Σε ένα πρωτοφανές περιστατικό, που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις, η ισραηλινή αστυνοµία εµπόδισε χθες, που γιορταζόταν για τους Καθολικούς η Κυριακή των Βαΐων, τον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύµων, καρδινάλιο Πιερµπατίστα Πιτσαµπάλα, να εισέλθει στον Ναό της Αναστάσεως. Η ενέργεια αυτή, η οποία καταγράφεται για πρώτη φορά εδώ και αιώνες, χαρακτηρίζεται ως βαριά παραβίαση του στάτους κβο που διέπει τη διαχείριση των αγιοταφικών προσκυνηµάτων. Ο καρδινάλιος συνοδευόταν από τον επίσηµο φύλακα του Παναγίου Τάφου, πατέρα Φραντσέσκο Ιέλπο, και κατευθύνονταν προς τον ναό για να τελέσουν τη λειτουργία.

"Πολιτική σκοπιμότητα" βλέπει το Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων

Παρά το γεγονός ότι οι επίσηµες λιτανείες είχαν ακυρωθεί από τις ισραηλινές Αρχές για λόγους ασφαλείας λόγω του πολέµου, το Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύµων υπογράµµισε πως οι δύο ιεράρχες µετακινούνταν ιδιωτικά, χωρίς κανέναν τελετουργικό χαρακτήρα ή ποµπή. Ωστόσο, οι αστυνοµικοί τούς σταµάτησαν και τους ανάγκασαν να αποχωρήσουν, εµποδίζοντας την πρόσβαση στον Ναό της Αναστάσεως. Η ανακοίνωση του Λατινικού Πατριαρχείου Ιεροσολύµων ήταν καταπέλτης, κάνοντας λόγο για «πολιτική σκοπιµότητα» πίσω από την απόφαση. Χαρακτήρισε το µέτρο «προδήλως παράλογο» και «αµαυρωµένο από ακατάλληλες σκοπιµότητες», αµφισβητώντας τους ισχυρισµούς της αστυνοµίας περί δυσκολίας πρόσβασης οχηµάτων έκτακτης ανάγκης στην Παλιά Πόλη. Η Ρωµαιοκαθολική Εκκλησία στα Ιεροσόλυµα τόνισε ότι από την έναρξη των εχθροπραξιών µε το Ιράν επέδειξε πλήρη υπευθυνότητα, όµως η συγκεκριµένη απαγόρευση προσβάλλει την ευαισθησία δισεκατοµµυρίων χριστιανών.

Η αστυνομία του Ισραήλ, από την πλευρά της, δήλωσε ότι είχε ενημερώσει τους κληρικούς από την προηγούμενη ημέρα πως το αίτημά τους να μεταβούν στον ναό δεν εγκρίθηκε για λόγους ασφαλείας. «Από την έναρξη της Επιχείρησης “Roaring Lion” και σύμφωνα με τις οδηγίες της Διοίκησης Εσωτερικού Μετώπου, όλοι οι ιεροί τόποι στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ είναι κλειστοί για τους πιστούς, ιδιαίτερα οι τοποθεσίες που δεν διαθέτουν τυπικούς προστατευμένους χώρους, με στόχο τη διασφάλιση της δημόσιας ασφάλειας», ανέφερε η αστυνομία σε ανακοίνωσή της. «Το αίτημα του πατριάρχη εξετάστηκε χθες και διευκρινίστηκε ότι δεν μπορούσε να εγκριθεί για τους παραπάνω λόγους».

Σημειώνεται ότι από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι ισραηλινές αρχές έχουν, για λόγους ασφαλείας, περιορίσει την πρόσβαση στην Παλιά Πόλη μόνο σε κατοίκους και ιδιοκτήτες καταστημάτων. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, θραύσματα από αναχαιτισμένους ιρανικούς πυραύλους έπεσαν κοντά στον Ναό του Παναγίου Τάφου. Οι περιορισμοί επεκτείνονται σε όλους τους ιερούς τόπους, συμπεριλαμβανομένου του Τείχους των Δακρύων, του Τεμένους Αλ-Άκσα και του Ναού του Παναγίου Τάφου, οι οποίοι παραμένουν κλειστοί από τις 6 Μαρτίου. Οι συναθροίσεις στην Ιερουσαλήμ περιορίζονται σε 50 άτομα, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει κοντινό καταφύγιο. Η αστυνομία του Ισραήλ ανέφερε, επίσης, ότι η Παλιά Πόλη και οι ιεροί τόποι στην Ιερουσαλήμ «αποτελούν μια σύνθετη περιοχή που δεν επιτρέπει την πρόσβαση μεγάλων οχημάτων έκτακτης ανάγκης και διάσωσης, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά τις δυνατότητες ανταπόκρισης και δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές σε περίπτωση μαζικού περιστατικού». Η ανακοίνωση κατέληξε τονίζοντας ότι «η ελευθερία λατρείας θα συνεχίσει να διασφαλίζεται, υπό την προϋπόθεση των αναγκαίων περιορισμών».

Επικοινωνία του προέδρου του Ισραήλ με τον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων

Στο εσωτερικό του Ισραήλ το περιστατικό προκάλεσε σφοδρή πολιτική σύγκρουση. Ο Πρόεδρος του Ισραήλ Ισαακ Χέρτζογκ επικοινώνησε με τον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, εκφράζοντας τη «μεγάλη του θλίψη» για την απόφαση της ισραηλινής αστυνομίας. «Διευκρίνισα ότι το περιστατικό προέκυψε από ανησυχίες ασφαλείας λόγω της συνεχιζόμενης απειλής πυραυλικών επιθέσεων από το ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς κατά του άμαχου πληθυσμού στο Ισραήλ, μετά από προηγούμενα περιστατικά όπου ιρανικοί πύραυλοι έπεσαν στην περιοχή της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ τις τελευταίες ημέρες», ανέφερε ο Χέρτζογκ.

«Επανεπιβεβαίωσα την αταλάντευτη δέσμευση του Κράτους του Ισραήλ στην ελευθερία θρησκείας για όλες τις θρησκείες και στη διατήρηση του status quo στους ιερούς τόπους της Ιερουσαλήμ» πρόσθεσε. Ο βουλευτής Γκιλάντ Καρίβ εξαπέλυσε επίθεση στον ακροδεξιό και σκληροπυρηνικό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ιταµάρ Μπεν Γκβιρ, και στον ακροδεξιό ακτιβιστή Μπέντζι Γκοπστάιν. Ο Καρίβ κατήγγειλε πως η επιρροή σκληροπυρηνικών προσώπων, που στο παρελθόν έχουν καλέσει ακόµη και για κάψιµο εκκλησιών, µέσα στο γραφείο του αρµόδιου υπουργού οδηγεί την αστυνοµία σε πλήρη αποτυχία στη διαχείριση των σχέσεων µε τις χριστιανικές Εκκλησίες, εκθέτοντας τη χώρα σε ένα ανώφελο διπλωµατικό επεισόδιο.

"Πυρά" από Μελόνι, Μακρόν, Σάντσεθ

Οξείες ήταν οι διεθνείς αντιδράσεις. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εµανουέλ Μακρόν, εξέφρασαν τη σφοδρή ενόχλησή τους, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Αντόνιο Ταγιάνι, κάλεσε τον Ισραηλινό πρέσβη στη Ρώµη για εξηγήσεις. Η παρεμπόδιση "χωρίς λόγο ή αιτία" του Λατίνου Πατριάρχη Ιεροσολύμων να εισέλθει στον ναό του Παναγίου Τάφου για να τελέσει τη λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων (για τους Καθολικούς σ.σ.) συνιστά "αδικαιολόγητη επίθεση στη θρησκευτική ελευθερία", κατήγγειλε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. "Από την ισπανική κυβέρνηση, καταδικάζουμε αυτήν την αδικαιολόγητη επίθεση στη θρησκευτική ελευθερία και απαιτούμε από το Ισραήλ να σεβαστεί την ποικιλομορφία των θρησκευτικών πεποιθήσεων και το διεθνές δίκαιο. Καθώς χωρίς ανεκτικότητα, η συνύπαρξη είναι αδύνατη", δήλωσε ο Πέδρο Σάντσεθ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

Ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι δήλωσε ότι η απόφαση του Ισραήλ να εμποδίσει υψηλόβαθμους καθολικούς κληρικούς να τελέσουν λειτουργία στον Ναό του Παναγίου Τάφου την Κυριακή των Βαΐων είναι «δύσκολο να γίνει κατανοητή ή να δικαιολογηθεί». «Το να εμποδιστεί ο Πατριάρχης να εισέλθει στον ναό την Κυριακή των Βαΐων για μια ιδιωτική τελετή είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό ή να δικαιολογηθεί. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι θα συνεργαστεί με τον Πατριάρχη ώστε να διασφαλίσει έναν ασφαλή τρόπο διεξαγωγής των εκδηλώσεων της Μεγάλης Εβδομάδας» ανέφερε. Επίσης, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας καταδίκασε αυτό που χαρακτήρισε «παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας», «Η απόφαση της ισραηλινής αστυνομίας να απαγορεύσει στον Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων την είσοδο στον ναό του Παναγίου Τάφου την Κυριακή των Βαΐων συνιστά παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας και των μακροχρόνιων εγγυήσεων που διέπουν τους ιερούς τόπους», υποστήριξε. «Η ελευθερία λατρείας στην Ιερουσαλήμ πρέπει να διασφαλίζεται πλήρως, χωρίς εξαιρέσεις, για όλες τις θρησκείες. Ο πολυθρησκευτικός χαρακτήρας της Ιερουσαλήμ πρέπει να προστατεύεται», πρόσθεσε σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να σχολιάζει τη δικαιολόγηση της ισραηλινής πλευράς για το μέτρο.

Στροφή 180 μοιρών από το Ισραήλ, μετά τον διεθνή σάλο

Μετά τον διεθνή σάλο το Τελ Αβίβ υποχρεώθηκε σε στροφή 180 µοιρών υπό τον φόβο να στραφεί ο χριστιανικός κόσµος κατά του κράτους του Ισραήλ. Ο Μπενιαµίν Νετανιάχου προανήγγειλε ότι θα ληφθούν µέτρα για να επιτρέψουν στους προκαθήµενους των χριστιανικών Εκκλησιών να µεταβούν στον Ναό της Αναστάσεως τις επόµενες ηµέρες. Το γραφείο του ανέφερε ότι καταρτίζεται σχέδιο για να επιτραπεί σε χριστιανούς ηγέτες να τελούν λατρευτικές τελετές στον Ναό του Παναγίου Τάφου. «Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν έχει επανειλημμένα στοχεύσει τους ιερούς τόπους και των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών στην Ιερουσαλήμ με βαλλιστικούς πυραύλους. Σε ένα πλήγμα, θραύσματα πυραύλου έπεσαν λίγα μέτρα από τον Ναό του Παναγίου Τάφου», ανέφερε το γραφείο του Νετανιάχου στο X. «Ως αποτέλεσμα, το Ισραήλ ζήτησε προσωρινά από πιστούς όλων των θρησκειών να μην προσέρχονται στους ιερούς τόπους στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, για να προστατευθούν».

Παράλληλα το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ ανέφερε ότι η αστυνομία θα συναντηθεί με τον Λατίνο Πατριάρχη Πιερμπατίστα Πιτσάμπαλα για να βρεθούν λύσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια. «Όλες οι οδηγίες ασφάλειας και προφύλαξης στην Παλιά Πόλη είναι άμεσο αποτέλεσμα των ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων», ανέφερε το Υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωση. «Όπως είναι γνωστό, το ιρανικό καθεστώς έχει εκτοξεύσει πυραύλους προς την Παλιά Πόλη σε επανειλημμένες περιπτώσεις, πλήττοντας περιοχές κοντά στον Ναό του Παναγίου Τάφου, το Τζαμί Αλ-Άκσα και το Τείχος των Δακρύων». «Υπό το φως αυτού, και προκειμένου να προστατευθούν οι ζωές πιστών όλων των θρησκειών, έχουν εκδοθεί προληπτικές οδηγίες για όλους τους ιερούς τόπους όλων των θρησκειών και δεν είναι δυνατές οι μαζικές συναθροίσεις», συνέχισε. «Ο κίνδυνος ενός μαζικού περιστατικού στην Παλιά Πόλη είναι ιδιαίτερα αυξημένος λόγω της πυκνότητας της περιοχής και της δυσκολίας ανάπτυξης πρώτων ανταποκριτών σε περίπτωση τέτοιου συμβάντος». «Η αστυνομία θα συναντηθεί με τον καρδινάλιο Πιερμπατίστα Πιτσάμπαλα, Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, και θα εξετάσει λύσεις που θα επιτρέπουν όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική λειτουργία, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δημόσια ασφάλεια».

Τι θα γίνει με την μεταφορά του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα

Σε αυτό το κλίμα παραµένει ασαφές αν η Ελλάδα θα µπορέσει να µεταφέρει το Αγιο Φως, καθώς, σε περίπτωση επίσηµης απαγόρευσης, δεν θα είναι εφικτή η ασφαλής αεροπορική µεταφορά του. Πάντως, σε έκτακτη συνεδρίαση που πραγµατοποίησε το Συµβούλιο Αρχηγών των Εκκλησιών, υπό τον Πατριάρχη Ιεροσολύµων Θεόφιλο, για την απαγόρευση της Τελετής του Αγίου Φωτός, εγκρίθηκε η αποστολή επιστολής προς τον Μπενιαµίν Νετανιάχου και τον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, ώστε να δοθούν σαφείς απαντήσεις. Στην επιστολή που έχει αποσταλεί ήδη προς τους Ισραηλινούς αξιωµατούχους ζητείται οι τελετές να γίνουν κανονικά κατά το Μεγάλο Σάββατο στην Τελετή Αφής του Αγίου Φωτός. Η Αγιοταφική Αδελφότητα, πάντως, φαίνεται να είναι πανέτοιµη να αντιµετωπίσει την απαγόρευση της Τελετής Αφής του Αγίου Φωτός, δεδοµένου ότι ακόµα και αν η Μεγάλη Θύρα στην Αγία Αυλή παραµείνει κλειστή, η είσοδος που συνδέει τα κελιά των Αγιοταφιτών µε το Ιερό Κουβούκλιο, τον Φρικτό Γολγοθά και τον Ναό της Αναστάσεως είναι εσωτερική και πάντα προσβάσιµη από τους πατέρες. Σενάρια κάνουν λόγο για ελάχιστη παρουσία πιστών, όπως συνέβη την περίοδο της πανδηµίας το 2020. Ως τελευταία λύση οι Αγιοταφίτες και τα υπόλοιπα χριστιανικά δόγµατα θα ζητήσουν να παραβρεθούν τουλάχιστον έξι άτοµα.

Το Υπουργείο Εξωτερικών το οποίο παρακολουθεί τις εξελίξεις και τις συνθήκες που επικρατούν, θα πράξει ό,τι απαιτείται για την έλευση του Αγίου Φωτός, διαβεβαίωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος για το θέμα που έχει προκύψει δεδομένων των συνεχιζόμενων εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεών τους στις αερομεταφορές. Σε συνέντευξή του στον ρ/σ Real ανέφερε ότι έστω «με την παρουσία λίγων ατόμων ο στόχος είναι – και θεωρώ ότι θα επιτευχθεί – να εξασφαλιστεί κάτι το οποίο είναι ιερό για όλους τους χριστιανούς για τις άγιες ημέρες αυτές. Οπότε δεν χρειάζεται πανικός, δεν χρειάζεται να επικρατήσει αβεβαιότητα στους πολίτες και στους πιστούς». Προσέθεσε δε τα εξής: «Είναι από πάνω το Υπουργείο Εξωτερικών, υπάρχει διαρκής επικοινωνία και με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, δηλαδή, είτε με τον παραδοσιακό τρόπο είτε με λιγότερα άτομα, με μία πολύ ολιγομελή αποστολή για λόγους ασφαλείας, θα φτάσει στην ώρα του ούτως ώστε να συνεχιστούν οι εορτασμοί και οι άγιες αυτές ημέρες να εορταστούν όπως ακριβώς πρέπει στον χριστιανισμό».