Τα Στενά του Ορμούζ και η γεωπολιτική ισορροπία συνθέτουν το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται μετά την προκαταρκτική συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Παρά το γεγονός ότι ανακοινώθηκε η επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα, η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει ότι ο στρατιωτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών παραμένει ενεργός μέχρι να ολοκληρωθεί και τυπικά η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί στις 19 Ιουνίου. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη εμφανίζεται έτοιμη να αξιοποιήσει τη νέα πραγματικότητα στα Στενά του Ορμούζ, σχεδιάζοντας την επιβολή τελών διέλευσης μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών, γεγονός που ενδέχεται να δημιουργήσει νέα δεδομένα στο παγκόσμιο εμπόριο και στην ενεργειακή αγορά. 

Διαβάστε: Reuters: Τραμπ, Βανς και Γκαλιμπάφ υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ - Τι προβλέπει η συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Ορμούζ: Σε ισχύ ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών

Παρά τις εξελίξεις στο διπλωματικό πεδίο, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διαμηνύουν ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων δεν έχει αρθεί. Σε ενημερωτικό σημείωμα του αμερικανικού στρατού τονίζεται ότι:   «Ο στρατιωτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων παραμένει σε ισχύ, περιορίζοντας κάθε εισερχόμενη ή εξερχόμενη κίνηση από αυτά τα λιμάνια».

Στο ίδιο κείμενο υπάρχει σαφής προειδοποίηση προς πλοία και ναυτιλιακές εταιρείες:  «Μην επιχειρείτε διέλευση μέχρι να δοθούν ρητές οδηγίες». Η απόφαση αυτή δείχνει ότι, παρά το θετικό κλίμα που επιχειρείται να δημιουργηθεί γύρω από τη συμφωνία, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά εργαλεία πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία εφαρμογής των συμφωνηθέντων.

Ορμούζ: Ο Τραμπ ανακοινώνει την επιστροφή των πλοίων

Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η ναυσιπλοΐα στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ επανέρχεται σταδιακά σε κανονικούς ρυθμούς. Σε ανάρτησή του ανέφερε ότι πλοία, πολλά από τα οποία μεταφέρουν πετρέλαιο, έχουν ήδη αρχίσει να εγκαταλείπουν το στρατηγικό πέρασμα.

«Κινούνται κατά μήκος της νότιας θαλάσσιας οδού, η οποία είναι απολύτως ασφαλής, προστατευμένη και καθαρή. Υπάρχουν επίσης και άλλες διαθέσιμες διαδρομές», σημείωσε χαρακτηριστικά. Η δήλωση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις διεθνείς αγορές, καθώς η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς ολόκληρο τον κόσμο.

Τα σχέδια της Τεχεράνης για τέλη διέλευσης

Την ίδια ώρα, το ιρανικό πρακτορείο Fars αποκαλύπτει λεπτομέρειες για το πλαίσιο που συζητείται μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, το Ιράν θα επιτρέπει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς καμία χρέωση για διάστημα 60 ημερών. Μετά το πέρας αυτής της περιόδου, όμως, σχεδιάζει να επιβάλει τέλη διέλευσης και να αποκομίζει έσοδα μέσω υπηρεσιών ασφάλειας, ναυτιλίας και ασφάλισης. Πρόκειται για μία εξέλιξη που, εφόσον υλοποιηθεί, μπορεί να δημιουργήσει μια εντελώς νέα οικονομική πραγματικότητα στην περιοχή. Σύμφωνα με το Fars, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδέχονται για πρώτη φορά την ιδέα ότι το Ιράν μπορεί να έχει ενεργό ρόλο στη διαχείριση των θαλάσσιων υπηρεσιών που σχετίζονται με τη διέλευση από το πέρασμα.

Νέες ισορροπίες σε ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του κόσμου

Το πρακτορείο υποστηρίζει ακόμη ότι στις τελικές διαπραγματεύσεις προστέθηκε ειδική αναφορά στην κυριαρχία του Ιράν και του Ομάν στα Στενά του Ορμούζ. Όπως αναφέρει η πηγή που επικαλείται το Fars:  «Στις τελευταίες στιγμές των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου τροποποιήθηκε ώστε να τονίζει σαφώς και ρητά το ζήτημα της ιρανικής και ομανικής κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ».

Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται κομβική, καθώς για πρώτη φορά ανοίγει επισήμως η συζήτηση για οικονομική αξιοποίηση των υπηρεσιών που παρέχονται στο στρατηγικό πέρασμα. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.

Γι’ αυτό και κάθε αλλαγή στο καθεστώς λειτουργίας τους επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές, τις τιμές της ενέργειας και τη γεωπολιτική ισορροπία στην ευρύτερη περιοχή. Με τη συμφωνία να βρίσκεται ακόμη υπό ολοκλήρωση και τον αμερικανικό αποκλεισμό να παραμένει σε ισχύ, οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον της ναυσιπλοΐας και της ενεργειακής ασφάλειας σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη.