Η πιθανή αποστολή ελληνικών πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύεται ως κρίσιμο ζήτημα μετά τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το ερώτημα που απασχολεί την Αθήνα και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι πώς θα εξασφαλιστεί η ελεύθερη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από αυτή την κρίσιμη ναυτική οδό, απ' όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Η αποναρκοθέτηση και η προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αποτελούν αποστολές υψηλού κινδύνου που απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό.

Διαβάστε: Συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: Υπεγράφη ηλεκτρονικά από Τραμπ και Πεζεσκιάν το "Μνημόνιο Κατανόησης" - Ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ, αίρονται οι κυρώσεις - Τι προβλέπει για τα πυρηνικά

Γαλλοβρετανική πρωτοβουλία για ναυτική επιχείρηση

Παρίσι και Λονδίνο ανακοίνωσαν την ετοιμότητά τους να ηγηθούν ναυτικής επιχείρησης στα Στενά του Ορμούζ, με τη συμμετοχή Ιταλίας και Ολλανδίας. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι η αποστολή μπορεί να ξεκινήσει εντός τριών ημερών από την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Η Ελλάδα έχει εκφράσει την υποστήριξή της στη γαλλοβρετανική πρωτοβουλία, αν και με συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Από την έναρξη των εχθροπραξιών, το ενδεχόμενο διεθνούς παρέμβασης είχε τεθεί επί τάπητος. Το ΝΑΤΟ όμως αρνήθηκε να αναλάβει ουσιαστικό ρόλο σε στρατιωτική επιχείρηση στον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει δυσκολίες ακόμη και στη διατήρηση της επιχείρησης "Ασπίδες" στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου πλέον συμμετέχουν μόνο Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία.

Οι όροι της συμφωνίας και το ζήτημα των διοδίων

Η εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν παραμένει εύθραυστη, κυρίως λόγω της στάσης του Ισραήλ που συνεχίζει τις επιχειρήσεις στο Λίβανο. Η Τεχεράνη αναδείχθηκε ως ο πραγματικός νικητής του τετράμηνου πολέμου, ελέγχοντας απόλυτα τα Στενά του Ορμούζ.

Σημαντικό στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι το Ιράν επέτυχε να εξασφαλίσει ελεύθερη διέλευση χωρίς τέλη μόνο για εξήντα ημέρες. Μετά την παρέλευση αυτής της περιόδου, η Τεχεράνη προτίθεται να επιβάλλει τέλη διέλευσης ενός δολαρίου ανά βαρέλι στα δεξαμενόπλοια. Αυτό το σενάριο αντιμετωπίζει έντονη αντίδραση από τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Τι είναι η αποναρκοθέτηση και γιατί θεωρείται επικίνδυνη

Η αποναρκοθέτηση αποτελεί στρατιωτική και ναυτική επιχείρηση που αφορά την αφαίρεση ή απομάκρυνση ναρκών από συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Πρόκειται για αποστολή υψηλού κινδύνου που απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και εξοπλισμό. Η Ελλάδα έχει εμπειρία σε τέτοιες επιχειρήσεις, καθώς το υπουργείο Εξωτερικών έχει χρηματοδοτήσει Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις για αποναρκοθέτηση σε τρίτες χώρες όπως η Βοσνία Ερζεγοβίνη, ο Λίβανος και το Ιράκ.

Μία πιθανή επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ σημαίνει αποστολή πολεμικών πλοίων σε δυνητικά εμπόλεμη ζώνη. Τα συμμετέχοντα σκάφη θα βρίσκονται ουσιαστικά στο έλεος της Τεχεράνης, η οποία απέδειξε τους τελευταίους μήνες ότι πλοία και μαχητικά αεροσκάφη αξίας δισεκατομμυρίων μπορούν να πληγούν από μη επανδρωμένα αεροσκάφη κόστους λίγων χιλιάδων ευρώ.

Η συζήτηση στις Βρυξέλλες και η θέση της Αθήνας

Η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν και οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η Αθήνα χαιρετίζει τις πρόσφατες εξελίξεις και υπογραμμίζει τη σημασία της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και της άμεσης αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, όπως έχει επισημάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί και στη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, το κύριο θέμα παραμένει η Ουκρανία. Είναι απίθανο το ΝΑΤΟ, που απέφυγε κάθε επιχείρηση στον Περσικό Κόλπο κατά τη διάρκεια του τετράμηνου πολέμου, να εμπλακεί τώρα.

Προϋποθέσεις για ελληνική συμμετοχή

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Δένδιας έχει ξεκαθαρίσει τις προϋποθέσεις για ενδεχόμενη ελληνική συμμετοχή σε επιχείρηση τύπου "Ασπίδες" στα Στενά του Ορμούζ. Πρώτον, πρέπει να έχει επέλθει ειρήνη στην περιοχή. Δεύτερον, απαιτείται συμφωνία όλων των εμπλεκόμενων μερών.

Απίθανο φαίνεται να υπάρξει ομοφωνία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα. Όλα δείχνουν ότι μία πιθανή αποστολή δεν θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ, αλλά ως μέρος "συμμαχίας προθύμων" υπό γαλλοβρετανική ηγεσία.

Η διαδικασία λήψης απόφασης και οι προκλήσεις

Εάν ληφθεί απόφαση για ελληνική συμμετοχή, είτε με τη σφραγίδα της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ, είτε ως μέρος συμμαχίας πρόθυμων ευρωπαϊκών χωρών, η αποστολή θα συζητηθεί πρώτα στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής (ΚΥΣΕΑ).

Κρίσιμη παράμετρος αποτελεί η ανάγκη να παραμείνουν στο Αιγαίο επαρκείς ναυτικές δυνάμεις και υποστηρικτικά μέσα. Το καλοκαίρι του 2026 ενδέχεται να είναι εξίσου κρίσιμο με εκείνο του 2020, με την Τουρκία να παραμένει πιθανή απειλή που απαιτεί αποτρεπτική παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο.

Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι τι θα πράξουν οι συμμετέχουσες χώρες εάν το Ιράν επιβάλλει τελικά διόδια στα Στενά του Ορμούζ μετά την πάροδο της εξηντάμερης περιόδου χάριτος. Η αποστολή στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ανοιχτό ζήτημα που θα κρίνει τόσο την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης όσο και τη διεθνή σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου.