Μπορεί στο Νταβός ο Ντόναλντ Τραµπ να προχώρησε σε διαδοχικές «στροφές» επί του θέµατος της Γροιλανδίας, ανακοινώνοντας µε τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε µια συµφωνία-πλαίσιο που φαίνεται να επιτυγχάνει τους αντικειµενικούς σκοπούς της Ουάσινγκτον, σε κάθε περίπτωση, όµως, αυτό που έγινε σαφές είναι ότι είναι εδώ και καιρό η εποχή του «τέλους των ψευδαισθήσεων».

Διαβάστε: Reuters: Τα πέντε βασικά συμπεράσματα από την σύνοδο στο Νταβός μετά τις παρεμβάσεις Τραμπ

Η νέα πραγµατικότητα που διαµορφώνεται αποτελείται από την «επισηµοποίηση» του «ρήγµατος» µεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ενωσης, µε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και τις Βρυξέλλες να επιχειρούν, εν πολλοίς αυτο-αναιρούµενες, να αντεπεξέλθουν σε αυτά τα νέα δεδοµένα. ∆εν είναι τυχαίο ότι διπλωµατικοί απεσταλµένοι ευρωπαϊκών κρατών που µίλησαν στο Politico δεν έκρυψαν την ανησυχία τους αλλά και το σοκ που έχουν υποστεί ακόµα και προσωπικά. Αρκετοί, µάλιστα, δήλωσαν ότι ένιωσαν προσωπικά προδοµένοι, ορισµένοι έχοντας σπουδάσει και εργαστεί στις ΗΠΑ ή έχοντας υποστηρίξει στενότερους διατλαντικούς δεσµούς. «Το αµερικανικό µας όνειρο είναι νεκρό», δήλωσε ένας διπλωµάτης της Ε.Ε. από µια χώρα που ήταν µεταξύ των διατλαντικών υποστηρικτών του µπλοκ. «Ο Ντόναλντ Τραµπ το δολοφόνησε».

Η σεκάνς στο Νταβός διόλου τυχαία δεν ήταν: παραµονή της πολυαναµενόµενης οµιλίας Τραµπ, υπήρχαν µηνύµατα από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον… έχοντα το… «Eye of the tiger» Εµανουέλ Μακρόν, λόγω των περίφηµων γυαλιών ηλίου που φόρεσε, κατά των «ιµπεριαλιστικών φιλοδοξιών» και της «στροφής προς έναν κόσµο χωρίς κανόνες», την ώρα που προειδοποιούσε πως η Ε.Ε. θα βγάλει το «µπαζούκα» των αντιµέτρων, κόντρα στην «υποταγή» που σηµατοδοτούσε η δασµολογική απειλή. Οι εν λόγω αναφορές του Γάλλου προέδρου ήταν σαφώς πιο «οξείες» από αυτές της προέδρου της Κοµισιόν, που δήλωνε πως «η Ευρώπη θέλει να κάνει δουλειές µε τα κέντρα ανάπτυξης του σήµερα και τις οικονοµικές υπερδυνάµεις αυτού του αιώνα», αναφέροντας πως «από τη Λατινική Αµερική έως τον Ινδο-Ειρηνικό και πολύ πέρα από αυτά, η Ευρώπη θα επιλέγει πάντα τον κόσµο. Και ο κόσµος είναι έτοιµος να επιλέξει την Ευρώπη», δείχνοντας πως η Ε.Ε. «ανοίγεται» στο νέο περιβάλλον ουσιαστικά πέραν των ΗΠΑ, την ώρα που έστελνε, στην επισήµανση που δικαιώθηκε από τα συµβάντα που ακολούθησαν, για τη Γροιλανδία το ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να συνεργάζεται µε τις Ηνωµένες Πολιτείες και όλους τους υπόλοιπους εταίρους της, κατονοµάζοντας το Ηνωµένο Βασίλειο, τον Καναδά, τη Νορβηγία και την Ισλανδία, για τη συνολική ασφάλεια στην Αρκτική. Αυτό επιβεβαιώθηκε τελικά µε τις αναφορές Τραµπ για τη Γροιλανδία, που ακολούθησε µια προσέγγιση διαδοχικών, µάλλον καθησυχαστικών, µηνυµάτων για τις ανησυχούσες αγορές και την Ευρώπη, αναφορικά αρχικά µε τον αποκλεισµό χρήσης ισχύος και δευτερευόντως για την εξαγγελία της συµφωνίας-πλαισίου για τη Γροιλανδία, που κατά τα φαινόµενα θα έχει κάποια στοιχεία από… Κύπρο, µε στόχευση στην αναβαθµισµένη στρατιωτική παρουσία, ενώ παράλληλα θα διεξάγουν επιχειρήσεις πληροφοριών, εκπαίδευση και ενδεχοµένως εξόρυξη σπάνιων γαιών χωρίς να απαιτείται η άδεια της ∆ανίας. Σύµφωνα µε το Axios, η κυριαρχία της ∆ανίας δεν αµφισβητείται, ενώ κοµβικό ζήτηµα θα είναι η ανάπτυξη του «Χρυσού Θόλου», από κοινού µε την ενίσχυση της ασφάλειας του νησιού στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, κάτι που ανέφερε και ο Μαρκ Ρούτε στο Reuters την Πέµπτη

Ευρώπη: Η αδυναμία ενιαίας φωνής

Η Ευρώπη καλείται να δει τι θα κάνει, καθώς το ρήγµα µε τον Τραµπ είναι «ξεκάθαρο», σχολίαζαν στον απόηχο των συνταρακτικών εξελίξεων σε ανάλυσή τους οι «New York Times», µε το παζλ να δυσχεραίνουν πολλοί παράγοντες, µε κυριότερο την αδυναµία άρθρωσης ενιαίας φωνής σε έναν κόσµο όπου οι σφαίρες επιρροής και η κατίσχυση του δόγµατος Μονρόε φαίνεται πως αλλάζουν όσα ήταν γνωστά µετά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο, αλλά και τον Ψυχρό Πόλεµο. Η Ευρώπη φαίνεται να παρακολουθεί τις εξελίξεις, κάτι που αποτυπώθηκε και στη συγκρότηση του φιλόδοξου (και θέτοντα ερωτήµατα στον ΟΗΕ) Συµβουλίου Ειρήνης, για το οποίο οι υπογραφές «έπεσαν» την Πέµπτη (22/1). Μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία έδωσαν το «παρών» από πλευράς Ε.Ε., µε τον Βίκτορ Ορµπαν να παραµένει σταθερά στο πλευρό του Αµερικανού προέδρου και τον Βούλγαρο πρώην ΥΠ.ΕΞ. και ειδικό απεσταλµένο του ΟΗΕ στη Μέση Ανατολή από το 2015 έως το 2020, Νικολά Μλαντένοβ, να αναλαµβάνει «γενικός διευθυντής» του Συµβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα. Οι παραδοσιακοί ∆υτικοευρωπαίοι σύµµαχοι απουσίαζαν, χωρίς να έχουν αποδεχθεί µέχρι τώρα τις προσκλήσεις τους, µη επιθυµώντας πιθανότατα να νοµιµοποιήσουν ένα όργανο που φέρεται έτοιµο να υποκαταστήσει τα Ηνωµένα Εθνη και θέτει ζητήµατα εκπροσώπησης, διαφορετικής υφής, σε σχέση µε τον ΟΗΕ και κυρίως το Συµβούλιο Ασφαλείας, που αποτύπωνε «εν είδει φωτογραφίας» τη διαµορφωθείσα µετά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο διεθνή τάξη.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δείχνει να ψάχνει απαντήσεις, µολονότι αρνείται να εγκαταλείψει την απόπειρα διπλωµατικής προσέγγισης µε την Ουάσινγκτον, σε µια προσπάθεια να αναδειχθεί αρραγής ο ευρω-ατλαντικός άξονας. Αυτό, όµως, δεν είναι καθόλου εύκολο και απόδειξη αποτελεί ακόµα και η συµφωνία µε τη Mercosur που υπεγράφη, παρά τις ανησυχίες του πρωτογενούς τοµέα στη «γηραιά ήπειρο» και τα συλλαλητήρια που διοργανώθηκαν στα κέντρα λήψης των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Μόλις µία ηµέρα µετά την παρουσία της Φον ντερ Λάιεν στο Νταβός, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε την παραποµπή της συµφωνίας στο ∆ικαστήριο της Ε.Ε., γεγονός που σαφώς έχει τη σηµασία του, ενώ οι Βρυξέλλες δηλώνουν έτοιµες να προσαρµοστούν στις νέες συνθήκες.

Οι διαφορές αντίληψης

Σε σχέση µε το ρήγµα Ηνωµένων Πολιτειών και Ευρώπης, ο Αµερικανός πρόεδρος µοιάζει να έχει διαφωνίες µε την Ευρώπη, που υπεισέρχονται στον «πυρήνα» της πολιτικής και έχουν υπόβαθρο διαφορές αντίληψης για το τι σηµαίνει «δυτικός πολιτισµός» και πώς µπορεί να αναλάβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχε ουσιαστικά στο ιστορικό-πολιτικό «γίγνεσθαι» µέχρι σήµερα: Ο Ντόναλντ Τραµπ και στο Νταβός, όπως είχε κάνει και στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που είχε δηµοσιοποιηθεί στις αρχές ∆εκεµβρίου, τόνισε ότι η Ευρώπη απειλείται από «αφανισµό του πολιτισµού της» λόγω των µεταναστευτικών πολιτικών της, πρωτίστως (σηµείωσε πως είναι «αγνώριστη») και της ενεργειακής της πολιτικής, δευτερευόντως (στην κριτική του Λευκού Οίκου στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας είχε αναφερθεί και στη «λογοκρισία στην ελευθερία του λόγου»). Ο Τραµπ φέρεται να αντιλαµβάνεται ότι η ∆ύση, µε ηγέτιδα δύναµη τις ΗΠΑ, πρέπει -για να γίνει… «Μεγάλη Ξανά»- να στηριχθεί σε συγκεκριµένες βάσεις: τη φυλή, τον χριστιανισµό (κάτι που αποτυπώνεται και στη Μέση Ανατολή, µε αναφορά σε βιβλικές µορφές, όπως Αβραάµ, Κύρος κ.ά.) και αυτό που καλείται συχνά ως «εθνικισµός», µια στροφή απέναντι στη φιλελεύθερη διεθνή τάξη, που δοµείται στη βάση αρχών όπως η διάδοση της δηµοκρατίας, ο απαρέγκλιτος σεβασµός του ∆ιεθνούς ∆ικαίου κ.ά. Παράλληλα, ο Τραµπ φέρεται να αµφισβητεί υπερεθνικούς δρώντες, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση, που λειτουργούν παρακάµπτοντας την κρατική κυριαρχία σε µια υπερεθνική µορφή. Με βάση αυτά, το ρήγµα µε την Ευρώπη (από την οποία ο Τραµπ, πάντως, έλκει την καταγωγή του, κάτι που θύµισε στο Παγκόσµιο Οικονοµικό Φόρουµ) µοιάζει αγεφύρωτο.

Και οι Δημοκρατικοί

Το «ρήγµα» αυτό δεν έχει να κάνει µόνο ασφαλώς µε την Ευρώπη και την εφαρµοζόµενη πολιτική της, αλλά και µε τους ∆ηµοκρατικούς: Οι αναφορές Τραµπ, ιδίως σε σχέση µε τον πολιτισµό, φαίνεται πως γυρίζουν «ξανά και ξανά» στον Michael Anton, µέχρι πρότινος επικεφαλής στον σχεδιασµό πολιτικής του Στέιτ Ντιπάρτµεντ, και σε ένα άρθρο που δηµοσίευσε µε ψευδώνυµο το 2016, ενόψει της εκλογικής αναµέτρησης Ντόναλντ Τραµπ και Χίλαρι Κλίντον: «Αυτό είναι το σηµάδι ενός κόµµατος, µιας κοινωνίας, µιας χώρας, ενός λαού, ενός πολιτισµού που θέλει να πεθάνει», ανέφερε για τις πολιτικές των ∆ηµοκρατικών στο Μεταναστευτικό, την ώρα που συνέκρινε τις εκλογές εκείνες µε την πτήση 93 της United Airlines, που καταλήφθηκε από τροµοκράτες της «Αλ-Κάιντα» κατά την 11η Σεπτεµβρίου, ωστόσο χάρη στην επέµβαση των επιβατών δεν χτυπήθηκαν οι στόχοι (Καπιτώλιο ή Λευκός Οίκος), αλλά συνετρίβη στην Πενσιλβάνια. Αυτό καλούσε και ο Anton τους εκλογείς να κάνουν τότε: Να εφορµήσουν στο πιλοτήριο, προκειµένου να «σώσουν τη ζωή τους». Αυτές οι αναφορές, λοιπόν, φαίνεται πως αποτυπώνονται και σε ρητορικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο άσκησης πολιτικής.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ''Παραπολιτικά''