίησης και επιστημονικής δικτύωσης για τους AYA ασθενείς, ωστόσο δεν διαθέτει ακόμη εξειδικευμένες δομές για τη φροντίδα τους.
Σοφία Αγγελάκη, Παθολόγος ογκολόγος, ΠΑΓΝΗ, Καθηγήτρια Παθολογικής Ογκολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Η ανακουφιστική φροντίδα θα πρέπει να αποτελέσει πυρήνα της εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο, όπως τόνισε η παθολόγος ογκολόγος του ΠΑΓΝΗ και καθηγήτρια παθολογικής ογκολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Σοφία Αγγελάκη, επισημαίνοντας ότι, παρά την τεράστια ανάγκη, στην Ελλάδα οι υπηρεσίες παραμένουν αποσπασματικές, υποχρηματοδοτούμενες και ανεπαρκώς ενταγμένες στο σύστημα υγείας. Ετησίως περίπου 120.000 ασθενείς στη χώρα χρειάζονται ανακουφιστική φροντίδα, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί είναι ασθενείς με καρκίνο, είπε. Ωστόσο, σήμερα καλύπτεται μόλις το 2%-4% αυτών των αναγκών, γεγονός που σημαίνει ότι πολλοί ασθενείς συνεχίζουν να υποφέρουν άδικα, ενώ το βάρος της φροντίδας μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό στις οικογένειες. Η κ. Αγγελάκη υπογράμμισε ότι, παρότι υπάρχει ο νόμος 5007/2022, αυτός δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί στην πράξη, με αποτέλεσμα να παραμένουν σημαντικά κενά σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό και συντονισμό μεταξύ πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας.Τέλος, επεσήμανε την ανάγκη εκπαίδευσης διεπιστημονικών ομάδων, καθώς και την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων για την υποστήριξη ασθενών σε απομακρυσμένες περιοχές.
Ελευθέριος Θηραίος, Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης, Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών
Την ανάγκη για προτυποποίηση της διαδρομής του ογκολογικού ασθενούς από την πρόληψη έως τη μακροχρόνια παρακολούθηση, ανέδειξε ο προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης του ΟΔΙΠΥ και πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών Ελευθέριος Θηραίος, σημειώνοντας ότι απαιτείται σε κάθε βήμα εκπαιδευμένη διεπιστημονική ομάδα και ένα συντονισμένο μονοπάτι φροντίδας. Όπως ανέφερε, το μονοπάτι του ογκολογικού ασθενούς δεν ξεκινά από τη διάγνωση αλλά από την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την έγκαιρη διάγνωση, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη μετεξέλιξη του προγράμματος «Προλαμβάνω – Φώφη Γεννηματά» σε ένα ολοκληρωμένο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού και προσυμπτωματικού ελέγχου ανά φύλο και ηλικία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάγκη αξιοποίησης των ψηφιακών εργαλείων, όπως ο ογκολογικός φάκελος, τα μητρώα ασθενών και η τηλεϊατρική, ενώ υπογράμμισε ότι όλα αυτά προϋποθέτουν επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, εκπαίδευση, ψηφιακή εγγραμματοσύνη και ενδυνάμωση τόσο των επαγγελματιών υγείας όσο και των ίδιων των ασθενών στην αυτοφροντίδα και αυτοδιαχείριση.
Agatha Peptea, Πρόεδρος, Happiness In A Cup Foundation
Η Agatha Peptea, μιλώντας τόσο ως επιβιώσασα καρκίνου του μαστού όσο και ως πρόεδρος του ιδρύματος της οργάνωσης Happiness in a Cup, μετέφερε ένα ισχυρό μήνυμα για την ανάγκη η φροντίδα του καρκίνου να αντιμετωπίζει τον άνθρωπο συνολικά και όχι μόνο τη νόσο. Όπως τόνισε, στόχος του ιδρύματος είναι να βοηθά τις γυναίκες να κατανοήσουν καλύτερα τι περνούν και να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται, ώστε ο καρκίνος να αποτελεί μόνο ένα κεφάλαιο της ζωής τους και όχι ολόκληρη την ταυτότητά τους. Η ίδια, που διαγνώστηκε πρώτη φορά με καρκίνο του μαστού στα 24 της χρόνια και έχει περάσει τη δοκιμασία της νόσου τρεις φορές, στάθηκε ιδιαίτερα στις ειδικές ανάγκες των νεότερων γυναικών, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ψυχικής υποστήριξης αλλά και της φροντίδας της ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.
