EnΗ πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ Γκέρκλιντε Νίχους στα "Παραπολιτικά": "Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει μια θέση στο τραπέζι, διαφορετικά θα βρεθεί εκείνη στο μενού"
"Χρειαζόμαστε έναν νέο τρόπο ευρωπαϊκής ηγεσίας"
Η πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ Γκέρκλιντε Νίχους μιλά στα "Παραπολιτικά" για ρήγματα στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και για την ανάγκη μεταρρύθμισης
Η απειλή για την ενσωμάτωση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ έβγαλε την Ε.Ε. από έναν μακρύ λήθαργο, τονίζει αποκλειστικά στα «Παραπολιτικά» η πρώην αν. διευθύντρια για τη Συνεργασία Αμυνας και Ασφάλειας του ΝΑΤΟ, δρ Γκερκλίντε Νίχους, ενώ επισημαίνει ότι το επιχείρημα των ΗΠΑ πως κινδυνεύει η εθνική της ασφάλεια, εφόσον δεν προσαρτήσει τη Γροιλανδία, είναι έωλο. Με αυστηρή γλώσσα, η Νίχους σχολιάζει το «κακό παιδί» του ΝΑΤΟ -την Τουρκία-, η οποία εξαιτίας της γεωπολιτικής της θέσης εκμεταλλεύεται την ανοχή των συμμάχων.
Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα για την ενότητα του ΝΑΤΟ με την πρόθεση των ΗΠΑ να ενσωματώσουν τη Γροιλανδία. Πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την ενότητά του;
Η Γροιλανδία ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ έχουν δημιουργήσει ρήγμα μεταξύ της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Είμαστε αντιμέτωποι με έναν πρόεδρο που υπονομεύει ενεργά το ΝΑΤΟ, παραβιάζει τις υποχρεώσεις του Αρθρου 5, εξαναγκάζει τους συμμάχους, όπως τη Γροιλανδία, και ταυτόχρονα αναφέρεται στον Καναδά ως χώρα που θα έπρεπε να γίνει μέλος των ΗΠΑ, ή τη Διώρυγα του Παναμά. Πρόκειται για μια ακόμα απειλή για τη χρησιμότητα και την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ.
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι η ενσωμάτωση της Γροιλανδίας αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας, απέναντι στη Ρωσία, την Κίνα και σε οποιονδήποτε επιλέξει να χρησιμοποιήσει τις νέες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές που μπορεί να προκύψουν από το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική. Είναι αυτή μια βάσιμη δικαιολογία για το ΝΑΤΟ;
Τα επιχειρήματα αυτά είναι ανοησίες, γιατί η Γροιλανδία είναι κυρίαρχο έδαφος σε τμήμα της Δανίας και επομένως είναι τμήμα του ΝΑΤΟ. Η ασφάλεια της Γροιλανδίας και του ευρύτερου Βορρά ή της περιοχής της Αρκτικής είναι ένας ρόλος που μπορεί να επιδιωχθεί και επιδιώκεται μέσω του ΝΑΤΟ. Αν οι ΗΠΑ και άλλοι σύμμαχοι έχουν ανησυχίες για την ασφάλεια, θα πρέπει να ενισχύσουν τη στάση τους στον Βορρά, όμως όλα αυτά μπορούν και πρέπει να γίνουν μέσω του ΝΑΤΟ. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε την ενίσχυση του προγράμματος ασκήσεων, τη δημιουργία περισσότερων εξειδικευμένων στρατευμάτων για την Αρκτική. Πέρα από αυτό, οι ΗΠΑ έχουν μια διμερή συνθήκη από τις αρχές της δεκαετίας του ‘50, βάσει της οποίας οι Δανοί θα ήταν περισσότερο από ευτυχείς να ικανοποιήσουν τις όποιες απαιτήσεις των ΗΠΑ, προκειμένου να αυξήσουν και πάλι την αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία, την οποία, κατά ειρωνεία της τύχης, οι ίδιες οι ΗΠΑ μείωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτό που προφανώς παρακινεί τον Τραμπ είναι η επιθυμία του να μπει στα βιβλία της Ιστορίας ως ο πρόεδρος που έχει διευρύνει την επικράτεια των ΗΠΑ με ένα μεγάλο νέο κομμάτι πάγου, όπως το αποκαλεί, και ως εκ τούτου να φωτογραφηθεί στο όρος Ράσμορ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι έχουμε έρθει σε συμφωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, όταν τα πράγματα έδειχναν να βγαίνουν εκτός ελέγχου. Εχει την εξουσιοδότηση να το πράξει;
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει το πλήρες δικαίωμα να μιλήσει και να διαπραγματευτεί με τον Ντόναλντ Τραμπ. Αυτό είναι μέρος της δουλειάς του. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο Τράμπ έκανε ένα βήμα πίσω από τις έντονες απειλές του στο Νταβός οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι οι Ευρωπαίοι εξέταζαν τα πιθανά αντίμετρα. Υπήρχαν συζητήσεις σχετικά με την επανενεργοποίηση του σχεδίου του δασμολογικού πακέτου ύψους 93 δισεκατομμυρίων, έτοιμο από την περίοδο των διαπραγματεύσεων για τους δασμούς. Εγινε λόγος για ενεργοποίηση του μέσου κατά του εξαναγκασμού, του λεγόμενου εμπορικού «μπαζούκα». Συνεπώς, αν οι Ευρωπαίοι δεν είχαν εμφανίσει αυτό το μεγάλο ραβδί, συν το γεγονός ότι οι αγορές δεν αντέδρασαν θετικά, είναι πιθανό ο πρόεδρος Τραμπ να μην ανταποκρινόταν θετικά στα γλυκόλογα της Ευρώπης.
Το σημερινό ΝΑΤΟ εξακολουθεί να εξυπηρετεί τους αρχικούς σκοπούς μετά και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος πλησιάζει στην τέταρτη επέτειο από την έναρξή του;
Το ΝΑΤΟ, φυσικά, παραμένει επιχειρησιακό και συνεχίζει να παρέχει στήριξη στην Ουκρανία, μέσω του λεγόμενου Pearl – του μηχανισμού για την αγορά αμερικανικών όπλων για Ουκρανία. Στη μεγαλύτερη στρατηγική εικόνα, όμως, το ΝΑΤΟ έχει παραλύσει εξαιτίας των ΗΠΑ, γιατί αν το μεγαλύτερο μέλος απομακρύνεται και συμπλέει με τη Ρωσία, ασκώντας πίεση στο θύμα, τότε οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία με τη Ρωσία σε στρατηγικό επίπεδο δεν έχουν νόημα. Οι συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα πρέπει να συνεργαστούν με την Κίνα είναι ανούσιες, όταν οι ΗΠΑ ασκούν τη δική τους, συχνά απρόβλεπτη πολιτική απέναντι στην Κίνα. Η συζήτηση για το πώς θα επιτευχθεί μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή στρατηγική ικανότητα δράσης σε ολιστικό και στρατηγικό επίπεδο δεν μπορεί να γίνει στο ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ παρούσες. Η εμπιστοσύνη των συμμάχων μεταξύ τους, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο, έχει διαβρωθεί σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ.
Θα υπάρξει ρόλος για το ΝΑΤΟ σε αυτήν τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων;
Είμαστε μπροστά σε μια εντελώς νέα κατάσταση, επειδή η παλιά τάξη πραγμάτων -η Pax Americana- έχει διαλυθεί μπροστά στα μάτια μας. Το ερώτημα πλέον αφορά τη θέση της Ευρώπης και των Ευρωπαίων σε αυτό το παιχνίδι εξουσίας. Είναι ένας κόσμος όπου οι μεγάλοι παίκτες -ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα- δημιουργούν τις σφαίρες συμφερόντων τους. Αν η Ευρώπη θέλει να βρίσκεται ανάμεσα στους συνομιλητές, πρέπει να διασφαλίσει μια θέση στο τραπέζι, διαφορετικά θα βρεθεί εκείνη στο μενού. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει τρόπους για να διαμορφώσει τη δική της στρατηγική ικανότητα να ενεργεί στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, αλλά και να έχει τη δική της ψηφιακή κυριαρχία, καθώς εξαρτώμαστε, για παράδειγμα, από τις υπηρεσίες της Microsoft. Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να αποκτήσουμε μια νοοτροπία που να λέει: «Πρώτα η Ευρώπη» και να σφυρηλατήσουμε μια αληθινή ευρωπαϊκή ταυτότητα, έξω από στενόμυαλες εθνικιστικές οπτικές, για όλους τους τομείς πολιτικής. Οι ευρωπαϊκές χώρες είναι απλώς πολύ μικρές για να έχουν σημασία. Εχουμε μια ευκαιρία σε αυτό το μεγάλο παιχνίδι εξουσίας μόνο αν μείνουμε ενωμένοι. Η ευρωπαϊκή ενότητα είναι το απόλυτο βασικό χαρακτηριστικό πάνω στο οποίο πρέπει να εργαστούμε. Επειτα πρέπει να δούμε πώς θα διαμορφώσουμε έναν νέο τρόπο ευρωπαϊκής ηγεσίας, γιατί ομολογουμένως η Ευρώπη, ιδίως όταν πρόκειται για το ΝΑΤΟ, έχει συνηθίσει να είναι ουραγός. Χρειάζεται να οικοδομήσουμε αυτήν την ηγετική δύναμη, η οποία θα μπορούσε να είναι ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας ή μια ευρωπαϊκή ηγετική εξάδα, την οποία έχω προτείνει. Πρέπει να εξετάσουμε τους θεσμούς μας, δηλαδή την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, και να τους μεταρρυθμίσουμε, ώστε να προσφέρουν αυτό που χρειαζόμαστε. Η Ευρώπη σιγά-σιγά ξυπνάει. Η Γροιλανδία ήταν πραγματικά χρήσιμη επειδή άνοιξε τα μάτια των Ευρωπαίων.
Είδαμε πως μέχρι πριν από λίγους μήνες στις ηγέτιδες χώρες της Ευρώπης συγκαταλέγονταν η Γαλλία και η Γερμανία, ωστόσο η Ιταλία έρχεται να αναλάβει ρόλο πρωταγωνιστή. Είμαστε αντιμέτωποι με μια νέα τάξη πραγμάτων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούν ότι πρέπει να οργανωθούν στη βάση ενός συνασπισμού των «προθύμων», διότι έτσι αποφεύγονται τα περιβόητα μπλοκαρίσματα από τους Ορμπαν ή στην περίπτωση του ΝΑΤΟ από την Τουρκία. Ο συνασπισμός των «προθύμων», ως σημείο εκκίνησης, είναι ο τρόπος για να προχωρήσουμε. Χρειαζόμαστε μια ηγετική δύναμη, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει πράγματι χώρες όπως η Ιταλία, αλλά και η Πολωνία και ιδανικά και η Ουκρανία, όταν πρόκειται για την άμυνα, επειδή το Κίεβο έχει αναμφισβήτητα τις πιο δοκιμασμένες και ικανές ένοπλες δυνάμεις αυτές τις μέρες.
Η ενσωμάτωση της Ουκρανίας σε έναν τέτοιο αμυντικό σχηματισμό ενδεχομένως θα δημιουργούσε συνθήκες μιας νέας σύγκρουσης με τη Ρωσία, καθώς η Μόσχα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί ξένους στρατούς στο έδαφος της Ουκρανίας.
Το επιχείρημα της Ρωσίας είναι μια ανοησία και οι Ευρωπαίοι που το ακούνε πέφτουν σε παγίδα. Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η παρουσία μας στο έδαφος της Ουκρανίας νομιμοποιείται αν η ίδια μας καλέσει. Αν συνεχίσουμε να ζητάμε την άδεια από τη Ρωσία, αυτό που κάνουμε είναι να αυτοαποθαρρυνόμαστε, γιατί τότε υποκύπτουμε στη ρωσική απειλή.
Η εισβολή της Ρωσίας σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα αποτελεί πιθανό κίνδυνο;
Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε, αλλά προς το παρόν, όσο αυτός ο πόλεμος δυστυχώς συνεχίζεται -και θα συνεχίζεται, γιατί ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται για την ειρήνη-, νομίζω ότι η απειλή ενός ανοιχτού πολέμου εναντίον μιας χώρας του ΝΑΤΟ είναι συγκριτικά χαμηλή. Αυτό που θα συνεχιστεί και θα ενταθεί είναι ο σκιώδης πόλεμος που η Ρωσία διεξάγει εναντίον μας μέρα με τη μέρα, γιατί βλέπει τον εαυτό της σε κατάσταση πολέμου. Μόνο τα πολεμικά μέσα διαφοροποιούνται, είτε πρόκειται για τον ανοιχτό πόλεμο είτε για τον μυστικό πόλεμο που οι Ρώσοι διεξάγουν εναντίον μας. Πολλά από τα έθνη μας, με κάποιες εξαιρέσεις, όπως η Φινλανδία ή η Σουηδία, δεν είναι καλά προετοιμασμένα γι’ αυτού του είδους την επιθετικότητα.
Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και ένα από τα ισχυρότερα αυτής της συμμαχίας. Οταν πρόκειται για τις διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα -επίσης μέλος του ΝΑΤΟ- , υπάρχει ένα μόνιμο casus belli εναντίον της Αθήνας. Τι μπορεί να συμβεί αν υπάρξει τριβή μεταξύ των δύο;
Στη διάρκεια των δεκαετιών, Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν σε αντιπαράθεση σε αρκετές περιπτώσεις. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κατά καιρούς ή η κεντρική διοίκηση του ΝΑΤΟ μεσολάβησε. Το ΝΑΤΟ έμαθε ότι πρέπει να έχει έναν ρόλο στον πολιτικό διάλογο εντός του Οργανισμού από το ’50 και από τότε έχει χτίσει αυτήν τη δυνατότητα, η οποία εφαρμόστηκε στις περιπτώσεις όπου η κατάσταση ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία έγινε πραγματικά επικίνδυνη.
Η διαμεσολάβηση γίνεται με σεβασμό στα συμφέροντα της εκάστοτε χώραςμέλους του ΝΑΤΟ;
Η Τουρκία είναι ένας προβληματικός σύμμαχος, γιατί ο Ερντογάν έχει αποδυναμώσει σημαντικά τα δημοκρατικά πρότυπα, και αυτό θα πρέπει να το έχουμε κατά νου. Δεν θα πρέπει να είμαστε γαλαντόμοι σχετικά με την πολιτική της Τουρκίας, εκμεταλλευόμενη τη θέση της στο ΝΑΤΟ, όπως συμβαίνει με τις σχέσεις που διατηρεί χωρίς κανένα κόστος με τη Ρωσία.
Στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι έχουμε μια ιστορική συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων. Ποιο εκτιμάτε ότι θα είναι το τελικό αποτέλεσμα;
Το ερώτημα αν οι ΗΠΑ θα επιτεθούν ξανά στο Ιράν μόνες τους ή μαζί με το Ισραήλ παραμένει αναπάντητο, αλλά σίγουρα φαίνεται ότι έχουν την πρόθεση να διατηρήσουν την πίεση. Η Ε.Ε. κατέταξε πρόσφατα τους Φρουρούς της Επανάστασης στη λίστα των τρομοκρατικών ομάδων. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε ότι αυτό θα οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος, γιατί το Ιράν σίγουρα θα άξιζε μια καλύτερη κυβέρνηση και ένα καλύτερο μέλλον από αυτό που έχει υπό το καθεστώς των μουλάδων, το οποίο δεν είναι μόνο μια θεοκρατία, αλλά και μια κλεπτοκρατία. Είναι ένα κράτος μαφίας. Το πυρηνικό πρόγραμμα που αναπτύσσουν οι Ιρανοί εδώ και δεκαετίες και ο τρόπος που το επιδιώκουν έχει νόημα μόνο αν το δούμε μέσα από το πρίσμα της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, αν και ισχυρίζονται ότι δεν ενδιαφέρονται για κάτι τέτοιο. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο η διατήρηση της πίεσης στο Ιράν ενόψει των πυρηνικών φιλοδοξιών του είναι δικαιολογημένη.
Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά
Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα για την ενότητα του ΝΑΤΟ με την πρόθεση των ΗΠΑ να ενσωματώσουν τη Γροιλανδία. Πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την ενότητά του;
Η Γροιλανδία ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ έχουν δημιουργήσει ρήγμα μεταξύ της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Είμαστε αντιμέτωποι με έναν πρόεδρο που υπονομεύει ενεργά το ΝΑΤΟ, παραβιάζει τις υποχρεώσεις του Αρθρου 5, εξαναγκάζει τους συμμάχους, όπως τη Γροιλανδία, και ταυτόχρονα αναφέρεται στον Καναδά ως χώρα που θα έπρεπε να γίνει μέλος των ΗΠΑ, ή τη Διώρυγα του Παναμά. Πρόκειται για μια ακόμα απειλή για τη χρησιμότητα και την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ.
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι η ενσωμάτωση της Γροιλανδίας αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας, απέναντι στη Ρωσία, την Κίνα και σε οποιονδήποτε επιλέξει να χρησιμοποιήσει τις νέες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές που μπορεί να προκύψουν από το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική. Είναι αυτή μια βάσιμη δικαιολογία για το ΝΑΤΟ;
Τα επιχειρήματα αυτά είναι ανοησίες, γιατί η Γροιλανδία είναι κυρίαρχο έδαφος σε τμήμα της Δανίας και επομένως είναι τμήμα του ΝΑΤΟ. Η ασφάλεια της Γροιλανδίας και του ευρύτερου Βορρά ή της περιοχής της Αρκτικής είναι ένας ρόλος που μπορεί να επιδιωχθεί και επιδιώκεται μέσω του ΝΑΤΟ. Αν οι ΗΠΑ και άλλοι σύμμαχοι έχουν ανησυχίες για την ασφάλεια, θα πρέπει να ενισχύσουν τη στάση τους στον Βορρά, όμως όλα αυτά μπορούν και πρέπει να γίνουν μέσω του ΝΑΤΟ. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε την ενίσχυση του προγράμματος ασκήσεων, τη δημιουργία περισσότερων εξειδικευμένων στρατευμάτων για την Αρκτική. Πέρα από αυτό, οι ΗΠΑ έχουν μια διμερή συνθήκη από τις αρχές της δεκαετίας του ‘50, βάσει της οποίας οι Δανοί θα ήταν περισσότερο από ευτυχείς να ικανοποιήσουν τις όποιες απαιτήσεις των ΗΠΑ, προκειμένου να αυξήσουν και πάλι την αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία, την οποία, κατά ειρωνεία της τύχης, οι ίδιες οι ΗΠΑ μείωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτό που προφανώς παρακινεί τον Τραμπ είναι η επιθυμία του να μπει στα βιβλία της Ιστορίας ως ο πρόεδρος που έχει διευρύνει την επικράτεια των ΗΠΑ με ένα μεγάλο νέο κομμάτι πάγου, όπως το αποκαλεί, και ως εκ τούτου να φωτογραφηθεί στο όρος Ράσμορ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι έχουμε έρθει σε συμφωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, όταν τα πράγματα έδειχναν να βγαίνουν εκτός ελέγχου. Εχει την εξουσιοδότηση να το πράξει;
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει το πλήρες δικαίωμα να μιλήσει και να διαπραγματευτεί με τον Ντόναλντ Τραμπ. Αυτό είναι μέρος της δουλειάς του. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο Τράμπ έκανε ένα βήμα πίσω από τις έντονες απειλές του στο Νταβός οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι οι Ευρωπαίοι εξέταζαν τα πιθανά αντίμετρα. Υπήρχαν συζητήσεις σχετικά με την επανενεργοποίηση του σχεδίου του δασμολογικού πακέτου ύψους 93 δισεκατομμυρίων, έτοιμο από την περίοδο των διαπραγματεύσεων για τους δασμούς. Εγινε λόγος για ενεργοποίηση του μέσου κατά του εξαναγκασμού, του λεγόμενου εμπορικού «μπαζούκα». Συνεπώς, αν οι Ευρωπαίοι δεν είχαν εμφανίσει αυτό το μεγάλο ραβδί, συν το γεγονός ότι οι αγορές δεν αντέδρασαν θετικά, είναι πιθανό ο πρόεδρος Τραμπ να μην ανταποκρινόταν θετικά στα γλυκόλογα της Ευρώπης.
Το σημερινό ΝΑΤΟ εξακολουθεί να εξυπηρετεί τους αρχικούς σκοπούς μετά και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος πλησιάζει στην τέταρτη επέτειο από την έναρξή του;
Το ΝΑΤΟ, φυσικά, παραμένει επιχειρησιακό και συνεχίζει να παρέχει στήριξη στην Ουκρανία, μέσω του λεγόμενου Pearl – του μηχανισμού για την αγορά αμερικανικών όπλων για Ουκρανία. Στη μεγαλύτερη στρατηγική εικόνα, όμως, το ΝΑΤΟ έχει παραλύσει εξαιτίας των ΗΠΑ, γιατί αν το μεγαλύτερο μέλος απομακρύνεται και συμπλέει με τη Ρωσία, ασκώντας πίεση στο θύμα, τότε οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία με τη Ρωσία σε στρατηγικό επίπεδο δεν έχουν νόημα. Οι συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα πρέπει να συνεργαστούν με την Κίνα είναι ανούσιες, όταν οι ΗΠΑ ασκούν τη δική τους, συχνά απρόβλεπτη πολιτική απέναντι στην Κίνα. Η συζήτηση για το πώς θα επιτευχθεί μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή στρατηγική ικανότητα δράσης σε ολιστικό και στρατηγικό επίπεδο δεν μπορεί να γίνει στο ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ παρούσες. Η εμπιστοσύνη των συμμάχων μεταξύ τους, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο, έχει διαβρωθεί σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ.
Θα υπάρξει ρόλος για το ΝΑΤΟ σε αυτήν τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων;
Είμαστε μπροστά σε μια εντελώς νέα κατάσταση, επειδή η παλιά τάξη πραγμάτων -η Pax Americana- έχει διαλυθεί μπροστά στα μάτια μας. Το ερώτημα πλέον αφορά τη θέση της Ευρώπης και των Ευρωπαίων σε αυτό το παιχνίδι εξουσίας. Είναι ένας κόσμος όπου οι μεγάλοι παίκτες -ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα- δημιουργούν τις σφαίρες συμφερόντων τους. Αν η Ευρώπη θέλει να βρίσκεται ανάμεσα στους συνομιλητές, πρέπει να διασφαλίσει μια θέση στο τραπέζι, διαφορετικά θα βρεθεί εκείνη στο μενού. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει τρόπους για να διαμορφώσει τη δική της στρατηγική ικανότητα να ενεργεί στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, αλλά και να έχει τη δική της ψηφιακή κυριαρχία, καθώς εξαρτώμαστε, για παράδειγμα, από τις υπηρεσίες της Microsoft. Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να αποκτήσουμε μια νοοτροπία που να λέει: «Πρώτα η Ευρώπη» και να σφυρηλατήσουμε μια αληθινή ευρωπαϊκή ταυτότητα, έξω από στενόμυαλες εθνικιστικές οπτικές, για όλους τους τομείς πολιτικής. Οι ευρωπαϊκές χώρες είναι απλώς πολύ μικρές για να έχουν σημασία. Εχουμε μια ευκαιρία σε αυτό το μεγάλο παιχνίδι εξουσίας μόνο αν μείνουμε ενωμένοι. Η ευρωπαϊκή ενότητα είναι το απόλυτο βασικό χαρακτηριστικό πάνω στο οποίο πρέπει να εργαστούμε. Επειτα πρέπει να δούμε πώς θα διαμορφώσουμε έναν νέο τρόπο ευρωπαϊκής ηγεσίας, γιατί ομολογουμένως η Ευρώπη, ιδίως όταν πρόκειται για το ΝΑΤΟ, έχει συνηθίσει να είναι ουραγός. Χρειάζεται να οικοδομήσουμε αυτήν την ηγετική δύναμη, η οποία θα μπορούσε να είναι ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας ή μια ευρωπαϊκή ηγετική εξάδα, την οποία έχω προτείνει. Πρέπει να εξετάσουμε τους θεσμούς μας, δηλαδή την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, και να τους μεταρρυθμίσουμε, ώστε να προσφέρουν αυτό που χρειαζόμαστε. Η Ευρώπη σιγά-σιγά ξυπνάει. Η Γροιλανδία ήταν πραγματικά χρήσιμη επειδή άνοιξε τα μάτια των Ευρωπαίων.
Η Τουρκία είναι ένας προβληματικός σύμμαχος, γιατί ο Ερντογάν έχει αποδυναμώσει σημαντικά τα δημοκρατικά πρότυπα, και αυτό θα πρέπει να το έχουμε κατά νου
Είδαμε πως μέχρι πριν από λίγους μήνες στις ηγέτιδες χώρες της Ευρώπης συγκαταλέγονταν η Γαλλία και η Γερμανία, ωστόσο η Ιταλία έρχεται να αναλάβει ρόλο πρωταγωνιστή. Είμαστε αντιμέτωποι με μια νέα τάξη πραγμάτων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούν ότι πρέπει να οργανωθούν στη βάση ενός συνασπισμού των «προθύμων», διότι έτσι αποφεύγονται τα περιβόητα μπλοκαρίσματα από τους Ορμπαν ή στην περίπτωση του ΝΑΤΟ από την Τουρκία. Ο συνασπισμός των «προθύμων», ως σημείο εκκίνησης, είναι ο τρόπος για να προχωρήσουμε. Χρειαζόμαστε μια ηγετική δύναμη, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει πράγματι χώρες όπως η Ιταλία, αλλά και η Πολωνία και ιδανικά και η Ουκρανία, όταν πρόκειται για την άμυνα, επειδή το Κίεβο έχει αναμφισβήτητα τις πιο δοκιμασμένες και ικανές ένοπλες δυνάμεις αυτές τις μέρες.
Η ενσωμάτωση της Ουκρανίας σε έναν τέτοιο αμυντικό σχηματισμό ενδεχομένως θα δημιουργούσε συνθήκες μιας νέας σύγκρουσης με τη Ρωσία, καθώς η Μόσχα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί ξένους στρατούς στο έδαφος της Ουκρανίας.
Το επιχείρημα της Ρωσίας είναι μια ανοησία και οι Ευρωπαίοι που το ακούνε πέφτουν σε παγίδα. Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, η παρουσία μας στο έδαφος της Ουκρανίας νομιμοποιείται αν η ίδια μας καλέσει. Αν συνεχίσουμε να ζητάμε την άδεια από τη Ρωσία, αυτό που κάνουμε είναι να αυτοαποθαρρυνόμαστε, γιατί τότε υποκύπτουμε στη ρωσική απειλή.