Ξεχώρισε ακόμη το πρόγραμμα της οργάνωσης που προσφέρει περούκες από τα φυσικά μαλλιά των γυναικών, τη φροντίδα των κατοικιδίων των ασθενών αλλά και τις δράσεις συναισθηματικής εκπαίδευσης για εφήβους και οικογένειες. Κλείνοντας, έστειλε ένα βαθιά ανθρώπινο μήνυμα: Απολαύστε τη ζωή.
Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση στην ογκολογική πολιτική δεν είναι ο νέος σχεδιασμός, αλλά η εφαρμογή όσων ήδη έχουν τεθεί ως προτεραιότητες, τόνισε κατά το κλείσιμο του συνεδρίου ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου Γιώργος Καπετανάκης, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα πρέπει να περάσει από τις λίστες στόχων στην πράξη και στα μετρήσιμα αποτελέσματα για τον ασθενή. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί ήδη ένα ευρύ φάσμα προτεραιοτήτων και παρεμβάσεων για την ογκολογική φροντίδα, το ζητούμενο πλέον όμως είναι να φανεί πώς αυτές οι πολιτικές εφαρμόζονται στην πράξη, πώς επηρεάζουν τον ίδιο τον ασθενή και πώς μπορούν να διορθωθούν όπου δεν λειτουργούν επαρκώς. Ο κ. Καπετανάκης έθεσε δύο βασικούς άξονες για την επόμενη περίοδο: πρώτον, την εφαρμογή και, δεύτερον, τη συνέχεια, ώστε η προσπάθεια να μην αποσπασματοποιείται ή να μη σταματά. Όπως σημείωσε, για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, είναι αναγκαίο να υπάρξει επιτέλους ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο, που θα λειτουργεί ως ενιαία ομπρέλα για όλες τις πολιτικές, με τρόπο συμπεριληπτικό και αντιπροσωπευτικό.
Εμμανουήλ Σαλούστρος, Αναπληρωτής καθηγητής ογκολογίας, Τμ. Ιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,
Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ)
Την ανάγκη να δοθεί ουσιαστική προτεραιότητα στην πρόληψη του καρκίνου και στην έγκαιρη διάγνωση υπογράμμισε στην ομιλία του για τα τελικά συμπεράσματα του συνεδρίου ο αναπλ. καθηγητής ογκολογίας και πρόεδρος της ΕΟΠΕ Εμμανουήλ Σαλούστρος, εκφράζοντας την ευχή ότι η ογκολογική κοινότητα μπορεί να πετύχει ανάλογα αποτελέσματα με εκείνα που κατέγραψε η καρδιολογία, μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και μειώνουν τη θνητότητα. Όπως ανέφερε, η πρόληψη πρέπει να ενσωματώνει και άλλα κρίσιμα εργαλεία, όπως ο εμβολιασμός, η σημασία του οποίου αναδείχθηκε ιδιαίτερα στη διάρκεια των συζητήσεων. Παράλληλα, σημείωσε ότι η φροντίδα των ασθενών οφείλει να αξιοποιεί την καινοτομία μέσα σε ένα περιβάλλον βιώσιμο, προβλέψιμο και φιλικό προς το περιβάλλον, ενώ στάθηκε και στη βελτίωση της ανακουφιστικής φροντίδας, τονίζοντας ότι όση προτεραιότητα κι αν της δοθεί, δεν θα είναι ποτέ αρκετή.
Tέλος, επεσήμανε ότι αυτό που χρειάζεται σήμερα δεν είναι περισσότερη συζήτηση αλλά στοχευμένη εφαρμογή παρεμβάσεων υψηλής επίδρασης, που μπορούν να αποδώσουν μετρήσιμα αποτελέσματα μέσα στα επόμενα 2 έως 3 χρόνια, προς όφελος των ογκολογικών ασθενών.