Η εισβολή της Ρωσίας σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα αποτελεί πιθανό κίνδυνο;
Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε, αλλά προς το παρόν, όσο αυτός ο πόλεμος δυστυχώς συνεχίζεται -και θα συνεχίζεται, γιατί ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται για την ειρήνη-, νομίζω ότι η απειλή ενός ανοιχτού πολέμου εναντίον μιας χώρας του ΝΑΤΟ είναι συγκριτικά χαμηλή. Αυτό που θα συνεχιστεί και θα ενταθεί είναι ο σκιώδης πόλεμος που η Ρωσία διεξάγει εναντίον μας μέρα με τη μέρα, γιατί βλέπει τον εαυτό της σε κατάσταση πολέμου. Μόνο τα πολεμικά μέσα διαφοροποιούνται, είτε πρόκειται για τον ανοιχτό πόλεμο είτε για τον μυστικό πόλεμο που οι Ρώσοι διεξάγουν εναντίον μας. Πολλά από τα έθνη μας, με κάποιες εξαιρέσεις, όπως η Φινλανδία ή η Σουηδία, δεν είναι καλά προετοιμασμένα γι’ αυτού του είδους την επιθετικότητα.
Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και ένα από τα ισχυρότερα αυτής της συμμαχίας. Οταν πρόκειται για τις διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα -επίσης μέλος του ΝΑΤΟ- , υπάρχει ένα μόνιμο casus belli εναντίον της Αθήνας. Τι μπορεί να συμβεί αν υπάρξει τριβή μεταξύ των δύο;
Στη διάρκεια των δεκαετιών, Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν σε αντιπαράθεση σε αρκετές περιπτώσεις. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κατά καιρούς ή η κεντρική διοίκηση του ΝΑΤΟ μεσολάβησε. Το ΝΑΤΟ έμαθε ότι πρέπει να έχει έναν ρόλο στον πολιτικό διάλογο εντός του Οργανισμού από το ’50 και από τότε έχει χτίσει αυτήν τη δυνατότητα, η οποία εφαρμόστηκε στις περιπτώσεις όπου η κατάσταση ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία έγινε πραγματικά επικίνδυνη.
Η διαμεσολάβηση γίνεται με σεβασμό στα συμφέροντα της εκάστοτε χώραςμέλους του ΝΑΤΟ;
Η Τουρκία είναι ένας προβληματικός σύμμαχος, γιατί ο Ερντογάν έχει αποδυναμώσει σημαντικά τα δημοκρατικά πρότυπα, και αυτό θα πρέπει να το έχουμε κατά νου. Δεν θα πρέπει να είμαστε γαλαντόμοι σχετικά με την πολιτική της Τουρκίας, εκμεταλλευόμενη τη θέση της στο ΝΑΤΟ, όπως συμβαίνει με τις σχέσεις που διατηρεί χωρίς κανένα κόστος με τη Ρωσία.
Στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι έχουμε μια ιστορική συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων. Ποιο εκτιμάτε ότι θα είναι το τελικό αποτέλεσμα;
Το ερώτημα αν οι ΗΠΑ θα επιτεθούν ξανά στο Ιράν μόνες τους ή μαζί με το Ισραήλ παραμένει αναπάντητο, αλλά σίγουρα φαίνεται ότι έχουν την πρόθεση να διατηρήσουν την πίεση. Η Ε.Ε. κατέταξε πρόσφατα τους Φρουρούς της Επανάστασης στη λίστα των τρομοκρατικών ομάδων. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε ότι αυτό θα οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος, γιατί το Ιράν σίγουρα θα άξιζε μια καλύτερη κυβέρνηση και ένα καλύτερο μέλλον από αυτό που έχει υπό το καθεστώς των μουλάδων, το οποίο δεν είναι μόνο μια θεοκρατία, αλλά και μια κλεπτοκρατία. Είναι ένα κράτος μαφίας. Το πυρηνικό πρόγραμμα που αναπτύσσουν οι Ιρανοί εδώ και δεκαετίες και ο τρόπος που το επιδιώκουν έχει νόημα μόνο αν το δούμε μέσα από το πρίσμα της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, αν και ισχυρίζονται ότι δεν ενδιαφέρονται για κάτι τέτοιο. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο η διατήρηση της πίεσης στο Ιράν ενόψει των πυρηνικών φιλοδοξιών του είναι δικαιολογημένη.
Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά
